Tr’piing llâng apêê c’moo l’lăm, bấc c’moo đăn đâu, chr’nắp p’nang yêm têêm lấh. ma nứih chóh p’nang cóh chr’hoong Sơn Tây bhui har. Pr’loọng đong a noo Đinh Văn Công ặt cóh chr’val Sơn Dung, chr’hoong Sơn Tây vêy lấh 700 bha lâng p’nang âi boong lấh k’zệt c’moo dưr váih đhị pa chô bha lâng âng pr’loọng đong. Bơr pêê c’moo đăn đâu, tơợ bấc t’nơơm p’nang n’nâu pr’loọng đong Công pa chô k’noọ 100 ức đồng/c’moo. Ting a noo Đinh Văn Công nắc râu pa chô n’nâu cắh vêy t’nơơm n’đoo mặ z’lấh. P’nang pa câl công buôn lấh apêê bh’nơơn râu lơơng: “Chr’nắp p’nang cóh 2 c’moo đâu pa chô z’zăng đoọng ha đha nuôr. Đha nuôr bhui har. Ma nứih pa câl công pa câl buôn, apêê câl công câl buôn. Doó k’đháp k’ra cơnh râu lơơng. Ngai công choom câl. Cóh bêl pêếh pay 1-2 kg apêê đoo công câl. Pa bhlâng buôn. Nhà nước k’rang tước k’đhơợng nhâm chr’nắp n’nâu pa bhlâng liêm ha đha nuôr pa dưr tr’mông tr’mêê”.

Vêy ngai moon Sơn Tây nắc đhăm k’tiếc p’nang. Lướt zấp ooy công lêy p’nang. Chr’val Sơn Dung nắc vel đong chóh bấc bhlâng âng chr’hoong Sơn Tây. Cóh đau vêy ngai pa chô tước k’ha riêng ức đồng zấp hân noo p’nang. A noó Nguyễn Văn Trí, Phó Chủ tịch UBND chr’val Sơn Dung, chr’hoong Sơn Tây đoọng năl, vel đong p’too moon đha nuôr chóh p’nang n’đhang ting chơớih pay m’ma veye chất lượng bấc bh’nơơn: “Cóh bấc c’moo ha nua, chr’nắp p’nang z’zăng yêm têêm tu cơnh đêếc đha nuôr vêy râu pa chô tơợ bh’nơơn p’nang. Cơnh lâng vel đong c’moo a hay lâng c’moo đâu, vel đong chủ trương zooi đoọng ha pêê chóh p’nang pa dưr lấh mơ dzợ tơợ bh’nơơn p’nang. Tu chr’nắp p’nang cóh apêê c’moo ha nua z’zăng yêm têêm, tu vel đong vêy c’lâng đoọng đha nuôr zư x’mir lêy đhăm n’lơơng ha đha nuôr; đh’rrứah pa dưr p’xoọng m’ma p’nang t’mêê pa dưr bh’nơơn liêm choom lấh”.

  Chr’hoong Sơn Tây xoọc vêy 2000 hécta. Tơơm p’nang cóh vel đong n’nâu cắh k’rong muy đhị tu cơnh đêếc bh’rợ zư x’mir lêy dzợ bấc râu cắh liêm. Tu cơnh đêếc, bh’nơơn p’nang cắh bấc. Chủ trương âng chr’hoong nắc quy hoạch zr’lụ muy chóh p’nang lâng chóh apêê p’nang vêy bh’nơơn bấc. t’coóh Lê Văn Tùng, Chủ tịch UBND chr’hoong Sơn Tây, tỉnh Quảng Ngãi đoọng năl, k’dâng đớc, tước c’moo 2030, prang chr’hoong vêy pa dưr p’xoọng 2000-3000 hécta tơơm p’nang: “Moon tước Trà Bồng nắc vêy quế, Minh Long vêy chè nắc Sơn Tây vêy p’nang, tơơm bha lâng bhlâng. Cơnh lâng pr’đơợ âng bh’rợ xa nay âng tỉnh p’too moon pa dưr tơơm chr’nóh vel đong, tơơm n’loong ga mắc oó lấh chóh, chóh tơơm keo vêy cr’đơơng tước cắh liêm crêê tước môi trường, Sơn Tây công âi tơợp pa dưr chóh p’nang”./.

