Cr’chăl đăn đâu, chr’hoong da ding k’coong Bình Liêu âng Quảng Ninh nắc bêl tước t’pấh râu pa ghít âng bấc t’mooi. Pleng k’tiếc cóh k’noong k’tiếc nâu đoo dzợ cơnh ty đanh tợơp dưr váih, văn hoá đhanuôr zr’lụ Đông Bắc dzợ bấc râu laliêm pr’hay, pazêng chr’nắp du lịch nâu âng Bình Liêu xoọc bơơn pa dưr đươi tợơ pazêng acoon ma nuýh vel đong, xoọc tr’nợơp pa dưr du lịch cộng đồng ting c’lâng chuyên nghiệp hoá.

       Pazêng t’ngay đâu, zr’lụ da ding k’coong k’noong k’tiếc Bình Liêu (Quảng Ninh) bấc ơl t’mooi du lịch tước. T’moo tợơ bấc tỉnh, thành phố blo cha ớh đhị pazêng đhăm ruộng chuôr, ha roo chệên đoọm rơớc liêm cóh a ral da ding, pô a rọong bhoóc chắh, crâng hồi, crâng quế t’viêng t’vir, pazêng tran đác Khe Vằn, Sông MoÓc ma dang ma brắh, chợ phiên Đồng Văn bấc râu pr’họom… A noo Nguyễn Nam Bình, t’mooi tợơ Hà Nội đoọng năl:“Acu k’noọ đhị Quảng Ninh nắc vêy Hạ Long, du lịch biển a năm ha dợ căh năl vêy Bình Liêu k’coong ch’ngai. Ngọo ruộng chuôr muy đhị Tây Bắc vêy a năm, ha dợ đhị Bình Liêu cung vêy liêm cơnh cóh tếy ậh. Tước cha ớh cóh k’noong k’tiếc vêy cơnh pa chắp xợơng cóh loom cắh choom moon.”

       Nắc chr’hoong da ding k’coong đhị ma nuýh Tày, Dao, Sán Chỉ bấc, văn hoá chr’nắp liêm âng acoon cóh Bình Liêu bhrợ liêm pr’hay cóh loom âng t’mooi đươi râu xay moon âng manuýh cóh đâu. Apêê nắc ma nuýh đương t’pấh, xay moon đoọng ha t’mooi tước nâu năl râu chr’nắp pr’hay âng vel đong đay cơnh xa nập ty đanh liêm cra, bh’ươr hát then bơơn pa căh đoọng t’mooi lêy xợơng. A moÓ Triệu Hoàng Nga, Trung tâm Truyền thông lâng Văn hoá chr’hoong Bình Liêu xay moon:“A cu nắc ma nuýh Tày, lấh mơ năl đăh văn hoá âng acoon cóh đay, nắc dzợ năl đăh văn hoá acoon cóh lơơng xoọc ặt ma mông muy zr’lụ, muy vel đong. A cu ta luôn truíh đoọng ha t’mooi xợơng pazêng chr’năp văn hoá acoon cóh, ba bi cơnh ma nuýh Tày bhrợ đong ặt, xay xơ cơnh ooy, ma nuýh Dao cấp sắc, căh cợ hâu tu pân đil Dao k’tuốt g’riing mắt, A cu lêy t’mooi kiêng xợơng bhlầng, nắc đoo pr’đợơ đoọng a cu chếêc lêy, t’bấc c’năl đoọng xay moon ha t’mooi tước đâu xợơng.

       Tợơ râu chríh lạ xoọc tr’nợơp, đhanuôr ơy đh’rứah bhrợ têng du lịch. M’jứah lâng t’hứơc pa dưr, bhrợ têng xang cơ sở hạ tầng âng chính quyền, bấc đhanuôr Bình Liêu pa ghít k’rong bhrợ têng apêê dịch vụ ặt đhêy, âm cha. Ơy vêy pazêng homestay đơơng chr’nắp văn hoá âng đhanuôr t’pấh bấc ơl t’mooi tước. Chr’hoong cung k’đươi moon đhanuôr pa zay xay moon, pa câl apêê chr’na a yêm bhlầng đhị phiên chợ cơnh bánh coóc mò, miến n’jau, dầu sở, đác g’dớ, a xậ họom, za nươu hi la… T’coóh Đặng Bá Bắc, Chủ tịch UBND chr’hoong Bình Liêu đoọng năl:“Cr’chăl a hay, đhanuôr ơy bhrợ năl lâng pa dưr du lịch. Bel vêy bh’rơ dịch vụ, t’mooi nắc tước câl dua, đhanuôr ơy năl bhrợ t’váih pr’đươi pr’dua đoọng t’mooi câl, t’bấc bh’nơơn bh’rợ. Ặt prá lâng t’mooi du lịch đhanuôr nắc vêy ting năl bấc râu đắh zư lêy chr’nắp văn hoá, pa dưr kinh tế, giao lưu âng apêê. A cu tin đươi nắc cr’chăl ha y vêy bấc râu tr’xăl t’mêê liêm choom lấh.”

