P’niên bhlâng cóh Khoa truyền nhiễm, bệnh viện Đa khoa zr’lụ Tây Nguyên, bác sĩ Ayun Thị Ánh Hồng, n’niên c’moo 1991, acoon cóh Ê Đê, bơơn độp râu tin đươi âng apêê pa bhrợ đh’rứah lâng râu tin đươi âng apêê k’ay. Tơợ c’xêê 7/2021 tước đâu, bêl pr’lúh Covid-19 dưr váih zr’nắh k’đhạp, bác sĩ Ánh Hồng bơơn k’đươi chô pa bhrợ cóh Bệnh viện Dã chiến số 1, trực tiếp zư lêy, lêy cha mêết zư padứah manứih k’ay Covid-19. Bác sĩ Ánh Hồng đoọng năl, pr’lúh cr’ay dưr váih zr’nắh k’đhạp bhrợ ađay cung lưm zr’nắh k’rang k’pân lấh mơ, hân đhơ cơnh đêếc, cung nặc mưy g’lúh đoọng acu lêy pa choom pa dưr, cha mêết lêy đhr’năng bh’rợ chuyên môn âng đay: “Đhr’năng pr’lúh cr’ay đhị tỉnh xoọc dưr váih zr’nắh k’rơ, nắc bh’rợ l’lăm âng zi nắc zêl cha groong pr’lúh cr’ay, ooy cr’chăl bhrợ bhiệc nắc azi ta luôn t’bhlâng lâng cắh ha mơ pa đhêy ta moóh pa choom. Azi nắc ting pa choom, pa dưr lấh mơ, cắh ha mơ pa đhêy, tu ngành y nắc ngành ta luôn tr’xăl t’mêê. Nắc mưy bác sĩ p’niên bhlâng cóh Khoa, nắc acoon c’lâng lêy ta moóh pa choom âng cu dzợ .”

Ooy đắh văn nghệ sĩ âng Đăk Lăk moon lalay lâng Tây Nguyên moon zr’nưm nắc cắh ngai cắh năl tước amoó Niê Tanh Mai, pân đil nhà văn acoon cóh Ê Đê. Tơợ công giáo xang nặc chô pa bhrợ cóh Sở Giáo dục lâng Đào tạo, tước đâu amoó nắc xoọc Phó Chủ tịch Hội Văn học Nghệ thuật  zâp acoon cóh Việt Nam, Chủ tịch Hội Văn học nghệ thuật tỉnh Đăk Lăk. Xoọc Niê Thanh Mai nắc manứih xrặ bhrợ văn học pr’hay bhlâng âng Tây Nguyên, ta luôn bơơn zâp ch’ner văn học chr’nắp. Xang 2, 3 tác phẩm cơnh Suối của rừng, Về bên kia núi, Ngày mai sáng rỡ, t’mêê đâu amoó t’mêê pa glúh p’cắh tập truyện đệ Phía nào sương thôi rơi, đơơng đoọng bấc râu pr’hay chr’nắp tơợ zr’lụ k’tiếc Tây Nguyên. Cắh mưy nhà văn lâng bhiệc xrặ pr’hay chr’nắp, Niê Thanh Mai dzợ nặc mưy cán bộ kđhơợng zư chr’nắp liêm, bơơn đhanuôr zâp acoon cóh Tây Nguyên lâng apêê cóh văn nghệ sĩ chắp nhêr. Ting tr’pác ooy đợ bh’nơơn âng đay ơy bơơn, nhà văn Niê Thanh Mai moon, lấh mơ cr’noọ tr’kiêng lâng văn chương nắc dzợ mưy cr’chăl t’bhlâng cắh ha mơ pa đhêy âng c’la amoó: “Acu nắc manứih cắh vêy bhriêl ta bách. Tơợp xrặ tơợ dzợ p’niên nắc acu manứih xrặ ặt thứ 5, 6 a’năm ooy pa zêng apêê pr’zợc âng cu bêl đêếc. Râu t’bhlâng âng cu bấc bhlâng. Vêy bêl apêê xrặ mưy tác phẩm choom đăng luôn, ha dợ acu nắc xrặ 10 tác phẩm vêy bơơn đăng, acu lêy bhr’lậ bấc bhlâng. Xoọc đâu lêy cha mêết nắc lêy zêng cắh liêm choom lâng lêy mưy râu ơy xrặ nắc ting lêy ta moóh pa choom bấc lấh mơ, cr’chăl nâu nắc lêy đọc bấc bhlâng.”

