C’moo 2015, p’loon tợơ zên vặ, m’ma chr’noh, bh’năn băn âng vel đong, a moó Và Thị Kía lâng bấc a đhi a moó ma nuyh Mông ặt đhị vel Tịa, chr’val Pá Lông, chr’hoong Thuận Châu, tỉnh Sơn La k’rong băn a tưch tăm. Xoọc tợơp, a moó căh  ơy vêy kinh nghiệm nắc băn căh vêy buôn, a tưch buôn bọo pr’luh, chệêt bấc. Đhơ cơnh đêếc, a moó Kía cung pa zay ting pâh apêê lớppa choom đăh b’băn lâng chếêc năl bấc tợơ cơnh lêy tợơ tivi, đài, báo. Đươi tợơ đếêc, cr’noọ bh’rợ băn a tưch tăm âng pr’loọng a moó ơy bhrợ xiêr pr’luh cr’ay lâng ting t’ngay ha dưr lâh mơ. A moó Và Thị Kía đoọng năl, tợơ 10 p’nong a tưch căn xọoc tr’nợơp, tước nâu kêi, cr’năn a tưch tăm âng pr’loọng đong a moó nắc ơy bấc k’nặ 300 p’nong đơơng chô bh’nơơn zập tợơ pa câl cr’liêng lâng lệê a đha. A móo Và Thị Kía xay moon: “Bêl a tưch căn cheh, nắc oó đoọng ọp bấc cr’liêng, đớc đoọng k’ọp mơ 10-12 cr’liêng. Bêl ọp lâng cheh nắc oó đớc pa zưm dzợ, lêy pác ca coon lalay, oó đoọng ting ca căn. Coh 7 t’ngay nắc đoọng choọh cha neh, xang đếêc nắc câl m’bứi n’cam luúc tr’bứi. Tước bêl a tưch clơợng mơ 5 lạng, zêng đoọng choọh lâng a bhoo, ha roo. Bêl đâu, a tưch nắc pậ đâh, doó chệêt dzợ.”

         Lâh mơ băn a tưch tăm, a moó Và Thị Kía dzợ k’rong băn a’ọc lâng pêch a bóc băn a xiu. Lâng cr’noọ bh’rợ nâu, zập c’moo pr’loọng đong  a moó Kía vêy đơơng chô lâh 100 ức đồng/c’moo. Đươi tợơ đếêc, pr’ặt tr’mông âng pr’loọng đong ting t’ngay ting tệêm ngăn lâh mơ, apêê ca coon vêy pr’đơợ học hành liêm choom. Căh muy pa dưr kinh tế pr’loọng đong, a moó Kía nắc dzợ zooi, tr’pác kinh nghiệm b’băn, zooi pazêng a đhi a moó lơơng coh vel đh’rưah pa dưr kinh tế, z’lâh đha rựt. A moó Và Thị Kía xay moon: “Lâng cơnh pa dưr kinh tế vêy pa chô bh’nơơn, bấc a đhi amoó cung pa choom bhrợ lâng c’lâng bh’rợ nắc 5-6 a đhi amoó pa zưm zên câl m’ma đoọng ha zập hội viên tr’xăl đoọng zooi pa dưr kinh tế. Chr’năp bhlầng nắc coh c’moo 2019, 2020 bơơn zooi âng Hội pân đil chr’hoong, a zi nắc đh’rưah chroi k’rong, zooi muy hội viên đha rựt bhlầng coh vel bhrợ têng đong ặt vêy chr’năp dal lâh 20 ức đồng.”

         Căh muy pân pa chăp, pân bhrợ đoọng pa dưr kinh tế, ta bil ha ul pa xiêr đha rựt, a moó Và Thị Kía dzợ pa zay ting pâh apêê bh’rợ xã hội. A moÓ nắc ta luôn dưr bhrợ têng lalăm, nắc cơnh  bh’rợ “5 căh 3 sạch”: doó ha ul đha rựt, doó ma nuyh bhrợ lết xa nay pháp luật lâng rau căh liêm coh xã hội, doó vaih rau căh liêm bhlưa n’đil, n’jưih, doó bhrợ lết đăh chính sách dân số; lâng “liêm đong, tân taach c’riing, aih t’pêêh zr’nệê”. T’cooh Chá A Và, Chủ tịch UBND chr’val Pá Lông, chr’hoong Thuận Châu, tỉnh Sơn La, chr’val Pá Lông vêy 100% pr’loọng đha nuôr Mông ặt ma mông. Bơơn Đảng, Nhà nước k’rang k’rong bhrợ bấc xa nay bh’rợ, dự án ơy zooi bấc đhnauôr bơơn ha dưr coh pr’ặt tr’mông. Tước nâu kêi, chr’val Pá Lông doó dzợ pr’loọng đha rựt, pay mơ lâh 60%. Tu cơnh đêêc, t’cooh Chá A Và moon, bhiệc pa zay lơi đha rựt tợơ cr’noọ bh’rợ b’băn cơnh pr’loọng đong amoó Và Thị Kía lâng đoọng năl, k’nặ tước đâu, vel đong nắc ta bhưah cr’noọ bh’rợ nâu: “Pr’loọng a moó Và Thị Kía ặt đhị vel Tịa băn vêy bh’nơơn lâng cug ơy pa choom đoọng ha pêê vel lơơng ting pa choom băn. UBND chr’val cung nắc k’đhợơng bhrợ, k’đươi moon t’bhưah pa xoọng đoọng ha pêê pr’loọng lơơng đoọng ting pa choom, pa dưr kinh tế pr’loọng đong./.”

