N’niên váih cóh vel đông k’coong ch’ngai nắc tơợ k’tứi amoó H’Hương Niê cóh vel H dinh, chr’val Ea Tul, chr’hoong Cư Mgar nắc ơy chấc lêy ta moóh pa choom lâng chắp kiêng bêl lêy apêê k’căn, da dích cóh vel đông zâp t’ngay lêy lương k’páih lâng taanh đợ n’đoóh a’doóh laliêm. Bơơn da dích lâng k’căn pa choom đoọng bh’rợ taanh n’đoóh a’doóh âng acoon cóh đay, pazưm lâng ơy năl tr’bứi đắh trường cao đẳng bh’rợ tr’nêng đha’đhâm c’moor acoon cóh Tây Nguyên pa choom, tước đâu amoó H’Hương nắc ơy váih mưy nghệ nhân taanh n’đoóh manứih Ê Đê. Lâng râu cr’noọ cr’niêng lêy zư đợc râu liêm chr’nắp ooy văn hoá ty âng acoon cóh đay, amoó H’Hương nắc ơy k’rong c’rơ g’lêếh lâng cr’chăl t’ngay đoọng ha bh’rợ tr’nêng lâng dưr váih manứih pa choom bh’rợ tr’nêng đoọng ha lang p’niên. Lấh mơ, amoó ơy bhrợ pa dưr Tổ pazưm p’têết bh’nơơn pr’đươi Ea Tul, chr’hoong Cư Mgar: “Pa choom bh’rợ tr’nêng taanh n’đoóh a’doóh nâu acu lêy apêê t’coóh lang ahay năl cơnh taanh bhrợ, hân đhơ cơnh đêếc, lang p’niên xoọc đâu apêê cắh năl cơnh taanh bhrợ nắc acu k’noọ tước bhiệc pa choom bh’rợ taanh n’đoóh a’doóh đoọng ha lang p’niên t’tưn đoọng apêê zư đợc đenh ting cr’chăl t’ngay. Tơợ cr’noọ bh’rợ zư lêy chr’nắp ty âng acoon cóh nắc acu ơy lướt pa choom bấc đhị đoọng ha đợ apêê p’niên zâp 18 c’moo nắc a’tếh vêy kiêng pa choom bh’rợ nâu nắc lêy pay apêê moót pa choom đoọng bh’rợ nâu doọ choom bil pất”.

Cung cơnh amoó H’Hương, đợ m’bhoong n’đoóh, bhr’nặ p’niên ta taanh bhrợ nắc đoo đợ pr’đươi buôn lêy zâp t’ngay âng amoó H’Nuôl Niê cóh vel Brăh, chr’val Ea Tul, chr’hoong Cư Mgar, hân đhơ cơnh đêếc, tước bêl 30 c’moo, amoó H’Nuôl vêy ặt taanh bhrợ liêm chr’nắp lâng bh’rợ taanh n’đoóh a’doóh acoon cóh đay nâu. Amoó H’Nuôl moon, zâp chu lêy apêê t’coóh cóh vel taanh n’đoóh a’doóh, lêy đợ c’lâng taanh, íh pa chăm cóh n’đoóh a’doóh, amoó nắc lêy hơnh déh lâng kiêng tự têy đay bhrợ têng đợ bh’nơơn pr’đươi cơnh đêếc. Tước c’moo 2015, xang bêl pấh pa choom lớp taanh n’đoóh a’doóh âng chr’val Ea Tul bhrợ têng, amoó nắc ơy tự taanh bhrợ cơnh lalay âng đay. Tr’nơợp, amoó bhrợ têng đợ n’đoóh a’doóh ba buôn cơnh khăn, chi’đhung, xang nặc nắc lêy bhrợ têng pa chăm liêm chr’nắp lấh mơ, cơnh a’doóh, n’đoóh, m’bhoong.... cắh mưy bhrợ têng ting cr’noọ cr’niêng, nắc bh’rợ nâu dzợ zúp đoọng ha pêê ađhi amoó chô lâng tổ hợp tác tơợ đêếc vêy pa xoọng bơơn bhrợ zên ha pr’loọng đông: “Pr’ắt tr’mung đhanuôr cóh vel đông zr’nắh k’đhạp bhlâng, lướt bhrợ ha rêê hân đhơ cơnh đêếc, xoọc đâu vêy pa’xoọng bh’rợ taanh n’đoóh a’doóh cung z’zăng lấh mơ. Pa chô pa’xoọng đoọng zên m’bứi lấh mơ bhrợ cà phê lâng a’moót. Xoọc đâu bh’rợ nâu vêy bêl boo cung choom taanh bhrợ, ha dợ đợ t’ngay lướt ha rêê nắc hi’dưm choom taanh bhrợ, t’bơơn zên”.