        Bình Liêu k’rong pa dưr pr’đươi du lịch chếêc lêy năl chr’nắp văn hoá, apêê bhiệc bhan đơơng chr’nắp lalay. Chr’val Húc Động vêy bhiệc bhan hát SoỌng Cọ âng đhanuôr Sán Chỉ,chr’val Đồng Văn vêy bhiệc bhan điêng đhí- “chợ tình” zr’lụ Đông Bắc, chr’val Đồng Tâm vêy bhiệc bhan pô sở laliêm pr’hay… Đh’rứah lâng đếêc vêy xa nay bh’rợ vel văn hoá ma nuýh Tày, Dao. Pa tệêt lâng pr’đơi nâu, đhanuôr trực tiếp ting pấh bhrợ dịch vụ, n’jưah pa dưr kinh tế pr’loọng đong n’jứah zư lêy chr’nắp văn hoá ơy vêy.

       Pr’đợơ ơy  vêy lâng râu pr’hay laliêm âng zr’lụ k’noong k’tiếc ơy t’pấh bấc doanh nghịêp chếêc lêy tước, pa dưr dịch vụ du lịch ting cơnh c’lâng chuyên nghiệp. Tợơ lấh g’lúh lêy cha mệêt k’nặ 100 doanh nghịêp lữ hành tước Bình Liêu, t’coóh Phạm Hải Quỳnh, Chủ tịch CLB Du lịch cộng đồng CTC (Hiệp hội Du lịch Việt Nam) đoọng năl:“Tợơ lêy cha mệêt nắc bấc doanh nghịêp âng CLB k’rang đắh pr’đươi du lịch nâu. Pa chăp lêy ghít đăh chr’nắp ơy vêy âng zr’lụ k’tiếc nâu nắc a zi vêy c’lâng bh’rợ liêm choom lâng Bình Liêu. Râu chr’nắp lấh mơ nắc pr’đươi nắc đoo liêm choom lâng văn hoá vel đong lâng bh’nơơn tợơ du lịch nắc đơơng chô đoọng ha đhanuôr.”

        Tợơ tợơp c’moo tước nâu kêi, vêy k’nặ 5 bhan chu t’mooi tước lâng Bình Liêu. Dáp lêy pazêng chu t’mooi tước đhị c’moo 2017 nắc lấh 6 bhan, bh’nơơn đơơng chô tợơ du lịch lấh 14 tỷ đồng. Bình Liêu pa zay tước c’moo 2020 nắc váih Trung tâm du lịch sinh thái, du lịch văn hoá cộng đồng lâng đhêy ặt lâng hệ thống pr’đươi pr’dua kỹ thuật mr’cơnh, pr’đươi du lịch bấc râu, đơơng chr’nắp văn hoá acoon cóh đhị zr’lụ k’noong k’tiếc. Pa liêm pazêng râu k’đháp k’ra, du lịch bơơn rơơm đương nắc zooi pa dưr râu liêm t’mêê đui cơnh pa dưr “pân đil c’mor zr’lụ Đông Bắc”, zooi đhanuôr pa dưr kinh tế cóh đhăm k’tiếc âng vel đong đay./.

Đánh thức Bình Liêu – “nàng sơn nữ” vùng Đông Bắc

(Trường Giang)

  Thời gian gần đây, huyện miền núi Bình Liêu của Quảng Ninh là điểm đến thu hút sự chú ý của nhiều du khách. Phong cảnh thiên nhiên vùng biên thùy hoang sơ, văn hóa đồng bào vùng Đông Bắc đậm đà bản sắc, những giá trị du lịch này của Bình Liêu đang được đánh thức nhờ chính những người dân bản địa, bước đầu phát triển du lịch cộng đồng theo hướng chuyên nghiệp hóa. 

Những ngày mùa thu này, vùng núi biên giới Bình Liêu (Quảng Ninh) tấp nập khách du lịch. Du khách tới từ nhiều tỉnh, thành phố thích thú với những thửa ruộng bậc thang vàng óng tràn triền đồi, núi non trùng điệp trắng xóa cỏ lau, rừng hồi, rừng quế xanh mướt, những ngọn thác Khe Vằn, Sông Moóc hùng vĩ, chợ phiên xã Đồng Văn rực rỡ sắc màu... Anh Nguyễn Nam Bình, du khách đến từ Hà Nội cho biết: “Mình nghĩ rằng Quảng Ninh chỉ có Hạ Long, du lịch biển chứ không biết có Bình Liêu vùng cao. Cứ nghĩ rằng ruộng bậc thang chỉ có ở Tây Bắc thôi nhưng ở Bình Liêu cũng không thua kém gì. Đến với biên giới thì luôn có cảm xúc bồi hồi, xúc động.”

