L’lăm t’ngay moót Gươl t’mêê, t’coóh vel Zuông Noonh lâng Cha Hiếp A Bhral, vel Pà Rồng, chr’val Tà Bhing trơ vâng lấh mơ zâp t’ngay lơơng. Apêê lướt tước zâp pr’loọng đông k’đươi moon đhanuôr lêy lướt pazưm đấh đhị Gươl ty chr’nắp liêm zâp. K’đươi moon zâp bhiệc bhrợ liêm gít đoọng ha zâp c’bhúh, zâp cha’nặc manứih đoọng ra’văng ha t’ngay pậ chr’nắp âng vel.

C’bhúh apêê đha’đhâm k’rơ cóh vel nặc pa’đhâng cờ, dông băng rôn, khẩu hiệu lâng lêệng p’zi a’ọc, k’roóc ra’văng bhrợ têng ch’na cha đoọng đương hơnh déh ta’mooi. Ha dợ apêê pân’đil nắc lêy príh doóh, tal prứah bhơi k’tang zr’lụ Gươl liêm áih, zêệ avị hor, avị cuốt... Ngai cung bhui har hơnh déh. C’moo đâu bơơn nhà nước zooi zúp 100 ực đồng nắc đhanuôr vel Pà Rồng ting bhui har lấh mơ vêy câl pa’xoọng mưy p’nong ta’rí bhrợ lêệ đoọng ha đhanuôr cóh vel cung cơnh ta’mooi, đại biểu tước pấh cha đắh... Hi’dưm pr’hát xa’nưl l’lăm t’ngay moót Gươl cung bơơn đhanuôr cóh vel ra’văng liêm gít, ặt lêy pachoom liêm ta’níh lâng bhrợ têng liêm choom đhị râu bhui har hơnh déh đoọng ha đhanuôr cóh vel cung cơnh vel bhươl lơơng lêy. T’coóh vel Zuông Noonh lâng Cha Hiếp A Bhral cắh mặ p’lơớp râu bhui har hơnh déh:

“Vel zi pa’đhiệp moon k’noỌ moót Gươk t’mêê c’moo n’nắc ahay, hân đhơ cơnh đêếc, tu zên cắh váih nắc pa’đhêy. Moót c’moo 2017 nâu nắc azi bhrợ têng họp chi bộ, họp vel bhrợ têng ha cơnh bơơn moót Gươl t’mêê. Cóh chi bộ cung cơnh đhanuôr zêng đươi bhrợ liêm ta’níh bhiệc moót Gươl. Azi nắc bhui har bhrợ têng đắh bhiệc moót Gươl. Azi yêm loom xoọc đâu lang zi t’coóh đhưr, c’rơ cắh dzợ bấc azi rơơm kiêng lang p’niên lêy zư paliêm Gươl âng vel cung cơnh zư lêy đợ râu liêm chr’nắp âng acoon cóh đay. Hơnh déh Gươl t’mêê cắh cậ tân tung da dặ zêng lêy zư đoọng oó choom bil pất.”

“Bêl đâu ahêê ra’văng moót Gươl t’mêê bhui har bhlâng. Zâp ngai zêng pazưm hát hò, bhrợ bh’noóch, ba boóch... pấh bhrợ zâp bh’rợ liêm ta’níh. Truyền thống âng hêê ta luôn lêy padưr, cắh choom lơi jợ hân đhơ lâng lang acoon ađhi ha y chroo. Acu tin xoọc đâu zâp ngai cung bhui har hơnh déh. Rơơm kiêng zâp ngai taluôn đoàn kết, zooi zúp đh’rứah lâng apêê k’coon cha châu ha y chroo học hành liêm choom, oó chấc tr’vay tr’lin, chi’ớh bấc... bhrợ ha cơnh zư nhâm mâng vel bhươl, k’tiếc k’ruung.”

