Acu n’niên váih cóh clung đệ, túh bhlong cóh vel đông cu doọ lấh buôn váih. Doọ buôn váih, hân đhơ cơnh đêếc cắh vêy nặc cắh váih. C’moo 1978, gr’lúh túh cắh bool lêy chô hooi ta coọng truíh k’ruung Công, râu t’đang moon trông dấc tơợ đợ apêê tớt cóh p’bhung đông, k’đhơợng trang cóh zâp tơơm n’loong, tơơm prí ma chô loom ga hô ga hăm k’pân xơợng. k’bhạn tấn k’tiếc đhêl chô loong cóh đhăm k’tiếc bhứah Hùng Sơn, đhăm k’tiếc chóh ha roo ga mắc bhlâng âng chr’hoong Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên, k’zệt c’moo t’tưn cung cắh ơy bơơn bhrợ pa liêm. mưy gr’lúh túh n’nắc, truíh k’ruung vêy tước k’ha riêng manứih chêết bil.

Vel zi vêy k’zệt đhr’nông đông zêng nong lít. Pân jứih pân đil, p’niên k’tứi zêng ma dzoọc cóh p’bhung đoọng đương mơ brương. Pr’đoọng tâm k’ruung moót cóh vel đông dưr nong lít ha dợ doọ hooi hor. Doọ ngai chêết bil. Gr’lúh túh lướt zi lấh, vel bhươl ặt lêy cơnh t’mêê dưr zi lấh g’lúh p’zroọ bom B.52.

Pân jứih k’rơ ga mắc nắc tơợp tr’zooi tr’zúp bhrợ pa dưr đông xang. Bấc pr’loọng đông chấc lêy chô đhị zr’lụ ch’ngai lấh, lơi jợ vel bhươl ơy đenh ặt ma mung. Zr’nắh k’đhạp lấh mơ nắc apêê pân đil. Bêl g’lúh túh, apêê ma lướt vốch zâp đông bêl túh bhlong, t’bhlâng âng đơơng đợ râu pr’đươi cr’van đoọng choom trông dấc, doọ bil bal.

Ngai cung ta u loom, cắh năl cơnh bhrợ têng. Ha roo, bh’năn, tơơm chr’nóh, năl mơ c’rơ g’lêếh zư lêy, băn chóh nắc zêng ma bil tíc. Đợ apêê pân đil guy đơơng đợ bao ha roo dzong, cắh cậ t’bhlâng boọ bhuông k’tứi âng đơơng zâp râu pr’đươi hi lêệng cơnh k’noọ clệch nắc ặt váih cóh cr’noọ âng cu.

Đợ apêê amế bấc t’ngay cắh bơơn bếch. Apêê dưr tơợ  ra diu lâng méh tước hi dưm zi lưa. Cắh năl ha mơ bhiệc bhrợ vêy pr’đợc, cắh vêy pr’đợc zi lấh têy apêê ooy 1 t’ngay. Acu cắh năl apêê pay ha cóh c’rơ lâng bh’rợ nhâm mâng bhrợ têng năl mơ bhiệc bhrợ. Đắh hoọng lêy k’tứi đhưr, hân đhơ cơnh đêếc, cóh cr’loọng nắc vêy c’rơ nhâm mâng cắh dzợ cơnh.

Hân đhơ cơnh đêếc, ooy bh’rợ zr’nắh k’đhạp, apêê ta luôn nặc đợ apêê lưm ta bhửch’nắh lấh. Đh’rứah lâng apêê t’coóh t’ha, p’niên k’tứi, apêê nắc đợ apêê buôn lưm cắh pr’đoọng, ta u loom. Hr’lêệng đác, k’ay k’naanh buôn dưr váih ooy c’bhúh apêê nâu.

Tu cơnh đâu, acu năl ghít râu âng pân đil miền Trung xoọc zi lấh. Zâp pr’ắt tr’mung zêng chr’nắp. Ơy vêy đợ râu bh’rợ bhrợ zr’nắh ooy manứih, pr’đươi cr’van. Nắc ơy năl mơ đác mắt, ta u loom âng đợ apêê amế, k’điêl bil k’coon, bil k’diịc.

Pr’đươi cr’van choom bhrợ t’bơơn cớ, bil bal ooy manứih nắc cắh ha mơ choom bơơn pa chô. Zâp ngai zêng chr’nắp. Manứih cắh pr’đoọng bil tíc nắc cung đợc lơi râu k’ay loom luônh ha manứih ặt ma mung, l’lăm nắc đợ apê ê k’căn, k’điêl lâng đợ apêê k’coon.

Đợ apêê pân đil miền Trung ặt zâng zr’nắh k’đhạp, p’lơ ớp g’đêl đắh hoọng k’diịc bêl vêy râu liêm choom lâng dzoọng l’lăm ha dang vêy râu k’ay zr’nắh. Cơnh zêng lêy apêê amế lơơng, nắc bhrợ l’lăm, ặt đươi t’tưn. Râu bhrợ têng nâu chr’nắp ga mắc bhlâng.

