N’niên váih lâng dưr pậ đhị k’tiếc k’coong ch’ngai Hang Chú dzợ bấc zr’nắh k’đhạp, tơợ k’tứi amoó Mùa Thị Dông nắc ơy bơơn lêy ađhi amoó cóh đâu ta bhứch bấc râu bêl cắh bơơn lướt học bấc, nắc c’năl cắh lấh liêm dal. Tu cơnh đâu, bấc lêy zâp pr’loọng đông ađhi amoó zêng đha rứt tu cắh năl cơnh xăl chóh tơơm chr’nóh, bh’năn băn, pr’ắt tr’mung cắh đấh padưr pa’xớc, pr’ắt tr’mung nắc g’nưm bấc ooy crâng da ding, tự bhrợ t’bơơn... nắc lêy bhrợ ha cơnh đoọng zúp zâp hội viên đhị vel đông zi lấh đha’rứt? Cr’noọ n’nắc ặt váih cóh a’cọ, bhrợ padưr amoó cắh ha mơ chấc pa đhêy k’pân zr’nắh, p’răng boo, lướt tước vel đông đoọng xay moon, k’đươi ađhi amoó tr’xăl cr’noọ bh’rợ, bhiệc bhrợ: “Acu nắc ơy xay moon, k’đươi hội viên lêy oó bhrợ pahư crângbhrợ ha rêê. Đh’rứah lâng nâu, tr’xăl đợ đhị k’tiếc bhrợ têng cha cắh liêm choom đoọng lêy chóh đợ tơơm chr’nóh chr’nắp kinh tế ting khoa học kỹ thuật”.

Tr’nơợp, bhiệc k’đươi moon âng amoó Dông cung lưm bấc râu zr’nắh k’đhạp tu j’niêng cr’bưn âng đhanuôr Mông nắc apêê ađhi amoó mưy ắt cóh đông k’rang lêy đoọng ha pr’loọng đông, t’bhlâng pấh bhrợ têng cha. T’bhlâng lâng c’lâng bh’rợ moon đenh ta luôn nắc apêê cung xơợng đươi, amoó moon k’đươi bấc apêê ađhi amoó pấh lêy pa choom cr’liêng chữ đoọng năl cơnh chấc cha’mêết bhrợ cha. Xang nặc k’đươi moon apêê ađhi amoó pấh bhrợ ooy tổ chức Hội pân đil chr’val, vel bhươl. T’ngay nắc dzợ bhrợ têng bhiệc đông, hi dưm nắc lướt họp c’bhúh prá xay c’năl bh’rợ, kinh nghiệm padưr pa’xớc pr’ắt tr’mung pr’loọng đông, đươi dua khoa học ooy bhiệc bhrợ têng cha, bhrợ têng zâp bh’rợ kế hoạch hoá pr’loọng đông... prá p’rá a duôn lêy apêê ađhi amoó cắh lấh năl, nắc amoó xay moon lâng p’rá Mông tước bêl apêê đoo năl gít nắc vêy đhêy. Amoó Dông lâng zâp hội viên cung t’bhlâng k’đươi moon pr’loọng đông, tô bhúh lêy đươi bhrợ cơnh c’lâng xa’nay chính sách âng Đảng, pháp luật âng Nhà nước, zêl penh, cha groong apêê mốp lết... amoó Hờ Thị Máy, cóh vel Pá Cư A, chr’val Hang Chú đoọng năl: “Azi bơơn amoó Dông, chủ tịch hội pân đil chr’val lướt tước đông xay moon đoọng ha pêê ađhi amoó đắh padưr pa’xớc pr’ắt tr’mung, bh’rợ tr’nêng, k’bhộ ngăn, n’niên k’coon kế hoạch lâng đoọng k’coon zâp c’moo tước ooy trường. lấh mơ nắc bêl apêê ađhi amoó chô xay moon, amoó taluôn pa choom lâng p’rá Mông lâng p’rá a duôn nắc apêê ađhi hội viên zi buôn năl lâng đươi bhrợ”.