Anoo Bhlúp A Nứ, mưy ooy đợ đoàn viên đha’đhâm cóh vel đoọng năl, xoọc đâu nắc mưy t’ngay bhui har, t’ngay pậ chr’nắp âng vel. Đh’rứah lâng râu k’đươi moon âng chính quyền vel cung cơnh râu moon k’đươi âng zâp apêê t’coóh vel vêy uy tín, đoàn viên đha’đhâm c’moor cóh vel nắc đợ apêê bha’lâng đắh bhiệc bhrợ Gươl lâng tước đâu Gươl ty chr’nắp bơơn bhrợ padưr đhị râu bhui har âng zâp ngai: “Moon zr’nưm c’la đay nắc mưy manứih dzợ p’niên cung cơnh zâp ngai cóh vel zêng yêm loom hơnh déh. Bêl đâu nắc t’ngay pậ chr’nắp âng vel hây dzợ yêm loom lấh. Lâng bh’rợ Gươl nâu nắc lêy bấc c’rơ âng đha’đhâm c’moor bhrợ têng, zâp ngai nắc t’bhlâng đoọng t’ngay công đh’rứah lâng vel bhrợ padưr Gươl vel. Váih Gươl nắc zâp râu bhiệc họp hành, ặt chi’ớh âng vel zêng ta bhrợ đhị đâu. Apêê đha’đhâm c’moor t’bhâng zư lêy lâng bhrợ têng zâp bh’rợ âng đha’đhâm c’moor đhị Gươl ty nâu.”

Đh’rứah lâng râu zooi zúp âng nhà nước, đhanuôr cóh vel t’bhlâng bhrợ t’bơơn quỹ lâng đợ bhiệc bhrợ liêm gít cơnh bhrợ ha’rêê, chóh n’loong... đoàn viên đha’đhâm c’moor nắc t’bhlâng lướt ooy crâng chấc n’loong, c’côông đ’đuôl, chấc lêy zâp râu pr’đươi pr’dua bhrợ têng Gươl. Ha dợ apêê t’coóh t’ha, t’coóh vel nắc ắt cóh đông chấc xrặ bhrợ, boọc coọch cơnh bhrợ têng zâp bh’rợ liêm chr’nắp ting cơnh j’niêng cr’bưn âng đhanuôr Cơ Tu... Tơợ bêl tơợp bhrợ têng tước bêl liêm xang, đhanuôr nắc pa’glúh lấh 1.000 t’ngay công. T’coóh Hiên Bai, Bí thư Chi bộ vel Pà Rồng đoọng năl: “Vel Pà Rồng hân đhơ dân số m’bứi nắc lâng Nghị quyết âng Chi bộ nắc lêy t’bhlâng bhrợ padưr Gươl ty chr’nắp nâu. Tơợ c’moo 2015 Chi bộ tơợp pa’glúh Nghị quyết bhrợ padưr cớ Gươl. Lâng tinh thần cơnh đêếc, zâp ngai zêng t’bhlâng đoàn kết bhrợ padưr lâng bhrợ têng liêm xang Gươl ty chr’nắp nâu đoọng ha y chroo vêy đhị họp hành cung cơnh xay moon zâp c’lâng xa’nay âng Đảng, Nhà nước đoọng ha đhanuôr. K’đươi moon đhanuôr tơợ t’coóh vel tước apêê p’niên pazưm têy bhrợ padưr, đhanuôr đoọng t’ngay công, zâp cha’nặc manứih padưr đhr’năng bh’rợ  cung cơnh bh’rợ tr’nêng ta pazao đoọng đhị râu k’đhơợng chi ol âng Chi bộ, Ban dân chính vel cung cơnh t’coóh vel liêm chr’nắp đoọng xoọc đâu moót Gươl ty chr’nắp nâu.”