Là huyện miền núi nơi người Tày, Dao, Sán Chỉ chiếm đa số, văn hóa đặc sắc của các dân tộc Bình Liêu gây ấn tượng với du khách nhờ những “đại sứ” người bản địa. Họ là những “hướng dẫn viên” không chuyên, giới thiệu về quê hương bằng lòng tự hào và tâm huyết. Rạng rỡ trong trang phục truyền thống, ngân vài câu hát then, chị Triệu Hoàng Nga, Trung tâm Truyền thông và Văn hóa huyện Bình Liêu chia sẻ: “Là người Tày, ngoài sự am hiểu về văn hóa dân tộc mình thì mình còn có sự am hiểu về văn hóa các dân tộc cùng sinh sống tại địa bàn hơn những bạn ở nơi khác. Mình cũng thường kể cho du khách nghe những nét văn hóa độc đáo từng dân tộc, ví dụ người Tày làm nhà, ăn hỏi như thế nào, người Dao cấp sắc, hay tại sao phụ nữ Dao cạo lông mày. Mình thấy du khách rất phấn khởi say mê, đấy là động lực để mình tìm tòi, trau dồi thêm để truyền tải cho du khách nhiều thông tin nhất có thể.”

Từ lạ lẫm ban đầu, đồng bào đã “xắn tay” làm du lịch. Cùng với định hướng phát triển, nỗ lực hoàn thiện cơ sở hạ tầng của chính quyền, nhiều người dân Bình Liêu chủ động đầu tư các dịch vụ lưu trú, ăn uống. Đã có những homestay mang đặc trưng văn hóa của đồng bào thu hút đông đảo du khách. Huyện cũng vận động người dân tích cực giới thiệu, bày bán các đặc sản tại chợ phiên như bánh coóc mò, miến dong, dầu sở, mật ong, lá tắm, dược liệu... Ông Đặng Bá Bắc, Chủ tịch UBND huyện Bình Liêu cho biết: “ Thời gian qua bà con nhân dân đã dần làm quen với phát triển du lịch. Khi có hoạt động dịch vụ, du khách đến mua sản phẩm thì bà con đã có ý thức tạo ra sản phẩm hàng hóa, tạo ra thu nhập. Tiếp xúc với khách du lịch, bà con cũng thêm tư duy về giữ gìn văn hóa, phát triển kinh tế, giao lưu trao đổi. Tôi tin chắc thời gian tới sẽ có thêm nhiều đổi mới.”

Bình Liêu tập trung phát triển sản phẩm du lịch khám phá, trải nghiệm bản sắc văn hóa, các lễ hội, ngày hội độc đáo mang đặc trưng riêng. Xã Húc Động có hội hát Soóng Cọ của người Sán Chỉ, xã Đồng Văn có hội Kiêng gió – “chợ tình” vùng Đông Bắc, xã Đồng Tâm có Lễ hội hoa sở đặc sắc… Bên cạnh đó là dự án Bản văn hóa người Tày, người Dao. Gắn với mỗi sản phẩm này, người dân trực tiếp tham gia vào cung cấp dịch vụ, vừa phát triển kinh tế, vừa bảo tồn văn hóa vốn có.

Tiềm năng và sức hấp dẫn của vùng đất biên cương đã thu hút nhiều doanh nghiệp tìm đến, phát triển dịch vụ du lịch theo hướng chuyên nghiệp. Sau chuyến khảo sát của gần 100 doanh nghiệp lữ hành tới Bình Liêu, ông Phạm Hải Quỳnh, Chủ tịch CLB Du lịch cộng đồng CTC (Hiệp hội Du lịch Việt Nam) cho biết: “Sau khi khảo sát thì nhiều doanh nghiệp của Câu lạc bộ rất quan tâm về sản phẩm du lịch này. Nghiên cứu kỹ về những giá trị vốn có của vùng đất này thì chúng tôi sẽ có phương án, mô hình phù hợp với Bình Liêu. Điều quan trọng nhất của sản phẩm đó phải phù hợp với văn hóa địa phương và nguồn lợi từ du lịch phải mang lại cho chính cộng đồng, người dân địa phương.”

Từ đầu năm đến nay đã có gần 5 vạn lượt khách đến với Bình Liêu. Ước tính tổng lượt khách năm 2017 là hơn 6 vạn, doanh thu từ du lịch hơn 14 tỷ đồng. Bình Liêu phấn đấu đến năm 2020 sẽ trở thành Trung tâm du lịch sinh thái, du lịch văn hóa cộng đồng và nghỉ dưỡng với hệ thống cơ sở vật chất kỹ thuật đồng bộ, sản phẩm du lịch đa dạng, mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc vùng biên giới. Khắc phục những khó khăn, du lịch được kỳ vọng sẽ giúp đánh thức “nàng sơn nữ vùng Đông Bắc”, giúp đồng bào phát triển kinh tế trên chính mảnh đất quê hương mình./.