Nắc đoo pr’hát Thái “Nhớ ơn thầy” âng a moó Cà Thi Hoan pa tộc xrắ bêl a moó nắc đhiệp 12 c’moo lâng cung nắc tác phẩm tr’nợơp âng a moó lâng loom luônh âng muy  học trò đớc đoọng ma nuýh thầy âng đay. Tác phẩm âng moó bơơn in cóh Tập san báo Văn nghệ Sơn La bêl đếêc.

       A moó Cà Thị Hoan n’niên lâng dưr pậ cóh muy pr’loọng đong vêy truyền thống xrắ bhrợ thơ, dân ca acoon cóh Thái bắc muy vel zr’lụ da ding k’coong Thuận Châu, tỉnh Sơn La. Aconh âng a moó nắc n’crool nghệ nhân Cà Văn Xôn lâng da dêi nắc Cà Văn Cón nắc buôn xrắ bhrợ pazêng tác phẩm dân ca, trường ca acoon cóh Thái. Tu cơnh đếêc nắc tợơ dzợ p’niên k’tứi a moó ơy chắp kiêng bh’rợ xrắ bhrợ thơ ca acoon cóh. C’moo 1993, tốt nghiệp trường Cao đẳng Sư phạm Sơn La, a moó Cà Thị Hoan bơơn tuyến moọt bhrợ biên tập viên âng Ban Văn nghệ Đài PT-TH tỉnh Sơn La.Môi trường pa bhrợ nắc zooi a moó bơơn pa căh g’lăng z’hai, rau chắp kiêng âng đay. Đọong vêy pazêng tác phẩm pr’hay, a moó nắc đớc bấc cr’chăl xiêr cơ sở, chếêc năl boóp p’rá, j’niêng cr’bưn âng bấc vel đong, xang đếêc nắc k’rong bhrợ váih muy tác phẩm pa căh mặt âng pazêng zr’lụ moon pa căh boóp p’rá za zưm. Tợơ rau lalua âng pr’ặt tr’mông zập t’ngay bơơn bhrợ  váih nắc pazêng vần thơ, câu “Khắp” moỌt loom ma nuýh xợơng. C’lâng xa nay đăh Đảng, a va Hồ, đăh k’tiếc k’ruung, acoon ma nuýh lâng vel đong Sơn La ta luôn vêy cóh tác phâmt âng  moó cơnh trường ca “Tình yêu nơi biên giới”; “Nhớ ngày Bác đến thăm”; Trường ca Điện Biên”; Kịch truyền thanh vêy tác phẩm “Vì dòng điện ngày mai của Tổ quốc”; “Anh Pành cai thuốc phiện”…

       Anoo Quàng Văn Chương, chr’val Chiềng En, chr’hoong Sông Mã tỉnh Sơn La ma nuýh chắp kiêng bhlầng pazêng pr’hát dân ca âng amoó Hoan xrắ bhrợ đoọng năl: “Acu buôn xợơng c’nặt t’ruíh pa xưl pr’hát dân ca Thái, pr’hát dân ca âng a moó Hoan xră bhrợ a cu kiêng bhlầng, pazêng ma nuýh cóh đong zi đhơ đhơ ngai cung kiêng. Zập t’ngay a cu lâng pr’loọng đong ta luôn xợơng đài, t’ngay chủ nhật tước nâu kêi a cu pa đhêu bhr’ợ đoọng đương  xợơng”.

      Căh muy xrắ bhrợ pazêng tác phẩm ca, kịch acoon cóh Thái, a moó nắc dzợ k’đhợơng bhrợ bh’rợ Biên tập, biên dịch apêê tác phẩm ty đanh lâng bhrợ têng t’ruíh văn nghệ âng Đài PT-TH tỉnh Sơn La zêng đắh phát thanh, truyền hình. Lâng  a moó, bhrợ têng t’ruíh nắc vêy đhanuôr kiêng lêy xợơng lâng bhrợ têng cơnh đhanuôr kiêng. Zập t’ngay truíh âng a moó nắc đương xợơng k’zệt chu điện thoại âng apêê xợơng Đài t’đang tước, căh muy tợơ tỉnh Sơn La nắc apêê tỉnh lâng bấc vel đong k’tiếc k’ruung pr’zợc Lào đhị vêy  bấc ma núyh Thái ặt ma mông cung t’đang tước. Vêy ma nuýh đương xợơng, lêy kiêng xợơng lêy cớ pazêng pr’hát dân ca Thái âng đay kiêng, ha dợ cung vêy bấc ngai k’đươi a moó xrặ bhrợ tác phẩm văn nghệ t’mêê đoọng ha pêê bơơn xợơng lêy, rau loom luônh âng đay kiêng pa căh. Nắc cơnh tác phẩm “Phụ nữ thời nay”; “2 người mẹ”; “thư tình gởi anh nơi biên giới”; “Phụ nữ Châu Yên”… m’jứah lâng đếêc nắc bh’rợ biên tập apêê tác phẩm ca, kịch âng nghệ  nhân apêê zr’lụ chr’hoong pa gơi tước t’ruíh. T’coóh Tòng Văn Xôm bêl a hay nắc ma nuýh pa bhrợ mr’đhị lâng a moó Cà Thi Hoan đoọng năl cớ: “Đồng chí Hoan cóh đhr’năng pa bhrợ đh’rứah nắc lêy a đoo ta luôn đoàn kết lâng a đhi noo lơơng, nắc ma nuýh vêy trách nhiệm bhlầng, lứch loom luônh lâng bh’rợ tr’nêng. Ba bi cơnh thơ, văn, kịch zêng ting pấh lâng bơơn cha ner cóh zập g’lúh thi âng tỉnh, cóh ngành lâng trung ương. Đồng chí nắc ta luôn pa zay lâng bhrợ têng liêm xang bh’rợ bơơn pa đớp đoọng”.