Người phụ nữ Mông nỗ lực thoát nghèo

                                    Lầu Chia/VOV4

Nhiều năm gần đây, phong trào chị em dân tộc Mông phát triển kinh tế gia đình ở vùng cao Pá Lông, huyện Thuận Châu, tỉnh Sơn La ngày càng được nhân rộng. Qua phong trào đã xuất hiện nhiều mô hình làm ăn cho hiệu quả kinh tế cao, giúp chị em vươn lên thoát nghèo và làm giàu trên quê hương. Mô hình chăn nuôi cho thu nhập hơn 100 triệu đồng/năm của chị Và Thị Kía ở bản Tịa là một trong số đó.

  Năm 2015, tranh thủ nguồn hỗ trợ về vốn vay, giống cây trồng, vật nuôi của địa phương, chị Và Thị Kía và nhiều chị em dân tộc Mông ở bản Tịa, xã Pá Lông, huyện Thuận Châu, tỉnh Sơn La đầu tư mô hình chăn nuôi gà đen. Ban đầu, chị chưa có kinh nghiệm nên chăn nuôi không thuận lợi, gia cầm thường xuyên bị bệnh, chết. Không nản chí, chị Kía tham gia các lớp tập huấn về chăn nuôi và tìm hiểu, học hỏi kinh nghiệm từ những người đi trước cũng như trên đài, báo. Nhờ đó, mô hình nuôi gà đen của gia đình chị đã hạn chế được dịch bệnh và ngày càng phát triển tốt.  Chị Và Thị Kía cho biết, từ 10 con gà mái ban đầu, đến nay, đàn gà đen của gia đình chị đã phát triển gần 300 con cho nguồn thu đều đặn từ bán trứng và gà thịt. Chị Và Thị Kía chia sẻ: “Khi gà mái ấp trứng, không nên cho ấp nhiều quá, chỉ cho ấp khoảng 10-12 quả thôi. Khi ấp nở rồi phải tách riêng luôn, không cho theo gà mẹ. Trong 7 ngày tuổi chỉ cho ăn gạo tẻ, sau đó mới cho ăn ít cám mua kèm cám ngô với tỷ lệ 1:3. Đến khi gà lớn khoảng 5 lạng, hoàn toàn cho ăn bằng ngô, thóc. Lúc này gà lớn nhanh rất tốt, không chết nữa”.

Ngoài chăn nuôi gà đen, chị Và Thị Kía còn đầu tư nuôi lợn và đào ao nuôi cá. Với mô hình tổng hợp này, mỗi năm gia đình chị Kía thu về hơn 100 triệu đồng/năm. Nhờ đó, cuộc sống của gia đình chị ngày càng ổn định, con cái có điều kiện học hành đến nơi, đến chốn.  Không chỉ phát triển kinh tế gia đình, chị Và Thị Kía còn giúp đỡ, chia sẻ kinh nghiệm chăn nuôi, hỗ trợ, động viên những chị em khó khăn trong bản cùng vươn lên phát triển kinh tế, thoát cảnh nghèo đói. Chị Và Thị Kía cho biết thêm: “Với cách phát triển kinh tế hiệu quả như trên, nhiều chị em cũng học hỏi và làm theo bằng cách 5-6 hội viên cùng góp vốn mua giống vật nuôi cho mỗi hội viên nuôi luân chuyển để giúp nhau cùng phát triển kinh tế. Đặc biệt trong năm 2019, 2020 được sự hỗ trợ của Hội phụ nữ huyện, chúng tôi cùng nhau đóng góp, đã giúp được một hội viên nghèo nhất bản dựng được ngôi nhà ở trị giá trên 20 triệu.”

Không chỉ dám nghĩ, dám làm để phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo, chị Và Thị Kía còn tích cực tham gia các hoạt động xã hội. Chị luôn tiên phong trong các phong trào tại địa phương như phong trào “5 không 3 sạch”: không đói nghèo, không có người vi phạm pháp luật và tệ nạn xã hội, không bất bình đẳng giới, không vi phạm chính sách dân số; và “sạch nhà, sạch ngõ, sạch bếp”. Ông Chá A Và, Chủ tịch UBND xã Pá Lông, huyện Thuận Châu, tỉnh Sơn La, xã Pá Lông có 100% hộ đồng bào Mông sinh sống. Được Đảng, Nhà nước quan tâm đầu tư nhiều chương trình, dự án đã giúp bà con có cơ hội để vươn lên trong cuộc sống. Đến nay, xã Pá Lông đã không còn hộ đói, nhưng tỷ lệ hộ nghèo còn cao, chiếm trên 60%. Vì thế, ông Chá A Và  cho rằng, việc mạnh dạn xóa nghèo từ mô hình chăn nuôi như của gia đình chị Và Thị Kía và cho biết sắp tới, địa phương sẽ nhân rộng mô hình này: “Hộ chị Và Thị Kía ở bản Tịa chăn nuôi hiệu quả và cũng đã hướng dẫn cho các hộ khác chăn nuôi. UBND xã cũng sẽ tiếp tục lãnh đạo, chỉ đạo nhân rộng thêm cho các hộ khác để học hỏi, chăn nuôi phát triển kinh tế hộ gia đình./.”