Acu năl, k’bhạn apêê amế, amoó, ađhi pân đil miền Trung xoọc bhrợ zêng đợ n’hâu choom bhrợ đoọng ha pr’loọng đông, vel bhươl đay xoọc bêl lưm boo đhí túh bhlong. Prang k’tiếc k’ruung cung xoọc lêy chô ooy miền Trung, lêy chô ooy đợ pân đil xoọc ặt zêl cha groong boo đhí túh bhlong, hr’cấh ha voóh k’tiếc. nâu đoo nắc đợ cô giáo, pân đil cán bộ y tế, bộ đội, công an lâng đợ apêê pân đil hân đhơ lưm zr’nắh k’đhạp nắc t’bhlâng k’đươi moon zooi zúp đoọng ha đhanuôr zr’lụ túh bhlong. Acu nhăn tr’pác lâng apêê, lâng nắc chắp hơnh apêê cắh dzợ cơnh./.

Gửi người phụ nữ miền Trung

Miền Trung đang hứng chịu những trận bão lũ lịch sử. Thiệt hại về tài sản, con người đến lúc này là rất lớn. Bao giờ cũng vậy, người phụ nữ càng thiệt thòi, mất mát hơn.

Tôi sinh ra ở trung du, lũ lụt ở quê tôi khá hiếm. Hiếm nhưng không phải không có. Năm 1978, trận lũ quét chưa từng thấy kéo dọc dòng sông Công, tiếng kêu cứu từ những người ngồi trên nóc nhà, bám vào các cây gỗ, cây chuối trôi sông vang lên thê thiết. Hàng vạn tấn đất đá đổ vào cánh đồng Hùng Sơn, cánh đồng lúa trù phú bậc nhất của huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên, mấy chục năm sau vẫn chưa được dọn sạch. Chỉ một trận lũ ấy, dọc dòng sông có tới hàng trăm người chết.

Làng tôi hàng chục nóc nhà ngập lút. Đàn ông, đàn bà, trẻ con chui lên các thanh xà ngồi, chọc mái trèo lên nóc nhà chờ trời sáng. May mắn dòng nước vào làng dâng lên do ngập úng chứ không chảy xiết. Không ai thiệt mạng. Lũ lụt qua đi, làng xóm tiêu điều như vừa trải qua trận trải thảm bom B.52.

Đàn ông trai tráng bắt đầu giúp nhau dựng lại cửa nhà. Nhiều gia đình tìm đến những vùng đất cao hơn, bỏ lại ngôi làng nhiều đời gắn bó. Vất vả nhất là những người phụ nữ. Trong lũ dữ, họ kết bè, chèo mảng, đi lại như con thoi giữa ngôi nhà ngập nước và vùng đất cao hơn, cố gắng vận chuyển được càng nhiều càng tốt mọi thứ vật dụng có thể cứu được.

Ai nấy xanh bủng, tím tái, quầng mắt thâm sâu. Thóc lúa, vật nuôi, cây trồng, biết bao công sức chăm sóc, cấy trồng, bỗng chốc bị hủy hoại. Những tấm lưng người phụ nữ như còng rạp vác từng bao tải thóc ướt sũng, hay gắng sức chống chiếc mảng chở nặng như sắp bị chìm hằn vào trí nhớ tuổi thơ tôi.

Những bà mẹ nhiều ngày gần như không ngủ. Họ dậy từ mờ sáng và thức tới quá nửa đêm. Không biết bao nhiêu công việc có tên, không tên qua tay họ trong một ngày. Tôi không biết họ lấy ở đâu sức lực và ý chí sắt đá để gồng mình làm cùng lúc bằng ấy công việc. Đằng sau vẻ mảnh mai của họ là một sức sống bền bỉ vô song.

Mặc dầu vậy, trong thử thách ác liệt, họ luôn là những người thiệt thòi. Cùng với người già, trẻ em, họ là đối tượng rất dễ bị tổn thương. Đuối nước, ốm đau dễ xảy ra nhất với các đối tượng này.

Bởi vậy, tôi hiểu phần nào điều người phụ nữ miền Trung đang trải qua. Cả tháng nay họ oằn mình chống lũ. Đã có những tổn thất nặng nề về người và của. Đã có biết bao nước mắt, nghẹn ngào của những bà mẹ, người vợ mất con, mất chồng.

Của cải có thể làm lại, mất mát về con người thì không gì bù đắp được. Mỗi sinh mạng đều vô giá. Dù họ là ai cũng là con của một người phụ nữ. Người không may ra đi, nỗi đau để cho người ở lại, trước hết là những người mẹ, người vợ và những đứa con.

Những người phụ nữ miền Trung chịu thương chịu khó, khiêm nhường lùi lại phía sau chồng trong mỗi thành công và đứng ở phía trước mỗi đau thương tang tóc. Như hầu hết các bà mẹ khác, họ làm trước, hưởng sau. Hy sinh vô bờ bến là đức tính vĩ đại của họ.  

Tôi biết, hàng vạn người mẹ, người chị, người em gái miền Trung đang làm tất cả những gì có thể làm cho gia đình mình, làng xóm mình trong cơn đại hồng thủy. Cả nước cũng đang hướng về miền Trung, hướng về những người phụ nữ đang ở tuyến đầu chống bão lũ, sạt lở núi. Đó còn là những cô giáo, nữ cán bộ y tế, bộ đội, công an và cả những người phụ nữ bất chấp hiểm nguy huy động hàng cứu trợ phân phát cho nhân dân vùng bão lụt.

Tôi xin được chia sẻ với họ và ngả mũ khâm phục họ./.

                             Theo Cuocsongantoan.vn