Nắc Phó Gíao sư, Tiến sĩ manứih acoon cóh tr’nơợp cóh Tây Nguyên, p’căn Tuyết Nhung B’Krông, Trưởng Bộ môn Ngữ Văn, khoa Sử phạm, Phó Gíam đốc Trung tâm Khoa học Xã hội lâng Nhân văn, Trường Đại học Tây Nguyên nắc ơy dưr váih râu hâng hơnh âng vel bhươl lâng bấc lang học trò âng trường Đại học Tây Nguyên. Tơợ c’moo 2007 tước đâu, t’coóh đh’rứah lâng k’diịc nắc tiến sĩ Công nghệ thông tin Văn Ngọc Sáng lâng apêê pa bhrợ ơy bhrợ liêm choom bhiệc số hoá điện tử zâp từ điển Việt-Jrai, Jrai-Việt, Việt-Stiêng, Stiêng-Việt, M’nông-Việt, Việt-M’nông, Chăm-Việt, Việt-Chăm, bhrợ chủ nhiệm đề tài cấp Bộ “Lêy cha mêết bhiệc bhan bh’lêê bh’la E Đê”, “Dân ca Ê Đê”, xrặ giáo trình pachoom p’rá Ê Đê, giáo trình pa choom p’rá Chăm trực tuyến, pấh bhrợ đề tài cấp Nhà nước đắh “Bh’rợ âng c’bhúh pa bhrợ bấc lâng bh’rợ pa dưr pa xớc pr’ắt tr’mung zr’lụ Tây Nguyên”, bơơn pấh bhrợ bấc bh’rợ đắh văn hoá, p’rá xa nay, chữ xrặ âng manứih Ê Đê, M’nông, Jrai, Bahnar... PGS.TS Tuyết Nhung Buôn Krông moon: Ooy đắh bhiệc pa choom bhrợ âng đay cắh mưy âng đơơng đợ râu chr’nắp văn hoá âng acoon cóh tước lâng đhanuôr, nắc dzợ pa dưr pr’đơợ tin đươi dưr zi lấh bhrợ k’rơ âng zâp pân đil sinh viên acoon cóh: “Lâng cu nắc học hàm học vị cắh vêy chr’nắp, ha dang ahêê vêy bằng cấp ha dợ vêy c’năl liêm ghít nắc pa dưr pa xớc liêm choom lấh, zâp ngai bêl prá xay lâng đay nắc cung moon ahêê bhriêl choom lâng vêy da dưl. Tu cơnh đêếc, acu ta luôn t’bhlâng, cắh mưy đoọng ha c’la đay nắc dzợ k’noọ râu hâng hơnh âng zâp acoon cóh Tây Nguyên. Acu k’noọ ơy bhrợ choom, nắc apêê ađhi p’niên lấh acu bhrợ liêm buôn lấh mơ.”

Zi lấh đợ râu định kiến xã hội, t’bhlâng dưr zi lấh lâng cr’noọ cr’niêng p’cắh liêm ghít c’la đay, bấc pân đil acoon cóh cóh Đăk Lăk ting t’ngay ting mâng loom, grơơ nhool lấh mơ cóh xã hội. Đợ râu tr’xăl, đợ bh’nơơn ơy bơơn bhrợ pa dưr chr’nắp liêm đoọng ha pân đil acoon cóh đhị Đăk Lăk, ting t’ngay ting bấc g’lúh lêy bhrợ pa dưr pa xớc đoọng ha pêê pân đil ooy zâp đắh bh’rợ tr’nêng./.