Đhị râu bhui har âng t’ngay hơnh héh moót Gươl t’mêê, zâp ngai bhui har hơnh déh lâng đợ xa’nập ty chr’nắp âng acoon cóh đay. T’coóh p’niên ngai cung zêng zr’nưm mưy cr’noọ bhui har, k’rêệm loom. Lâng râu t’bhlâng, đoàn kết cung cơnh tinh thần trách nhiệm dal, đhanuôr cóh đâu nắc ting t’ngay ting ắt pazưm, đoàn kết đoọng bhrợ padưr pr’ắt tr’mung k’bhộ ngăn lấh mơ./.

PÀ RỒNG MỪNG GƯƠL MỚI

(A Viết Sĩ)

Tết đến xuân về cũng là dịp đồng bào Cơ Tu ở thôn Pà Rồng, xã Tà Bhing, huyện Nam Giang, tỉnh Quảng Nam hân hoan mừng Gươl mới sau gần 2 năm thi công. Nhà Gươl của thôn được đầu tư 245 triệu đồng, trong đó, nhà nước hỗ trợ 100 triệu đồng cùng với nguồn ngân sách xã, quỹ thôn cũng như lòng hảo tâm của con em trong và ngoài thôn đóng góp... Với người Cơ Tu, Gươl là niềm tự hào của cộng đồng. Đây là công trình mang tính tâm linh cũng như là nơi diễn ra các sinh hoạt văn hóa truyền thống của bà con.

Trước ngày khánh thành Gươl mới, Già làng Zuông Noonh và bà Cha Hiếp A Bhral, thôn Pà Rồng, xã Tà Bhingbận rộn hơn mọi ngày. Họ đi đến từng hộ gia đình vận động bà con tập trung sớm tại Gươl truyền thống của thôn đông đủ. Phân công từng công việc cụ thể cho từng nhóm, từng cá nhân để chuẩn bị cho ngày trọng đại của thôn.

Đám thanh niên trai tráng tập trung cắm cờ, treo băng rôn, khẩu hiệu và mổ heo, bò chuẩn bị chế biến thức ăn chiêu đãi khách. Còn chị em phụ nữ  trong thôn thì tất bật quét dọn, phát cỏ xung quanh nhà Gươl sạch sẽ, nấu cơm lam, bánh sừng trâu.. Ai cũng hồ hởi, phấn khởi.  Năm nay được nhà nước hỗ trợ 100 triệu nên nhân dân thôn Pà Rồng càng vui mừng hơn mua thêm một con trâu làm thịt chiêu đãi bà con thôn xóm cũng như khách mời, đại biểu tới dự...Đêm văn nghệ trước ngày khánh thành Gươl cũng được bà con trong thôn chuẩn bị chu đáo, tập luyện nghiêm túc và diễn ra tốt đẹp trong không khí vui mừng phục vụ bà con trong cũng như ngoài thôn. Già làng Zuông Noonh và bà Cha Hiếp A Bhral không giấu được niềm vui, sung sướng:

“Thôn chúng tôi đúng ra vào Gươl mới vào năm ngoái, nhưng do kinh phí chưa có nên hoãn lại. Vào năm 2017 này thì chúng tôi tổ chức họp chi bộ, họp thôn phải quyết tâm làm sao vào được Gươl mới. Trong chi bộ cũng như bà con đều thống nhất và hưởng ứng nhiệt tình trong việc khánh thành Gươl. Chúng tôi rất vui mừng, giờ thế hệ chúng tôi cũng già cả, sức khoẻ không còn nhiều chúng tôi luôn mong lớp thế hệ sau cần phải giữ gìn Gươl truyền thống của thôn cũng như giữ gìn những truyền thống tốt đẹp của dân tộc mình. Mừng Gươl mới hay tân tung da dá đó là những truyền thống tốt đẹp chúng ta phải gìn giữ và không thể để mai một được.”