Phát triển cây cau ở huyện Sơn Tây

        CTV Anh Vinh

Cây cau đã gắn bó lâu đời ở huyện miền núi Sơn Tây, tỉnh Quảng Ngãi. Có một thời giá cau bấp bênh, nhưng đồng bào Ca Dong ở huyện Sơn Tây vẫn giữ cây cau. Nhiều người thoát nghèo và vươn lên làm giàu từ cây cau. Cây cau được huyện Sơn Tây xem là một trong những cây trồng chủ lực ở vùng cao này.

So với những năm trước, những năm gần đây, giá cau ổn định hơn. Người trồng cau ở huyện Sơn Tây phấn khởi. Gia đình anh Đình Văn Công ở xã Sơn Dung, huyện Sơn Tây có hơn 700 gốc cau đã cho trái hơn chục năm nay trở thành nguồn thu nhập chính của gia đình. Vài năm trở lại đây, từ những cây cau này gia đình anh Công thu nhập gần 100 triệu đồng/năm. Theo anh Đinh Văn Công thì nguồn thu nhập này không có cây trồng nào “qua mặt” được. Cau tiêu thụ cũng dễ hơn các mặt hàng nông sản khác. “Giá cau trong 2 năm nay thu nhập khá cho bà con. Bà con phấn khởi, vui. Người buôn bán cũng dễ, dễ mua dễ bán. Không khó khăn như vật khác. Ai cũng mua được. Trong khi hái về 1-2 kg họ vẫn mua. Rất đơn giản. Nhà nước quan tâm giữ vững giá này rất tốt cho bà con phát triển kinh tế trong năm đạt hơn”.

Có người gọi Sơn Tây là đất ngàn cau. Đi đâu cũng thấy cây cau. Xã Sơn Dung là địa phương nhiều cau nhất của huyện Sơn Tây. Ở đây có người thu nhập vài trăm triệu đồng mỗi vụ cau. Anh Nguyễn Văn Trí, Phó Chủ tịch UBND xã Sơn Dung, huyện Sơn Tây cho biết, địa phương vận động người dân trồng cau nhưng theo chọn lựa giống có chất lượng đạt năng suất cao. “Trong những năm qua, giá cau tương đối ổn định cho nên bà con có thu nhập từ sản phẩm cau. Đối với địa phương năm ngoái và năm nay địa phương chủ trương hỗ trợ cho những người trồng cau phát triển hơn nữa từ sản phẩm trồng cau. Tại vì giá cau trong các năm qua tương đối ổn định vì vậy địa phương có định hướng cho người dân là chăm sóc diện tích còn lại cho người dân; đồng thời phát triển thêm giống cau mới tăng năng suất hiệu quả cho bà con”.

Huyện Sơn Tây hiện có 2000 héc-ta. Cây cau ở địa phương này không tập trung nên việc chăm sóc còn hạn chế. Do đó, năng suất cau không cao. Chủ trương của huyện là quy hoạch vùng chuyên canh cây cau và trồng những giống cau có năng suất cao. Ông Lê Văn Tùng, Chủ tịch UBND huyện Sơn Tây, tỉnh Quảng Ngãi cho biết, dự kiến, đến năm 2030, toàn huyện sẽ phát triển thêm 2000- 3000 héc-ta cây cau. “Nếu nói Trà Bồng có cây quế, Minh Long có cây chè thì Sơn Tây có cây cau, cây chủ lực hàng đầu. Với điều kiện chương trình của tỉnh khuyến khích phát triền cây trồng, cây bản địa, cây gỗ lớn hạn chế trồng cây keo có tác động ảnh hưởng môi trường, Sơn Tây cũng đã khởi động trồng cau”./.