Tợơ đâh ra diu, quán tạp hoá coh c’lâng bhlầng 14G z’lâh vel Ch’Lăng, chr’val k’noong k’tiếc Ch’Ơm, chr’hoong Tây Giang, tỉnh Quảng Nam ơy bhui har lướt c’câl. Ngai nắc câl ủng, câl pr’nơơng, câl mì tôm, câl xúc xích… p’rá k’chăng bhui har. Tợơ đâh ra diu tước ha dưm, quán tạp hoá nâu bấc ma nuyh tước câl tu hàng hoá coh đâu vêy bấc rau, c’la pa câl ặt tớt bhui har, ta nih lâng pân lơơng.

        A moó Pơloong Nhứt, c’la tạphoá ch’ol têy ooy đhr’nong đong liêm mâng dzợ đha hum gỗ t’mêê truih, đhr’nong đong nâu nắc bh’nơơn pa zay bhrợ têng âng 2 a nhi díc điêl đhị 20 c’moo hay. A moó hay cớ, c’moo 2000 bêl tợơp bơơn k’díc, tr’mông tr’meh lưm bấc rau k’đhap zr’năh. Nắc ma mai ta ha coh đong, amoó lêy k’rang ga măng zập bh’rợ ga mắc k’tứi coh đong. A moó meh tước m’pâng ha dưm, dưr tợơ đâh, pa bhrợ ta têng hớơ, đhơ cơnh đếêc nắc ha ul cha cung dzợ ặt g’bọ prang c’moo. G’luh tơt cha cha âng 10 cha nắc coh đong zêng k’zúa a rong, ra veh bơơn tợơ crâng. C’moo 2008, Hội Nông dân lâng Hội pân đil ch’val Ch’Ơm chô tước vel bhrợ lớp pa choom đhauôr pa dưr tơơm chr’noh bh’năn băn. Tợơ lâh g’luh học nâu, a moó Nhứt xay lâng k’dic đoọng vặ 10 ức đồng tợơ Ngân hàng Chính sách xã hội chr’hoong Tây Giang đoọng zệê a lắc, băn a’ọc. A moó Nhứt truih, g’luh tr’nợơp băn a’ọc crọol coh c’rọol, căn ơy vêy kinh nghiệm băn tu cơnh đếêc a’ọc pậ k’zih bhlầng, a lắc cung căh choom pa câl. Bơr c’moo t’tun đếêc, k’díc a moó crêê cr’ay ta nương nắc lêy phẫu thuật pr’hân tu cơnh đếêc nắc a moó quyết định pa câl pa lứch pr’đươi zệê a lắc lâng 4 p’nong a’ọc, pay zên pa dưah cr’ay đoọng k’díc: “Xọoc tợơp bhrợ cr’nọo bh’rợ pa dưr kinh tế căh ơy mơ đanh nắc k’dic a moó ca ay đơơng bệnh viện Đà Nẵng pa dưah. Pr’loọng đong ơy zr’năh k’đhap nắc ting zr’năh lâh mơ. Bơr p’nong coon nắc k’tứi, aconh căn nắc ta cooh đhưr, 7 cha năc a đhi dzợ xoọc học. Bêl đếêc a cu muy năl lơơn đác mắt lâng t’bhlầng lâh mơ. Coh đong nắc muy đương g’nưm ooy a cu.  Acu nắc pa zay lâh mơ, căh choom bhrợ cơnh đâu nắc bhrợ cơnh lơơng.”

        Nắc Chi hội trưởng Chi hội pân đil vel Ch’Lăng, a moó Pơloong Nhứt kiêng pa dưr bhrợ xr’mil coh bh’rợ bhrợ padưr tr’mông tr’meh, ta bil ha ul pa xiêr đha rựt. Bơơn Hội Pân đil chr’hoong Tây Giang dzoọng tín chấp, a moó quyết định vặ 15 ức đồng, k’rong pa dưr cớ bhiệc zệê a lắc lâng băn a’ọc. Tợơ căh bh’nơơn xoọc tr’nợơp, a moó Nhứt chếêc lêy, pa choom pa xoọng tợơ báo đài, ti vi đăh apêê cr’nọo bh’rợ băn a’ọc, choh bhơi rơ veh, tơơm cha p’lêê lâng choh bấc rau tơơm za nươu. Pazêng c’moo đăn đâu, bêl c’lâng bhlầng 14G z’lâh Cửa khẩu Tây Giang-Kạ Lừm bơơn ta bhrợ lâng bê tông, bhiệc tr’câl tr’bhlêy âng đhanuôr Cơ Tu liêm buôn lâh mơ, a moó quyết định bhrợ quán pa câl tạp  hoá lâng câl máy xay xát đoọng ha đhanuôr coh chr’val câl đươi. Pân pa chăp, pân bhrợ ha dợ pa zay bhrợ têng nắc bh’rợ bhrợ têng cha âng a nhi díc điêl ting ha dưr lâh mơ. A moó Nhứt xay, coh c’rọol băn a’ọc âng đong a moó zập bêl cung vêy 20 p’nong a’ọc tăm. Lâh mơ, a moó dzợ choh lâh 3ha tơơm đẳng sâm, 0,5ha táo mèo, 5 p’leh ha rêê choh bhơi rơ veh… Zập c’moo, pr’loọng đong amoó bơơn bh’nơơn tợơ 100-150 ức đồng. A móo Nhứt căh muy bhrợ ca van đoọng ha pr’loọng đong đay nắc dzợ đâh zup zooi đhanuôr Cơ Tu coh vel, coh chr’val ha dưr z’lâh đha rựt. A moó Bhriu Thịnh, ặt đhị vel Atu 1, chr’val Ch’Ơm đoọng năl: “Zập chu tước chr’val tập huấn, a zi nắc bơơn cán bộ chr’val xay moon a moó Nhứt nắc ma nuyh bhrợ cha choom bhlầng tr’pác kinh nghiệm âng đay. A cu cung cơnh bấc đhanuôr lơơng bơơn a moó Nhứt lứch loom tước đong pa choom cơnh choh bhrợ lâng k’rang lêy tơơm đẳng sâm, băn a’ọc tăm đơơng chô bh’nơơn dal. Tước nâu kêi, pr’loọng đong cu tợơ ha ul đha rựt nâu êi ơy z’lâh đha rựt vêy rau cha, k’rong k’bớch k’rang apêê ca coon cha học.”