“Hôm nay chúng ta chuẩn bị vào Gươl mới rất vui mừng. Mọi người đều tập trung hát hò, hát lý, ba boóch.. tham gia mọi phong trào nhiệt tình. Truyền thống của mình luôn phải vực dậy, không thể bỏ quên kể cả lớp con cháu sau này. Tôi tin ngay lúc này mọi người trong thôn ai cũng phấn khởi, ai cũng vui mừng. Hy vọng mọi người luôn đoàn kết, giúp đỡ lẫn nhau và con cháu sau này học hành đến nơi đến chốn, không đua đòi, chơi bời, quậy phá... làm sao giữ vững quê hương, đất nước.”

Anh Blúp A Nứ, một trong những đoàn viên thanh niên của thôn cho biết, hôm nay là một ngày vui, ngày trọng đại của thôn. Cùng với sự chỉ đạo của chính quyền thôn cũng như sự vận động của các già làng uy tín, đoàn viên thanh niên trong thôn là những con người chủ lực trong việc làm Gươl và đến hôm nay Gươl truyền thống được khánh thành trong niềm vui, phấn khởi của mọi người: “Nói chung bản thân là một người còn trẻ cũng như tất cả mọi người trong thôn đều rất vui mừng, hưởng ứng. Hôm nay là ngày lễ lớn của thôn còn gì vui và ý nghĩa hơn nữa. Với công trình Gươl truyền thống này chủ yếu nhờ sức khoẻ của đoàn viên thanh niên trong thôn, mọi người đã cố gắng bỏ ngày công để cùng thôn dựng nên Gươl này. Có Gươl rồi chắc chắn mọi công việc họp hành, mọi sinh hoạt của thôn đều tổ chức tại đây. Lớp thanh niên cũng sẽ cố gắng giữ gìn và tổ chức mọi hoạt động của thanh niên tại Gươl truyền thống này.”

Cùng với sự hỗ trợ của nhà nước, bà con trong thôn tích cực gây quỹ bằng những việc làm cụ thể như phát rẫy, trồng cây... đoàn viên thanh niên tích cực tham gia lên rừng kiếm cây, khiêng vác, tìm vật liệu làm Gươl. Các nghệ nhân, già làng uy tín thì ở nhà chỉ vẽ, điêu khắc cũng như thiết kế mọi công trình sinh động mang tính đặc trưng với phong tục tập quán của đồng bào Cơ tu.... Từ khi bắt đầu khởi công đến khi hoàn thành, bà con đã bỏ ra hơn 1.000 ngày công. Ông Hiên Bai, Bí thư Chi bộ thôn Pà Rồng cho biết: “Thôn Pà Rồng tuy rằng dân số không nhiều nhưng với Nghị quyết của Chi bộ thì cương quyết phải xây dựng Gươl. Từ năm 2015 Chi bộ bắt đầu ra Nghị quyết khôi phục, xây dựng lại Gươl truyền thống. Với tinh thần như thế, mọi người đều quyết tâm, đoàn kết xây dựng và hoàn thành Gươl truyền thống này để sau này có chỗ họp hành cũng như triển khai các chủ trương, đương lối của Đảng, Nhà nước cho bà con. Vận động bà con từ già làng đến lớp trẻ đều chung tay xây dựng, bà con bỏ ngày công, mỗi cá nhân tự phát huy khả năng cũng như nhiệm vụ được giao cố gắng hoàn thành dưới sự chỉ đạo của Chi bộ, Ban dân chính thôn cũng như già làng có uy tín để hôm nay khánh thành được Gươl truyền thống này.”

         Trong niềm vui của ngày hội mừng Gươl mới, mọi người tay bắt mặt mừng trong những trang phục truyền thống của dân tộc mình. Gìa trẻ ai cũng đều chung một nỗi niềm vui sướng, hạnh phúc. Với sự nổ lực, đoàn kết cũng như tinh thần trách nhiệm cao, bà con nơi đây sẽ ngày càng gắn bó, đoàn kết để xây dựng cuộc sống ấm no hơn nữa./.