Đặng Dự, CTV Đài P’rá Việt Nam xay moon:

        Pa căn Nguyễn Thị Ngọc, chr’val Hoà Tân Tây, chr’hoong Tây Hoà, tỉnh Phú Yên, c’moo đâu nắc đhiệp 60 c’moo, ơy 37 c’moo pa bhrợ cóh ngành mầm non. Pa căn Ngọc đoọng năl, a đoo đhêy hưu  tợơ c’xêê 5/2012, tu căh ơy zập c’moo đoọng zên bảo hiểm xã hội nắc lêy đoọng zên bảo hiểm tự nguyện tước c’xêê 5/2014. Tợơ t’ngay 1/6/2014, pa căn Ngọc nắc tợơp đớp zên hưu, zập c’xêê lấh 3 ức đồng. Ha dợ, tợơp c’xêê 12 c’moo đâu, Bảo hiểm Xã hội tỉnh Phú Yên vêy quyết định pa liêm đợ zên lươnh hưu âng pa căn Ngọc dzợ 2,4 ức đồng/c’xêê lâng pa căh quyết định k’rong pay nắc lấh 33 ức đồng. Pa căn Nguyễn Thị Ngọc mốp bhlầng loom:

“Lang t’coóh đhưr ặ buôn ca ay jéh vêy 2,5 ức đồng nắc lứch ta pay dzợ 2 ức đồng, ha dợ căh bơơn tợơ zên rau rị dzợ nắc vêy tệêm ngăn cắh? Ting t’ping bh’rợ pa choom mầm non nắc vêy h’mơ đớp pay mơ đếêc. Ặt cóh đong cấp 4 k’tứi hệêp, xiên căh vêy đhị chóh bhơi ravéh, băn bh’năn, zập rau câl zêng g’nưm tợơ 2 ức zên nắc đoo hau choom zập.”

        Căh muy pa căn Ngọc a năm, nắc đhị tỉnh Phú Yên vêy lấh 60 cha nắc giáo viên mầm non đhêy hưu crêê pa xiêr zên lương hưu lâng k’rong pay zên lalăm đếêc. Ma nuýh pa chô m’bứih bhlầng nắc lấh 4 ức đồng, ngai pa chô bấc bhlầng nắc dzoóc tước 36 ức đồng. T’coóh Trần Quang Vinh, Giám đốc Bảo hiểm Xã hội tỉnh Phú Yên pa chô rau lết cóh bh’rợ dáp lêy zên lương hưu lalăm đếêc lâng moon pa líh rau tu bhrợ váih đhr’năng căh liêm nâu:

“Căh vêy ngai bhrợ cóh nhà nước zêng bơơn moon nắc nhà nước. lêy cơnh chroót zên âng cơ quan. Ha dang muy cơ quan nhà nước gr’họot lâng ma nuýh pa bhrợ lấh mơ biên chế nhà nước ha dợ gr’họot lâng zên nắc n’đhơ bhrợ cóh cơ quan hành chính nhà nước cung ặt đhị t’nooi thứ 3. Nắc cr’chăl pa bhrợ căh ơy moọt nhà nước, cắh bơơn r’pặ zên lương nhà nước nắc cr’chăl nắc đoo dáp cơnh lương hợp đồng gr’hoọt moon lâng căh dáp lêy nắc cán bộ nhà nước.”

        Luật quy định ghít, rau căh ơy liêm cơ quan bảo hiểm ơy lêy. Đhơ cơnh đếêc rau k’đháp bhlầng xoọc đâu nắc pr’ặt tr’mông âng giáo viên mầm non lưm k’đháp pa bhlầng. Bh’rợ pay k’rong zên lương hưu xoọc đâu nắc bhrợ bấc ngai căh năl bhrợ têng cơnh ooy. Pa căn Lê Thị Quy, ặt đhị chr’val Hoà Bình, chr’hoong Tây Hoà, tỉnh Phú Yên xay moon, Bảo hiểm Xã hội dáp lết, giáo viên đhêy hưu muy năl t’đang pleng ha dợ:

“Lalấh ta bhúch xr’dô, lướt pa choom đoọng ha pêê vêy bêl 5 c’xêê căh vêy lương, 3 c’xêê căh vêy zên lương nắc cha chr’na đong ha dợ k’rang đoọng ha pêê a chau. Bấc bêl pay zên lương căh zập câl pr’đươi pr’dua học tập đoọng ha pêê a chau. Acu dzợ 1 p’nong coon khuých goo, lâng đợ zên lương 2 ức đồng căh zập đoọng k’rang 1 p’nong đếêc tợơ bơơn zên chroót pa chô. Rơơm năc pa chắp  lêy cớ đợ zên lương đoọng pr’ặt tr’mông âng t’coóh đhưr tệêm ngăn lấh.”

T’coóh Trần Quang Vinh, Giám đốc Bảo hiểm Xã hội tỉnh Phú Yên đoọng năl, đơn vị ơy xay moon lâng Bảo hiểm Xã hội Việt Nam đắh c’lâng bh’rợ bhrợ têng. Ting đếêc, lalăm căh ơy pay zên ha dợ nắc lêy chroót zên lương hưu crêê lâng mơ pa liêm. M’jứah, lâng pazêng ngai lưm k’đháp nắc bhrợ đơn đoọng Bảo hiểm xã hội tỉnh Phú Yên pa căh đoọng ha Bảo hiểm Xã hội Việt Nam lêy zúp zooi. Rau căh liêm ta níh đhị đâu nắc bhrợ lết nâu chô ooy cán bộ bảo hiểm ha dợ nâu kêi k’dua ma nuýh đươi dua chính sách bảo hiểm  zâng lâng đhr’năng bil bal?./.