        A moó Bhriu Thị Nem, Chủ tịch Hội LHPN chr’hoong Tây Giang, tỉnh Quảng Nam moon, a moó Pơloong Nhứt nắc ma nuyh liêm ta nih bhlầng đăh c’rơ ha dưr z’lâh đha rựt. Cr’nọo bh’rợ choh bhơi rơ veh, băn bh’năn, pa dưr kinh tế âng pr’loọng đong a moó Nhứt ơy lâng xoọc bơơn  bhrợ ta bhưah đhị vel đong: “A moó Nhứt nắc pr’loọng tiêu biểu âng k’bhuh pân đil chr’hoong Tây Giang, bơơn hâng hơnh nắc pr’lọong bhrợ cha choom c’moo 2019. Đăh a zi nắc a cu pa zay xay moon t’pâh apêê a noo amoó nắc pa zay bhrợ têng cha cơnh t’mêê, bhrợ têng hàng hoá cơnh a moó Pơloong Nhứt. Đh’rưah, a zi cung pa zưm lâng apêê hội đoàn thể bhrợ bấc lớp tập huấn đăh kỹ thuật cơnh k’rang lêy tơơm chr’noh, bh’năn băn lâng cơnh đương zêl, cha groong pr’luh cr’ay. Tợơ đếêc, a pêê a moó nắc đh’rưah pa choom ta mooh, tr’pác kinh nghiệm đoọng đh’rưah ha dưr.”

        Đhr’nong đong liêm mâng coh da ding ca coong nắc đoo bh’nơơn tợơ pazêng c’rơ pa zay âng díc đêl a moó Pơloong Nhứt coh bấc c’moo hay. A moó Nhứt liêm choom nắc ma nuyh liêm ta nih đăh c’rơ pa zay bhrợ têng cha, z’lâh k’đhap đha rựt, đoọng đhanuôr coh zr’lụ da ding ca coong k’noong k’tiếc ting pa choom bhrợ têng./.

Nữ triệu phú vùng biên

Nhóm PV VOVMT

Ở thôn Ch’Lăng, xã biên giới Ch’Ơm, huyện miền núi Tây Giang, tỉnh Quảng Nam, ai cũng biết chị Pơloong Nhứt. Chị Nhứt là một Chi hội trưởng Chi hội Phụ nữ năng nổ, nhiệt tình và là tấm gương sáng về nghị lực vượt khó vươn lên thoát nghèo ở rẻo núi cao.

Từ sáng sớm, quán tạp hóa trên QL 14G qua thôn Ch’Lăng, xã biên giới Ch’Ơm, huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam đã rộn ràng chuyện mua sắm. Người mua ủng, mua mũ, người mua mì tôm, xúc xích… tiếng cười, nói rộn vang. Từ sáng sớm đến tối mịt, quán tạp hóa này đông người đến mua bởi hàng hóa khá phong phú, bà chủ quán cởi mở, thương người.