Tơợ bêl tr’nơợp vêy bấc apêê ađhi amoó pân đil pấh cóh hội, tước đâu, pazêng hội viên pân’đil chr’val Hang Chú nắc ơy dzoọc tước 527 cha’nặc. Tơợ bhiệc nắc mưy lêy năl lướt tơợ đông tước ha rêê lâng chô cớ, bấc apêê ađhi amoó nắc xoọc đâu ơy lêy cha’mêết đh’rứah lâng k’diịc k’coon grơơ nhool padưr pa’xớc pr’ắt tr’mung. Cơnh nắc bh’rợ chóh t’nơơm cha p’lêê đhị k’tiếc bha đưn ma mốp. Bấc pr’loọng đông ađhi amoó cóh đâu nắc ơy âng đơơng t’nơơm Sơn Tra, dzợ t moon nắc táo mèo< p’lêê p’coo chóh padưr liêm choom. xoọc đâu, đợ mơ pr’loọng hội viên chóh m’bứi bhlâng cung 1 hécta sơn tra, p’lêê p’coo, pr’loọng bấc bhlâng 20-30 hécta nắc a’tếh. Pazưm lâng bhiệc băn ta’rí, k’roóc, a’ọc, a’tứch p’lóh cóh bha đưn, ting lêy zâp c’moo, zâp pr’loọng đông apêê ađhi amoó hội viên vêy bơơn mơ 40-50 ực đồng đhị mưy c’moo. Vêy 15 pr’loọng pa chô dal tơợ 60-100 ực đồng zâp c’moo. Bêl ơy váih bh’nơơn, Hội pân đil chr’val nắc vêy t’bhlâng k’đươi moon zâp pr’loọng đông apêê ađhi amoó ơy vêy pr’ắt tr’mung z’zăng nắc lêy zooi zúp zâp pr’loọng lơơng đắh kinh nghiệm, acoon m’ma, tơợ đêếc nắc bấc pr’loọng đông apêê ađhi amoó dưr zi lấh đha’rứt. Ting cơnh anoo Hờ A Dua, Chủ tịch UBND chr’val Hang Chú, chr’hoong Bắc Yên, tỉnh Sơn La moon: Bh’rợ âng Hội pân đil chr’val, lâng bh’rợ k’đhơợng bhrợ liêm choom âng pân đil k’đhơợng bhrợ bha lâng Mùa Thị Dông ơy chrooi pa xoọng bhrợ pa xiêr liêm choom đợ mơ pr’loong đha rứt cóh chr’val: “Đồng chí Mùa Thị Dông, chủ tịch hội pân đil chr’val Hang Chú nắc mưy manứih ta luôn k’đơơng a’cọ đắh bhiệc xay moon, k’đươi zâp apêê ađhi amoó hội viên cung cơnh đhanuôr cóh vel đông chr’val đắh bhiệc padưr pa’xớc bh’rợ tr’nêng lâng b’băn. Lấh mơ nắc chóh t’nơơm sơn tra lâng za nươu, padưr pa’xớc pa’xoọng bấc pr’loọng pấh bhrợ zêệ búah Hang Chủ đoọng váih hàng hoá pa câl cóh thị trường. ooy đâu đhanuôr vêy bhiệc bhrợ lâng t’bơơn pa xoọng zên têêm ngăn”./.

Nữ "thủ lĩnh" vùng cao năng động

                          Vừ Chu

Luôn là chỗ dựa tin cậy để chị em hội viên phụ nữ giãi bày tâm sự, học hỏi kinh nghiệm sống, kinh nghiệm phát triển kinh tế và xây dựng gia đình no ấm. Đó là những lời nhận xét của cấp uỷ, chính quyền và chị em hội viên phụ nữ xã vùng cao Hang Chú, huyện Bắc Yên, tỉnh Sơn La dành cho chị Mùa Thị Dông, dân tộc Mông, hiện là Chủ tịch Hội liên hiệp Phụ nữ xã.    

Sinh ra và lớn lên trên mảnh đất vùng cao Hang Chú còn nhiều khó khăn, từ bé chị Mùa Thị Dông đã nhận thấy chị em phụ nữ nơi đây thiệt thòi khi không được đi học nhiều, nên nhận thức còn hạn chế. Vì vậy đa số các gia đình chị em đều nghèo do chưa biết chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi,  kinh tế chậm phát triển, cuộc sống phụ thuộc nhiều vào thiên nhiên, tự cung tự cấp... Phải làm thế nào để giúp các hội viên trên địa bàn thoát nghèo? Suy nghĩ ấy luôn túc trực trong đầu, thúc giục bước chân chị không quản ngại nắng, mưa, đi đến từng bản để tuyên truyền, vận động chị em thay đổi nếp nghĩ, cách làm:“Tôi đã tuyên truyền, vận động hội viên không phá rừng làm nương rẫy. Cùng với đó, chuyển những diện tích đất sản xuất không hiểu quả sang trồng những cây ăn quả có giá trị kinh tế cao theo khoa học kỹ thuật”.

