Zr’lụ crâng phòng hộ coh tu k’ruung Trà Bương- zr’lụ đăn bhlưa 2 chr’val Sơn Hội lâng Sơn Định chr’hoong Sơn Hoà, tỉnh Phú Yên crêê ta tal pa hư ngân pa bhlâng. Bâc đhăm crâng crêê ta tal ga măc pa bhlâng tơợ 1 héc ta têh ooy piing. T’ngay 30/8, râu bơơn lêy âng phóng viên VOV đhị zr’lụ tọm đác Dĩ, chr’val Sơn Hội vêy bâc đhăm crâng crêê ta tal, Bâc tơơm n’loong ga măc k’dâng tơợ 20cm tước 70cm tơợ c’bhuh III tươc c’bhuh V cơnh: lim, bìn lin, bhlăng… (ăt coh c’bhuh IV, V) công t’mêê ta col, tơơm n’loong dợ t’viêng, dợ dêệt. Coh riah n’loong crêê ta col năc dợ n’leh dấu X lâng chữ căh đoọng pa hư crâng, năc công dợ ta col pa hư.

Lâh 2 đhị tọm Dĩ, đhr’đấc Cốc crâng phòng hộ pazêng zr’lụ n’lơơng cơnh tọm Sổ lâng tọm Cheo Reo, cr’noon Tân Thành, chr’val Sơn Hội công crêê ta col pa hư. Ha dợ, Trạm zư lêy crâng chr’val Sơn Hội, Ban k’đhơợng lêy crâng phòng hộ chr’hoong Sơn Hoà âng Sở Nông nghiệp lâng pa dưr pa xơc bhươl cr’noon tỉnh Phú Yên ăt pa bhrợ ch’ngai đhị zr’lụ crâng crêê ta tal pa hư căh lâh 15km. Muy cha năc đhanuôr coh đâu xay moon: “Đhanuôr n’năl công ơy xay moon lâng apêê đoo, năc apêê đoo n’năl căh chêêc xay ooy cấp m’piing. Crâng âng Ban zư lêy năc đhanuôr căh pân chêêc tal. Năc nâu cơy zêng ta tal, col pazêng râu tơơm n’loong chr’năp. Acu lêy bh’rợ pa hư n’năc năc acu chơợ pa bhlâng, tu crâng căh dợ vêy, ha y chroo kiêng bơơn pay n’loong bhrợ đong năc công căh vêy n’loong đoọng bhrợ đong ăt.”

Ting cơnh đhanuôr cr’noon Tân Thành, chr’val Sơn Hội, đhr’năng pa hư crâng dưr vaih coh 2 c’moo 2019- 2020, bâc đhăm crâng phòng hộ coh tu k’ruung crêê ta tal pa hư đoọng chóh keo. Tơợ c’xêê 3/2021 tước nâu cơy, bâc đhăm crâng phòng hộ coh tu k’ruung crêê ta tal, n’loong ta col c’lâm bac pa bhlâng coh pazêng zr’lụ crâng crêê ta tal. Bh’rợ pa hư crâng âng pazêng apêê n’nâu lơơp pa bhlâng, coh tr’nơơp muy bơr cha năc manuyh tươc ooy crâng g’mrâng, tal xraach bhơi xấc, choh tơơm keo, đơc mơ bơr pêê c’xêê năc đươi cưa lốc col n’loong ga măc. Vêy đoo bh’rợ col n’loong ga măc xang n’năc och, tươc bêl hân noo boo năc đơơng choh tơơm keo, năc cơnh đêêc k’zệt héc ta crâng phòng hộ dưr crâng keo coh zập c’moo.

Tươc nâu cơy, bâc zr’lụ crâng phòng hộ coh chr’val Sơn Hội, chr’hoong Sơn Hoà, tỉnh Phú Yên crêê ta tal pa hư bâc pa bhlâng. Hân đhơ cơnh đêêc, Ban k’đhơợng lêy crâng phòng hộ chr’hoong Sơn Hoà bhrợ căh bơơn n’năl râu rị ooy đhr’năng n’nâu. Tu coh ha bu t’ngay 30/8, t’cooh Đặng Việt Dũng, Phó Giám đốc k’đhơợng xay Ban zư lêy cranag phòng hộ chr’hoong Sơn Hoà dợ xay moon ghít, zr’lụ crâng phòng hộ coh tu k’ruung Trà Bương, chr’val Sơn Hội vêy ta zư lêy rơợng pa bhlâng lâng 5 c’moo chô ooy đâu căh bơơn lêy bh’rợ pa hư crâng hân đoo: “Xơơng, ch’păt c’moo n’nâu căh bơơn lêy bh’rợ hân đoo pa hư crâng. K’xịa pay k’tiêc crâng năc vêy, pazêng bh’rợ hân đoo k’xịa pay k’tiêc crâng năc đoọng ooy cơ quan toọm. Ha dợ lâng crâng g’mrâng apêê đoo k’xịa pay năc đhi noo ơy xịt sơn xang n’năc chêêc lêy tươc ooy đong năc apêê đoo công doọ dợ bhrợ. Xoọc đâu năc t’bhlâng xay bhrợ đhị zr’lụ Sơn Hội năc 5, 6 đhi noo cán bộ zư lêy crâng. Pa bhlâng năc căh đoọng đhanuôr tươc tal ha rêê, vaih cơnh đêêc năc ađay căh vêy trách nhiệm, râu bơr cậ đhanuôr ăt tù. Đhanuôr tal tơợ 2 r’bhâu tươc 3 r’bhâu m2 crâng phòng hộ năc toom ooy xa nay trách nhiệm hình sự.”