Phụ nữ buôn làng vượt sóng ra khơi

PV VOV TN

Những năm qua, vị thế của nữ giới trong đời sống chính trị-xã hội ở tỉnh Đắk Lắk đã có cải thiện rõ rệt, tỷ lệ nữ tham gia cấp ủy cấp cơ sở đạt hơn 25% (tăng hơn 3 % so với nhiệm kỳ trước), cấp huyện hơn 16% (tăng 3% so với nhiệm kỳ trước). Trong đó, phụ nữ dân tộc thiểu số đã tiến những bước dài trong học tập, nghiên cứu, lao động và công tác. Vượt qua khó khăn, sóng gió, nhiều chị em đã đạt được những thành tích xuất sắc trên các lĩnh vực, khẳng định vai trò của mình trong xã hội, xây dựng gia đình hạnh phúc và đóng góp vào sự phát triển chung của địa phương.

Trẻ nhất Khoa truyền nhiễm, bệnh viện Đa khoa vùng Tây Nguyên, bác sĩ Ayun Thị Ánh Hồng, sinh năm 1991, dân tộc Ê đê, nhận được sự tín nhiệm của đồng nghiệp và sự tin yêu của bệnh nhân. Từ tháng 7/2021 đến nay, khi tình hình dịch Covid -19  diễn biến phức tạp, bác sĩ Ánh Hồng được điều động sang làm việc tại Bệnh viện Dã chiến số 1, trực tiếp chăm sóc, theo dõi và điều trị bệnh nhân Covid -19. Bác sĩ Ánh Hồng cho biết, dịch bệnh phức tạp làm mình vất vả và chịu nhiều nguy hiểm hơn, nhưng cũng là một cơ hội lớn để rèn luyện, nghiên cứu, nâng cao năng lực chuyên môn: “Tình hình dịch bệnh tại tỉnh đang căng thẳng nên nhiệm vụ trước mắt của chúng tôi là chống dịch, tất nhiên trong quá trình làm việc thì chúng tôi luôn luôn nỗ lực và không ngừng học hỏi. Chúng tôi là học, học nữa, học mãi không ngừng nghỉ luôn, vì ngành y là ngành luôn luôn đổi mới. Là một bác sĩ trẻ nhất Khoa, nên con đường học tập của tôi còn rất dài.”

         Trong giới văn nghệ sĩ của Đắk Lắk nói riêng và Tây Nguyên nói chung, có lẽ không ai không biết đến chị Niê Thanh Mai, nữ nhà văn dân tộc Ê Đê. Từ cô giáo rồi chuyển sang công tác tại Sở Giáo dục và Đào tạo, đến nay, chị đang là Phó Chủ tịch Hội Văn học Nghệ thuật các dân tộc thiểu số Việt Nam, Chủ tịch Hội Văn học nghệ thuật tỉnh Đắk Lắk. Hiện Niê Thanh Mai là cây bút trẻ đầy hứa hẹn của Tây Nguyên khi liên tiếp giành được các giải thưởng văn học uy tín. Sau một số tác phẩm như “Suối của rừng”, “Về bên kia núi”, “Ngày mai sáng rỡ”, mới đây, chị vừa ra mắt tập truyện ngắn “Phía nào sương thôi rơi”, mang đến những điều thú vị và hấp dẫn từ vùng đất Tây Nguyên.  Không chỉ là một nhà văn với bút lực dồi dào và giàu cảm xúc, Niê Thanh Mai còn là một cán bộ quản lý có năng lực, được bà con các dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên và anh chị em văn nghệ sĩ yêu quý. Chia sẻ về những thành quả mà mình đã đạt được, nhà văn Niê Thanh Mai cho rằng, ngoài tình yêu với văn chương đó còn là cả quá trình nỗ lực, phấn đấu không ngừng của bản thân: “Tôi là người không có tài năng. Bắt đầu viết từ thời thiếu nhi thì tôi là người viết ở Top thứ 5, thứ 6 trong nhóm bạn rất giỏi giang của tôi thời bấy giờ. Sự nỗ lực của tôi rất là nhiều. Bình thường, người ta viết một tác phẩm có thể đăng ngay thì tôi phải viết 10 tác phẩm mới được đăng, tôi phải sửa rất nhiều. Ngày hôm nay khi nhìn lại tác phẩm của ngày hôm trước tôi thấy còn phải học hỏi rất nhiều. Mỗi ngày tôi thấy mình đều chưa hoàn thiện và mình thấy một điều rằng càng viết mình càng thấy mình còn phải học rất nhiều, bên cạnh đó mình phải đọc, đọc rất nhiều.”