Phú Yên

BẢO HIỂM XÃ HỘI TÍNH SAI

GIÁO VIÊN NGHỈ HƯU NGỬA CỔ KÊU TRỜI

Những ngày qua, hàng chục giáo viên mầm non đang hưởng lương hưu ở tỉnh Phú Yên rất bức xúc trước Quyết định của Bảo hiểm Xã hội tỉnh về việc truy thu tiền lương hưu và điều chỉnh mức lương hưu giảm từ 600.000 – 900.000đ/người/tháng so với trước đó. Sự việc này đã được cơ quan Bảo hiểm Xã hội tỉnh Phú Yên thừa nhận có sai sót. Đặng Dự, CTV Đài TNVN phản ánh:

Bà Nguyễn Thị Ngọc, xã Hòa Tân Tây, huyện Tây Hòa, tỉnh Phú Yên năm nay 60 tuổi, có 37 công tác trong ngành mầm non. Bà Ngọc cho biết, bà nghỉ hưu từ tháng 5/2012, do chưa đủ năm đóng bảo hiểm xã hội nên phải đóng bảo hiểm tự nguyện đến tháng 5/2014. Từ ngày 1/6/2014, bà Ngọc chính thức được hưởng lương hưu, mỗi tháng hơn 3 triệu đồng. Thế nhưng, đầu tháng 12 năm nay, Bảo hiểm Xã hội tỉnh Phú Yên có quyết định điều chỉnh mức lương hưu của bà Ngọc xuống còn trên 2,4 triệu đồng/tháng và ra quyết định truy thu trên 33 triệu đồng. Bà Nguyễn Thị Ngọc bức xúc:

(Tuổi già sức yếu hay đau ốm thử hỏi 2,5 triệu đồng, thấu trừ còn 2 triệu mà không có khoản thu nhập gì nữa thì hỏi có đảm bảo được không? Đeo đuổi ngành mầm non ni là có bao nhiêu hưởng bấy nhiêu. Ở nhà cấp 4 chật hẹp không có chỗ trồng rau, chăn nuôi, mọi thứ đều mua hết mọi thứ đều trông chờ vào 2 triệu đấy thì sao đủ chi tiêu…)

Không riêng gì bà Ngọc mà ở tỉnh Phú Yên  có hơn 60 trường hợp giáo viên mầm non nghỉ hưu bị điều chỉnh giảm lương hưu và truy thu tiền lương trước đó. Người trả lại ít nhất hơn 4 triệu đồng, người nhiều số tiền truy thu lên đến 36 triệu đồng. Ông Trần Quang Vinh, Giám đốc Bảo hiểm Xã hội tỉnh Phú Yên thừa nhận sai sót trong việc tính lương hưu trước đây và giải thích nguyên nhân dẫn đến hậu quả đáng tiếc này:

(Không phải tất cả người làm việc trong nhà nước đều được coi là nhà nước. Nó cũng tùy vào cách trả lương của cơ quan. Nếu mà một cơ quan nhà nước hợp đồng với người lao động ngoài biên chế nhà nước mà hợp đồng bằng tiền thì mặc dù làm trong cơ quan hành chính nhà nước vẫn thuộc loại hình thứ 3. Tức là cái thời gian làm chưa được vào nhà nước, chưa được xếp thang bậc lương nhà nước thì thời gian đó vẫn tính theo lương hợp đồng thỏa thuận và không được tính là cán bộ nhà nước)

Luật quy định thì đã rõ, thiếu sót cơ quan bảo hiểm đã thấy. Tuy nhiên cái khó nhất hiện nay là cuộc sống của nhiều giáo viên mầm non rất khó khăn. Việc truy thu lương hưu vào lúc này khiến nhiều người không biết xoay xở ra sao. Bà Lê Thị Quy, ở xã Hòa Bình, huyện Tây Hòa, tỉnh Phú Yên bộc bạch, Bảo hiểm Xã hội tính sai, giáo viên nghỉ hưu chỉ còn biết ngửa cổ kêu trời:

(Quá là thiệt thòi, đi dạy miết có hồi 5 tháng không có lương, 3 tháng không có lương vẫn ăn cơm nhà để mà lo cho các cháu. Nhiều lúc lãnh tháng lương không đủ mua đồ làm dụng cụ học tập cho các cháu. Tui còn 1 đưa con tật nguyền, với mức lương hơn 2 triệu đồng chưa đủ để lo cho đứa con đấy lấy gì mà để trả lại. Mong muốn là nghiên cứu lại giúp đỡ giữa lại mức lương để cuộc sống tuổi già ổn định hơn .)

Ông Trần Quang Vinh, Giám đốc Bảo hiểm Xã hội tỉnh Phú Yên cho biết, đơn vị đã báo cáo Bảo hiểm Xã hội Việt Nam về phương án giải quyết. Theo đó, trước mắt chưa thực hiện việc truy thu mà chỉ tiến hành chi trả lương hưu đúng với mức điều chỉnh. Đồng thời, đối với những trường hợp khó khăn thì làm đơn để Bảo hiểm Xã hội tỉnh Phú Yên trình lên Bảo hiểm Xã hội Việt Nam xem xét hỗ trợ. Điều vô lý là sai phạm này thuộc về cán bộ bảo hiểm nay lại bắt người thụ hưởng chính sách bảo hiểm phải nai lưng gánh chịu?./.