Lâng râu xay moon âng đhanuôr vel đong, t’cooh Lê Văn Bé, Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm tỉnh Phú Yên xay moon ghít, bêl bơơn xơợng xa nay xay moon crâng phòng hộ coh chr’val Sơn Hội, chr’hoong Sơn Hoà crêê ta tal pa hư, đơn vị ơy ta đang moon c’bhuh Kiểm lâm tươc ch’mêệt lêy lâng xay moon zr’lụ crâng crêê ta pa hư: “Nâu cơy đhị zr’lụ n’năc năc Ban k’đhơợng lêy crâng phòng hộ Sơn Hoà ơy ch’mêệt lêy, bhrợ bha ar, xoỌc ch’mêệt lêy cớ, xay bhrợ ghít manuyh pa hư. Lâng pazêng bh’rợ pa hư crâng năc xoọc đâu dợ xoọc ch’mêệt lêy xay bhrợ ghít cơnh xa nay âng pháp luật. T’mêê bêl đêêc ahay công vêy bh’rợ vaih pr’luh cr’ăy Covid-19, muy cha năc manuyh ton đươi ooy đhr’năng n’nâu năc mọt ooy crâng, tal crâng.”

Đhr’năng pa hư crâng phòng hộ coh tu k’ruung đoọng choh keo đhị chr’hoong Sơn Hoà, tỉnh Phú Yên dưr vaih k’rơ pa bhlâng lâng bhrợ râu mốp loom coh đhanuôr bâc pa bhlâng. Pazêng cơ quan chức năng coh tỉnh Phú Yên năc xay bhrợ ghít lâng ha dang vêy râu n’lât năc toom ta nih đha nâng trách nhiệm âng cha năc manuyh, c’bhuh crêê tươc coh bh’rợ n’nâu./.

Phú Yên Rừng phòng hộ huyện Sơn Hòa bị tàn phá

 chủ rừng không biết?

           Thanh Thắng/VOV-Miền Trung

Nhiều khoảnh rừng tái sinh tự nhiên có chức năng phòng thuộc Ban Quản lý rừng phòng hộ huyện miền núi Sơn Hòa, tỉnh Phú Yên quản lý bị đốn hạ, đốt sạch để trồng lại rừng keo. Các vụ phá rừng được tổ chức tinh vi trong một thời gian dài, cây rừng tự nhiên bị “cạo trọc” đến đâu được đốt trụi, phủ xanh cây keo đến đó.

  Khu vực rừng phòng hộ ở đầu nguồn sông Trà Bương - vị trí giáp ranh giữa 2 xã Sơn Hội và Sơn Định huyện Sơn Hòa, tỉnh Phú Yên bị tàn phá rất nghiêm trọng. Nhiều điểm rừng tự nhiên bị tàn phá có diện tích rộng từ 1 héc ta trở lên. Ngày 30/8, ghi nhận của phóng viên VOV tại khu vực suối Dĩ, xã Sơn Hội có nhiều diện tịch rừng tự  nhiên bị cưa hạ. Nhiều loại cây rừng có đường kính từ 20cm đến 70cm từ nhóm III đến nhóm V như: gỗ lim, bìn lin, bằng lăng, bùi vừa bị cưa ngang gốc nằm la liệt, một số diện tích đã được đốt trụi và trồng cây keo non.

Từ điểm rừng bị phá khu vực suối Dĩ, tiến sâu vào rừng khoảng 2km đến khu vực dốc Cốc, thôn Tân Thành, xã Sơn Hội nhìn thấy nhiều cây rừng như ké, bằng lăng, cóc da đá (thuộc nhóm IV, V) cũng mới bị triệt hạ, lá cây còn xanh, nhựa cây còn ứa chảy. Trên nhiều thân cây rừng đã bị chặt hạ được sơn đỏ dấu X và chữ cấm phá rừng, nhưng vẫn bị phá hoại không thương tiếc.