  Mới đầu việc vận động, thuyết phục của chị Dông cũng gặp nhiều khó khăn do phong tục, quan niệm của đồng bào Mông là chị em chỉ cần ở nhà chăm lo cho gia đình, tăng gia lao động sản xuất. Kiên trì với phương châm “Mưa dầm thấm lâu”, chị thuyết phục chị em tham gia các lớp xóa mù chữ để ít nhất biết tính toán làm ăn. Tiếp đến là vận động chị em tham gia vào tổ chức Hội Phụ nữ xã, bản. Ban ngày vẫn đảm bảo công việc gia đình, tối đến các chị họp nhóm trao đổi kiến thức, kinh nghiệm phát triển kinh tế gia đình, áp dụng khoa học vào sản xuất, thực hiện các biện pháp kế hoạch hóa gia đình….. Nói tiếng phổ thông thấy chị em chưa hiểu, chị giải thích bằng tiếng Mông cho đến khi chị em nghe ra mới thôi. Chị Dông và các hội viên cũng tích cực vận động gia đình, dòng họ chấp hành chủ chương chính sách của Đảng,  pháp luật của Nhà nước, đấu tranh, tố giác tội phạm... Chi Hờ Thị máy, ở bản Pá Cư A, xã Hang Chú cho biết:“Chúng tôi được chị Dông chủ tịch hội phụ nữ xã đến từng bản tuyên truyền cho chị em hội viên về phát triển kinh tế, xây dựng gia đình hạnh phúc, sinh đẻ có kế hoạch và để con cái đủ tuổi đến trường học. Đặc biệt là khi chị đến tuyên truyền, chị thường tuyên truyền cả tiếng Mông và tiếng phổ thông nên chị em hội viên chúng tôi dễ hiểu và dễ làm theo được”.

Từ ban đầu có rất ít chị em phụ nữ tham gia  hội, đến nay,  tổng số hội viên phụ nữ xã Hang Chú đã lên tới 527 người. Từ việc chỉ quen thụ động, quẩn quanh từ nhà lên nương, xuống đồng, nhiều chị em phụ nữ giờ đã chủ động cùng chồng con mạnh dạn phát triển kinh tế hộ gia đình. Điển hình nhất là phong trào trồng cây ăn quả trên đất dốc bạc màu. Nhiều gia đình chị em ở đây đã đưa cây Sơn Tra (còn gọi là táo mèo), thảo quả vào trồng cho hiệu quả kinh tế cao. Hiên nay, số hộ hội viên trồng ít nhất cũng 1ha sơn tra, thảo quả,  hộ nhiều trồng nhiều  từ 20-30 ha trở lên. Kết hợp với chăn nuôi trâu bó, lợn, gà thả đồi, trung bình mỗi năm, các hộ gia đình chị em hội viên có thu nhập bình quân từ 40 đến 50 triệu đồng/năm. Có 15 hộ thu nhập cao từ 60 đến 100 triệu đồng mỗi năm. Khi đã có kết quả, Hội Phụ nữ xã lại tiếp tục vận động các gia đình chị em có kinh tế khá giúp các hộ còn khó khăn về kinh nghiệm, cây con giống, từ đó nhiều gia đinh chị em  thoát nghèo. Theo anh Hờ A Dua, Chủ tịch UBND xã Hang Chú, huyện Bắc Yên, tỉnh Sơn La: Phong trào của Hội phụ nữ xã, với vai trò chỉ huy rất hiệu quả của nữ "thủ lĩnh" Mùa Thị Dông đã góp phần giảm đáng kể  tỷ lệ hộ nghèo ở xã: “Đồng chí Mùa Thị Dông, chủ tịch hội phụ nữ xã Hang Chú là một người  luôn đi đầu trong việc tuyên truyền, vận động các chị em hội viên cũng như bà con nhân dân trên địa bàn xã về việc phát triển sản xuất và chăn nuôi. Nhất là trồng cây sơn tra và thảo quả; phát triển thêm nhiều hộ tham gia nấu rượu Hang Chú để thành hàng hoá bán ra thị trường. Qua đó, bà con có việc làm và tăng thu nhập ổn định”./.