      Dáp tước nâu kêi, a moó Cà Thị Hoan ơy xrắ bhrợ k’nặ 200 tác phẩm ca, kịch. Cóh lấh 30 tác phẩm âng  moó bơơn cha ner lalay cơnh cóh zập g’lúh liên hoan phát thanh, truyền hình pazêng c’moo hay, vêy 1 tác phẩm cha ner muy đăh đề tài môi trường âng Hội Văn học Việt Nam bhrợ têng, 2 tác phẩm bơơn cha ner muy đăh học tập lâng bhrợ têng cơnh cr’noọ bh’rợ, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh. Lâng bh’rợ ơy bơơn, a moó Cà Thị Hoan ơy bơơn Hội Nhà văn Việt Nam, Đài P’rá Việt Nam, Đài Truyền hình tỉnh Sơn La, UBND tỉnh Sơn La cher đoọng bấc bằng khen, giấy khen. Pazeng rau cher đoọng lứch c’rơ đay âng a moó nắc ơy bhrợ t’bấc g’răng văn hoá zập acoon cóh Việt Nam. Rơơm kiêng âng a moó nắc bhrợ têng cơnh ooy đoọng zư lêy lâng pa choom kinh nghiệm đoọng ha lang p’niên, lang t’tun: “Cung pa chắp zập cơnh đăh p’rá Thái, p’rá acoon cóh moon za zưm, bh’rợ đương xợơng, lêy zập t’ngay ting bấc ha dợ bhrợ têng, xrắ pa tộch pazêng tác phẩm nắc ting t’ngay ting bil pất. Rơơm Nhà nước vêy chính sách pa choom đoọng ha pazêng nghệ nhân dân gian, pazêng tác giả vêy bh’rợ g’lăng z’hai pa choom đoọng ha lang p’niên, vêy chính sách t’đui đoọng đăh pa tộc xrắ bhrợ, zập vel đong vêy bơơn pa dưr, choom bhrợ têng hay căh nắc pa dưr lứch c’rơ âng nghệ nhân dân gian, nghệ nhân ưu tú”.

        Lâng ma nuýh đương lêy, xợơng nắc đhanuôr Thái Sơn La, biên tập viên Cà Thị Hoan crêê nắc muy cha nắc pân đil nhà báo âng vel bhươl./.

Nữ nhà báo của bản làng

        Ở Đài PT-TH tỉnh Sơn La, biên tập viên người Thái Cà Thị Hoan không chỉ được đồng nghiệp đánh giá là một nữ nhà báo say nghề, mà còn được biết đến với vai trò tác giả của nhiều tác phẩm thơ, dân ca, kịch truyền thanh được đông đảo bà con người Thái yêu thích. Chuyên mục.

        Đó là bài hát dân ca Thái “ Nhớ ơn Thầy” của chị Cà Thị Hoan sáng tác khi chị mới 12 tuổi và cũng là tác phẩm đầu tay của chị với tình cảm của một học trò dành cho người Thầy của mình. Tác phẩm của chị được in trên Tạp san báo Văn nghệ Sơn La lúc bấy giờ.