Ngoài 2 điểm suối Dĩ, dốc Cốc rừng phòng hộ các khu vực khác như suối Sổ và suối Cheo Reo, thôn Tân Thành, xã Sơn Hội cũng bị tàn phá. Trong khi đó, Trạm Quản lý bảo vệ rừng xã Sơn Hội, Ban Quản lý rừng phòng hộ huyện Sơn Hòa thuộc Sở Nông Nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Phú Yên đóng cách khu vực các điểm rừng bị tàn phá không quá 15 km. Một người dân ở đây cho biết:“Dân biết vẫn báo cho mấy ổng, nhưng mấy ống biết đâu tác động gì với cấp trên đâu. Rừng của Ban quản lý giữ thì dân không có đụng vào đấy. Nhưng bây giờ nó phát chặt bỏ hết cây gỗ muồng, bìn lin, mít nài. Tôi thấy phá đấy tôi thấy rất buồn bởi vì rừng không còn nữa, sau này muốn lấy gỗ làm nhà thì cũng không có cây mà làm.”

Theo người dân thôn Tân Thành, xã Sơn Hội, tình trạng phá rừng diễn ra trong 2 năm 2019- 2020, nhiều diện tích rừng phòng hộ đầu nguồn bị phá đã trồng keo. Từ tháng 3/2021 đến nay, nhiều nơi trong rừng phòng hộ đầu nguồn bị phát trắng, cây gỗ nằm ngổn ngang tại những khu vực rừng bị phá. Cách thức phá rừng của các đối tượng rất tinh vi, ban đầu một số người vào thẳng rừng già, chặt dọn những thân cây nhỏ, trồng dặm cây keo, sau một thời gian dùng cưa lốc đổ cây lớn. Có những trường hợp cưa cây lớn rồi đốt cháy, sau đó đến mùa mưa đưa cây keo vào trồng, cứ như thế hàng chục héc ta rừng phòng hộ bị “hô biến” thành rừng keo mỗi năm.

Đến nay, nhiều khu vực rừng phòng hộ ở xã Sơn Hội, huyện Sơn Hòa, tỉnh Phú Yên bị tàn phá nghiêm trọng. Thế nhưng, Ban Quản lý rừng phòng hộ huyện Sơn Hòa tỏ ra không hay biết gì về tình trạng này. Bởi lẽ, chiều 30/8, ông Đặng Việt Dũng, Phó Giám đốc phụ trách Ban Quản lý rừng phòng hộ huyện Sơn Hoà còn khẳng định rằng, khu vực rừng phòng hộ đầu nguồn sông Trà Bương, xã Sơn Hội được bảo vệ rất nghiêm ngặt và 5 năm trở lại đây chưa phát hiện vụ phá rừng nào:“Năm, sáu năm nay chưa phát hiện vụ nào phá rừng. Lấn chiếm đất rừng thì có, toàn bộ vụ việc nào lấn chiếm thì chuyển cơ quan xử lý. Còn đối với rừng tự nhiên nó lấn vào thì anh em xịt sơn rồi đi truy tìm tới nhà nói thì anh em dừng lại ngay. Hiện nay tập trung cho khu vực Sơn Hội là 5-6 anh em cán bộ bảo vệ rừng. Đặc biệt là không để cho bà con vào phát rẫy, cái thứ nhất là mình thiếu trách nhiệm, cái thứ 2 người dân đi tù. Người dân phát từ 2.000 đến 3.000m2 rừng phòng hộ là truy cứu trách nhiệm hình sự rồi.”

Trước những phản ánh của người dân địa phương, ông Lê Văn Bé, Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm tỉnh Phú Yên khẳng định, khi nắm được thông tin rừng phòng hộ ở xã Sơn Hội, huyện Sơn Hòa bị tàn phá, đơn vị đã yêu cầu lực lượng Kiểm lâm kiểm tra và xác định vị trí rừng bị tàn phá:“Bây giờ cái ngõ đấy thì Ban Quản lý rừng phòng hộ Sơn Hòa đã kiểm tra lập biên bản, đang tiếp tục điều tra, làm rõ đối tượng. Đối với những vụ phá rừng thì bây giờ tiếp tục điều tra làm rõ để xử lý theo quy định của pháp luật. Vừa rồi cũng có cảnh báo dịch Covid-19, một đối tượng đã lợi dụng vào rừng chặt phá.”

Tình trạng phá rừng phòng hộ đầu nguồn để trồng keo tại huyện Sơn Hòa, tỉnh Phú Yên diễn ra rất phức tạp và gây nhiều bức xúc trong nhân dân. Các cơ quan chức năng ở tỉnh Phú Yên cần làm rõ và nếu có sai phạm thì xử lý nghiêm trách nhiệm của những cá nhân, tập thể liên quan vụ trong việc này./.