  Chị Pơloong Nhứt, chủ quán tạp hóa chỉ vào ngôi nhà khang trang còn thơm mùi gỗ mới kể rằng, ngôi nhà này là thành quả làm lụng vất vả của 2 vợ chồng suốt 20 năm qua. Chị nhớ lại, năm 2000 khi mới lập gia đình, cuộc sống gặp nhiều khó khăn. Là con dâu cả, chị phải lo liệu mọi việc lớn nhỏ trong nhà. Chị thức khuya, dậy sớm, lao động quần quật mà cái đói, cái nghèo vẫn đeo bám quanh năm. Bữa cơm của gia đình 10 người nhiều sắn độn rau rừng. Năm 2008, Hội Nông dân và Hội Phụ nữ xã Ch’Ơm về tận nơi mở lớp tập huấn, hướng dẫn bà con cách phát triển một số mô hình trồng trọt và chăn nuôi. Sau đợt học này, chị Nhứt bàn với chồng vay 10 triệu đồng từ Ngân hàng Chính sách xã hội huyện Tây Giang làm vốn để nấu rượu và nuôi heo. Chị Nhứt kể, lần đầu nuôi heo nhốt chuồng, không có kinh nghiệm nên đàn heo chậm lớn, rượu nấu cũng không bán được. Hai năm sau đó, chồng của chị mắc bệnh thoát vị đĩa đệm cần phải phẫu thuật gấp nên chị quyết định bán tháo đồ nấu rượu và 4 con heo, lấy tiền chữa bệnh cho chồng: “Mới đầu làm mô hình phát triển kinh tế chưa được bao lâu thì chồng bị đau đưa xuống bệnh viện Đà Nẵng cần mổ gấp. Gia đình đã khó khăn, nay càng khó khăn hơn rất nhiều. Hai đứa con thì nhỏ, bố mẹ chồng già yếu, 7 người em đang học hành đều dựa vào một mình tôi. Lúc đó tôi chỉ biết nhìn trời nuốt nước mắt và nghĩ không thể gục ngã được. Cả nhà chỉ trông chờ vào mình. Mình phải cố gắng lên, hết cách này bày cách khác.”

Là Chi hội trưởng Chi hội phụ nữ thôn Ch’Lăng, chị Pơloong Nhứt muốn vươn lên làm gương trong phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo. Được Hội Phụ nữ huyện Tây Giang đứng ra tín chấp, chị quyết định vay 15 triệu đồng, đầu tư trở lại việc nấu rượu và nuôi heo. Từ thất bại trước đó, chị Nhứt tìm tòi, học hỏi thêm từ báo đài, ti vi về các mô hình chăn nuôi ở  nơi khác. Chị vừa tập trung chăn nuôi đàn heo, vừa trồng hoa màu, cây ăn quả và trồng nhiều loại cây dược liệu. Những năm gần đây, khi đường QL14G qua Cửa khẩu Tây Giang – Kạ Lừm được bê tông hóa, việc buôn bán, trao đổi hàng nông sản của bà con Cơ Tu thuận tiện hơn, chị quyết định mở quán tạp hóa và sắm máy xay xát phục vụ bà con trong xã. Dám nghĩ, dám làm lại chịu thương, chịu khó nên chuyện làm ăn của vợ chồng chị ngày càng phát triển. Chị Nhứt khoe, trong chuồng heo nhà chị lúc nào cũng có hơn 20 con heo đen. Ngoài ra, chị còn trồng hơn 3 hécta cây đẳng sâm, 0,5 hécta táo mèo, 5 đám rẫy trồng hoa màu… Mỗi năm, gia đình chị thu nhập từ 100 – 150 triệu đồng. Chị Nhứt không chỉ làm giàu cho gia đình mình mà còn sẵn lòng giúp đỡ bà con Cơ Tu trong thôn, trong xã vươn lên thoát nghèo. Chị Bhriu Thịnh, ở thôn A tu 1, xã Ch’Ơm cho biết: “Mỗi lần đến xã tập huấn, chúng tôi được cán bộ xã giới thiệu chị Nhứt gương làm ăn giỏi chia sẻ kinh nghiệm phát triển kinh tế gia đình. Tôi cũng như nhiều bà con khác được chị Nhứt tận tình đến nhà hướng dẫn cách trồng và chăm sóc đẳng sâm, nuôi heo đen của mình chất lượng. Đến nay gia đình tôi từ hộ nghèo đói, nay đã thoát nghèo và có của ăn của để, lo con cái học hành.”

Chị Bhriu Thị Nem, Chủ tịch Hội LHPN huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam cho rằng, chị Pơloong Nhứt là tấm gương sáng về nghị lực vươn lên thoát nghèo. Mô hình trồng trọt, chăn nuôi, phát triển kinh tế của gia đình chị Nhứt đã và đang được nhân rộng ở địa phương:“Chị Nhứt là  hộ tiêu biểu tiên tiến của hội phụ nữ huyện Tây Giang, được vinh danh là hộ sản xuất kinh doanh giỏi năm 2019. Phía chúng tôi tích cực tuyên truyền vận động chị em thay đổi nhận thức từ sản xuất tự cung tự túc sang sản xuất phát triển kinh tế hàng hóa như chị Pơloong Nhứt. Đồng thời, chúng tôi cũng phối hợp với các hội đoàn thể tổ chức nhiều lớp tập huấn về kỹ thuật cách chăm sóc cây trồng, vật nuôi và cách phòng trừ bệnh. Thông qua đó, các chị em cùng học hỏi, chia sẻ kinh nghiệm để cùng phát triển.”

Ngôi nhà khang trang, kiên cố nơi rẻo cao chính là kết quả từ những nỗ lực không ngừng nghỉ của vợ chồng chị Pơloong Nhứt trong nhiều năm qua. Chị Nhứt xứng đáng là tấm gương sáng về tinh thần vượt khó vươn lên thoát nghèo, đáng để bà con vùng cao biên giới học tập và làm theo./.