        Chị Cà Thị Hoan sinh ra và lớn lên trong một gia đình có truyền thống sáng tác thơ, ca dân tộc Thái ở một bản vùng cao Thuận Châu, tỉnh Sơn La. Cha chị  là cố nghệ nhân Cà Văn Xôn và chú là Cà Văn Cón chuyên sáng tác những tác phẩm dân ca, trường ca dân tộc Thái. Có lẽ vì thế mà ngay từ nhỏ chị đã đam mê với sáng tác thơ ca dân tộc. Năm 1993, tốt nghiệp trường Cao đẳng Sư phạm Sơn La, chị Cà Thị Hoan được tuyển vào làm biên tập viên của Ban văn nghệ đài PTTH tỉnh Sơn La. Môi trường làm việc giúp chị càng có cơ hội để thực hiện đam mê của mình.  Để có những tác phẩm hay, chị phải dành thời gian đi cơ sở, tìm hiểu ngôn ngữ, phong tục tập tập quán của nhiều địa phương, sau đó tập hợp thành một tác phẩm đại diện của cả vùng miền nói lên tiếng nói chung. Từ thực tiễn của cuộc sống hàng ngày được chị hoá thành những vần thơ, câu “ Khắp” đi vào lòng người. Chủ đề và Đảng, Bác Hồ, về đất nước, con người và quê hương Sơn La luôn xuyên suốt trong các tác phẩm của chị như trường ca “ Tình yêu nơi biên giới”; “ Nhớ ngày Bác đến thăm”; Trường ca Điện Biên”; Kịch truyền thanh có tác phẩm “ Vì dòng điện ngày mai của Tổ quốc”; “Anh Pành cai thuốc phiện” .... 
        Anh Quàng Văn Chương, xã Chiềng En, huyện Sông Mã tỉnh Sơn La thính giả yêu thích những bài hát dân ca của chị Hoan sáng tác cho biết: “ Em rất hay nghe chương trình hát dân ca Thái, bài hát  dân ca của chị Hoan sáng tác em rất thích, cả nhà em ai nấy đều thích. Hằng ngày em và gia đình thường xuyên nghe đài, ngày chủ nhật đến giờ em tạm dừng công việc về để nghe chương trình”

       Không chỉ sáng tác những tác phẩm ca, kịch dân tộc Thái, chị còn đảm nhiệm công tác Biên tập, biên dịch các tác phẩm dân gian và sản xuất chương trình văn nghệ của Đài PT-TH tỉnh Sơn La cả ở mảng phát thanh, truyền hình. Với chị, sản xuất chương trình ra phải được bà con đón nhận và đáp ứng được mong mỏi của đồng bào. Hàng ngày, chương trình của chị đón nhận hàng chục cuộc điện thoại của khán, thính giả từ các nơi gọi đến, không riêng tỉnh Sơn La mà các tỉnh và cả một số địa phương nước bạn Lào nơi có đông đồng bào Thái sinh sống. Có khán, thính giả muốn nghe lại những bài hát dân ca Thái mà mình yêu thích, nhưng cũng có rất nhiều người yêu cầu chị sáng tác các tác phẩm văn nghệ để chị nói hộ tiếng lòng của họ. Có thể kể như: tác phẩm “ Phụ nữ thời nay”; “ 2 người mẹ”; “ Thư tình gửi anh nơi biên giới”,  “Phụ nữ Châu Yên”...Cùng với đó  là việc biên tập các tác phẩm ca, kịch của  nghệ nhân các vùng miền gửi đến chương trình. Ông Tòng Văn Xôm, cựu đồng nghiệp chị Cà Thị Hoan cho biết thêm: “Đồng chí Hoan trong qua trình công tác với nhau luôn đoàn kết với anh em, bạn bè, rất có trách nhiệm, tâm huyết với nghề nghiệp. Ví dụ như thơ, văn, kịch đều tham gia và đoạt giải trong các cuộc thi của tỉnh, trong ngành và trung ương. Đồng chí rất là năng nổ và luôn hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.”

       Tính đến nay, chị Cà Thị Hoan đã sáng tác gần 200 tác phẩm ca, kịch. Trong  hơn 30 tác phẩm của chị đoạt các giải khác nhau trong các kỳ liên hoan phát thanh, truyền hình những năm qua, có 01 tác phẩm giải nhất về  đề tài môi trường do Hội Văn học Việt Nam tổ chức, 2 tác phẩm đạt giải nhất về học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hô Chí Minh. Với thành tích đạt được, chị Cà Thị Hoan đã được Hội Nhà văn Việt Nam, Đài Tiếng nói Việt Nam, Đài Truyền hình tỉnh Sơn La, Uỷ ban nhân dân tỉnh Sơn La tặng nhiều bằng khen, giấy khen. Những cống hiến hết mình của chị đã góp phần làm phong phú thêm kho tàng văn hoá các dân tộc Việt Nam. Mong muốn giản dị của chị là làm thế nào để  bảo tồn và truyền dạy kinh nghiệm cho thế hệ trẻ, lớp kế cận: “Cũng rất là trăn trở về tiếng Thái, tiếng các dân tộc thiểu số nói chung, nhu cầu nghe nhìn càng ngày càng cao nhưng mà sản xuất và sáng tác sưu tầm những tác phẩm ngày càng mai một đi. Mong Nhà nước có chính sách truyền dạy cho những nghệ nhân dân gian, những tác giả có nghề cho lớp trẻ, có chính sách ưu đãi cho mảng đề tài sáng tác, từng địa  phương có phát huy được, có cụ thể hoá được nó hay không, phát huy vai trò của nghệ nhân dân gian, nghệ nhân ưu tú.

Với khán, thính giả đồng bào Thái Sơn La, biên tập viên Cà Thị Hoan đúng là nữ nhà báo của bản làng./.