Tơợ râu chắp kiêng, cr’noọ cr’niêng zư lêy chr’nắp ty acoon cóh, zâp apêê ađhi amoó cóh tổ hợp tác taanh n’đoóh a’dốh Ea Tul nắc ơy bhrợ têng đợ m’bhoong n’đoóh, chi’đhung, bhr’nặ... cắh mưy nhâm mâng nắc dzợ laliêm bấc cơnh pr’hoọm, zên pa câl cung liêm glặp, bhrợ liêm crêê cơnh cr’noọ cóh thị trường. amoó H’Brưi Niê, cóh vel Phơng, chr’val Ea Tul, chr’hoong Cư Mgar, mưy manứih cóh tổ hợp tác nâu đoọng năl, ooy bh’rợ âng Tổ hợp tác, apêê ađhi amoó cóh tổ năl gít, bhiệc ặt pa zưm lâng bh’rợ taanh n’đoóh a’doóh cắh nặc mưy cr’noọ t’bơơn zên, nắc dzợ pazưm têy, t’bhlâng zư đợc, padưr văn hoá âng acoon cóh tơợ lang ahay đợc đoọng: “Bêl dzợ k’tứi acu nắc ơy pa choom taanh đắh amế, hân đhơ cơnh đêếc, tơợ t’ngay Tổ hợp tác dưr váih, bh’nơơn pr’đươi n’đoóh a’doóh âng zi dzợ bơơn ta pa câl ooy thị trường. xoọc đâu dzợ bấc pr’zợc p’niên manứih Ê Đê cắh vêy k’rang lêy tước bh’rợ taanh bhrợ nâu, acu rơơm kiêng zâp apêê pr’zợc nắc đh’rứah chấc lêy năl lâng pa choom bh’rợ taanh n’đoóh a’doóh nâu đoọng choom pa dưr pa liêm thu nhập pr’loọng đông cung cơnh zư đợc bh’rợ âng aconh a’bhướp đay”.

Zâp bh’nơơn pr’đươi n’đoóh a’doóh cắh nặc mưy bhrợ p’cắh râu liêm choom âng tr’pang têy apêê pân’đil Ê Đê, nắc dzợ râu t’bhlâng zư lêy đợ chr’nắp văn hoá ty âng acoon cóh đay. Choom lêy, lâng tinh thần pân k’noọ pân bhrợ âng zâp apêê ađhi amoó acoon cóh Ê Đê cóh Đắk Lắk, bh’rợ taanh n’đoóh a’doóh ty chr’nắp âng đhanuôr Ê Đê nắc bơơn zư đợc, padưr pa’xớc lâng bhrợ pr’đơợ bhiệc bhrợ, bơơn zên ha bấc pr’loọng đông lưm tr’mung zr’nắh k’đhạp./.

Phụ nữ xã Ea Tul, huyện Cư Mgar,

 Đắk Lắk lưu giữ nghề dệt thổ cẩm truyền thống

                                  Hương Lý

         Nghề Dệt thổ cẩm là một nghề truyền thống của đồng bào các dân tộc Ê Đê, M’nông… Được sự hỗ trợ, khuyến khích của chính quyền và ngành chức năng, những năm gần đây, xã Ea Tul, huyện Cư Mgar,tỉnh Đắk Lắk đã tổ chức các lớp truyền dạy nghề dệt thổ cẩm cho phụ nữ dân tộc Ê Đê. Qua đó, không chỉ khôi phục nghề truyền thống của dân tộc mà còn góp phần cải thiện đời sống cho người dân địa phương.

Sinh ra ở buôn làng, nên ngay từ ngày bé chị H’Hương Niê, ở Buôn H dinh, xã Ea Tul, huyện Cư Mgar đã tò mò, thích thú với hình ảnh các bà, các mẹ trong buôn ngày ngày ngồi bên khung dệt, miệt mài với từng đường tơ, sợi chỉ để làm nên những bộ khố áo, tấm đắp đẹp. Được bà, được mẹ truyền dạy lại nghề dệt thổ cẩm của dân tộc mình, cộng với những kiến thức mới do Trường cao đẳng nghề thanh niên dân tộc Tây Nguyên đào tạo, đến nay, chị H’Hương đã trở thành một nghệ nhân dệt thổ cẩm Ê Đê. Bằng niềm đam mê và mong muốn lưu giữ nét đẹp trong văn hóa truyền thống của dân tộc mình, chị H’Hương đã đầu tư công sức và thời gian cho nghề và dần trở thành người truyền dạy nghề dệt cho những lớp trẻ. Đặc biệt, chị đã thành lập Tổ hợp tác liên kết sản phẩm thổ cẩm  Ea Tul tại xã Ea Tul, huyện Cư Mgar. “Truyền nghề dệt thổ cẩm này, tôi thấy người già ngày xưa biết dệt, nhưng thế hệ trẻ giờ họ không biết dệt nên tôi mới nghĩ đến việc truyền nghề dệt thổ cẩm lại cho thế hệ trẻ để sau này họ có thể lưu giữ theo thời gian.Từ ý nghĩ bảo tồn giá trị truyền thống dân tộc tôi đã đi dạy ở nhiều nơi cho những em đủ 18 tuổi trở lên muốn học nghề thì mình tuyển họ vào học nghề để mình truyền dạy để nghề này không bị mai một đi”