        Là Phó Giáo sư, Tiến sĩ người dân tộc thiểu số đầu tiên ở Tây Nguyên, bà Tuyết Nhung B’Krông, Trưởng Bộ môn Ngữ văn, khoa Sư phạm, Phó Giám đốc Trung tâm Khoa học Xã hội và Nhân văn, Trường Đại học Tây Nguyên đã trở thành niềm tự hào của buôn làng và bao thế hệ học trò của trường Đại học Tây Nguyên.  Từ năm 2007 đến nay, bà cùng chồng là tiến sĩ Công nghệ thông tin Văn Ngọc Sáng và cộng sự, đã thực hiện thành công việc số hóa điện tử các từ điển Việt - Jrai, Jrai - Việt; Việt - Stiêng, Stiêng - Việt; M’nông- Việt, Việt - M’nông; Chăm - Việt, Việt - Chăm, làm chủ nhiệm đề tài cấp Bộ “Nghiên cứu lễ hội dân gian Êđê”, “Dân ca Êđê”, viết giáo trình dạy tiếng Êđê, giáo trình dạy tiếng Chăm trực tuyến; tham gia làm đề tài cấp Nhà nước về “Vai trò của nhóm nguồn nhân lực cao đối với tiến trình phát triển kinh tế- xã hội đặc thù vùng Tây Nguyên”, được mời tham gia nhiều đề tài về văn hóa, ngôn ngữ, chữ viết của người Êđê, M’Nông, Jrai, Bahnar...PGS.TS Tuyết Nhung Buôn Krông chia sẻ: trong thực tế giảng dạy của mình bà không chỉ truyền tải những giá trị văn hóa của dân tộc đến với công chúng, mà còn khích lệ sự tự tin vươn tới, nhất là của các nữ sinh viên dân tộc thiểu số. “Với tôi thì học hàm, học vị nó không quan trọng, dĩ nhiên nếu chúng ta có bằng cấp mà chúng ta có kiến thức thì sự phát huy của chúng ta tốt hơn và cộng đồng cũng như đồng nghiệp tất cả mọi người khi đối thoại với chúng ta người ta sẽ công nhận chúng ta là có chất, có tầm và có con tim. Chính vì thế tôi vẫn luôn phấn đấu, phấn đấu không chỉ cho bản thân tôi mà tôi nghĩ đó là niềm tự hào của tất cả các dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên. Tôi nghĩ tôi đã làm được, thì các em trẻ hơn tôi chắc chắn sẽ thuận lợi hơn.

Vượt qua những định kiến xã hội, nỗ lực vươn lên với khát khao khẳng định bản thân, nhiều phụ nữ dân tộc thiểu số ở Đăk Lăk, ngày càng tự tin, khẳng định vị thế của mình trong xã hội. Những đổi thay, những thành tựu đã đạt được tạo ra dấu ấn mạnh mẽ cho phụ nữ dân tộc thiểu số tại Đắk Lắk, ngày càng nhiều cơ hội mới đang mở ra cho sự phát triển của họ trên mọi lĩnh vực./.