Cũng như chị H’ Hương, những tấm chăn, chiếc váy, tấm địu trẻ em từ thổ cẩm là những vật dụng quen thuộc hàng ngày của chị H’Nuôl Niê ở buôn Brăh, xã Ea Tul, huyện Cư Mgar, nhưng mãi đến năm 30 tuổi, chị H’Nuôl  mới bén duyên với nghề dệt thổ cẩm của dân tộc mình. Chị H’Nuôl tâm sự, mỗi lần nhìn thấy người già trong buôn dệt thổ cẩm, ngắm nhìn những đường nét hoa văn độc đáo trên tấm thổ cẩm, chị cảm thấy rất hào hứng và muốn tự tay làm ra những sản phẩm tương tự. Đến năm 2015, sau khi tham gia lớp dệt thổ cẩm do xã Ea Tul tổ chức, chị đã tự tay tạo ra những sản phẩm thổ cẩm của riêng mình. Ban đầu, chị làm ra những sản phẩm thổ cẩm đơn giản khăn, túi, dần dần thành thạo từng đường nét hoa văn để tạo ra những sản phẩm phức tạp, đòi hỏi sự tinh tế như váy, áo, chăn…. Không chỉ thỏa được đam mê, nghề dệt thổ cẩm còn giúp chị đến với tổ hợp tác từ đó có thêm thu nhập cho gia đình. “Đời sống đồng bào ở vùng nông thôn rất khó khăn, đi làm rẫy làm nương nhưng giờ có thêm nghề dệt thổ cẩm đỡ được phần nào. Nó bổ sung lại được phần nào mình làm cà phê và tiêu. Giờ có nghề đây có lúc trời mưa mình vẫn dệt được, còn khồng ngày đi làm rẫy tối về dệt được thêm thu nhập cho mình”

        Từ niềm yêu thích, mong muốn gìn giữ giá trị truyền thống, các chị, các em trong tổ hợp tác dệt thổ cẩm Ea Tul đã làm ra từ cái chăn, trang phục, giỏ xách đến dây địu... không chỉ chất lượng mà còn đa dạng về mẫu mã, giá cả cũng phải chăng, độ bền cao, màu sắc đẹp mắt, cải tiến để phù hợp với thị hiếu của người tiêu dùng nên nhanh chóng được thị trường đón nhận. Chị H’Brưi Niê, Buôn Phơng, xã Ea Tul, huyện Cư Mgar thành viên tổ hợp tác cho biết, thông qua hoạt động của Tổ hợp tác, các chị em trong tổ hiểu được, việc gắn bó nghề dệt thổ cẩm không chỉ vì mục đích làm kinh tế mà còn là sự chung tay, nỗ lực duy trì, nối tiếp dòng chảy văn hóa của dân tộc từ bao đời nay để lại. “Hồi còn nhỏ tôi đã học dệt từ mẹ, nhưng từ ngày có Tổ hợp tác, sản phẩm thổ cẩm của tôi còn được bán ra thị trường nữa. Hiện nay còn nhiều bạn trẻ người Ê Đê chưa quan tâm đến nghề dệt, tôi mong muốn các bạn hãy tìm hiểu và học nghề dệt thổ cẩm để có thể cải thiện thu nhập gia đình cũng như gìn giữ nghề của ông cha mình.”

        Mỗi sản phẩm thổ cẩm không chỉ thể hiện sự tài hoa, khéo léo của đôi bài tay người phụ nữ Êđê, mà còn là sự nỗ lực bảo tồn những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc mình. Có thể thấy, với tinh thần dám nghĩ, dám làm của các chị em dân tộc Ê Đê ở Đắk Lắk, nghề dệt thổ cẩm truyền thống của đồng bào Ê Đê sẽ được gìn giữ, phát triển và tạo việc làm, thu nhập cho nhiều gia đình có hoàn cảnh khó khăn./.