T’ngay 7/5/1954 nắc t’ngay bhrợ c’năl chiến thắng quân dự ga mắc bhlầng cóh bh’rợ zêl a rọp Pháp âng quân lâng đhanuôr hêê. Nâu đoo nắc cung cr’chăl pazêng crâng pô Ban dưr chớh bhoóc cóh zập prang k’tiếc Điện Biên, Tây Bắc, cơnh hơnh déh, hâng hơnh c’rơ g’lếêh âng apêê grơơ nhool. Lâng, tợơ đếêc tước nâu kêi, zập bêl pô Ban chớh, cóh cr’nọo pr’chăp âng đhanuôr Điện Biên moon lalay, đhanuôr zập acoon coh Tây Bắc moon za zưm nắc zêng đớc cóh a cọ a bục đay chiến thắng ga mắc ga mai nâu. Ha dợ lâng pazêng chiến sỹ Điện Biên Phủ bêl đếêc, pô Ban, đh’rứah lâng pazêng zr’lụ laliêm pr’hay âng crâng k’coong Tây Bắc cơnh bhrợ váih rau pr’hay cóh loom, bhui har lâng pa zay lấh mơ lalăm lướt zêl panh a rọp. T’coóh Nguyễn Hữu Chấp, Cựu chiến binh chiến dịch Điện Biên Phủ hay cớ: “Bêl mọot zêl đhị Him Lam nắc hân noo pô Ban xoọc chớh, pô Ban chớh bhoóc zập prang crâng k’coong lêy liêm pa bhlầng, cóh t’tun đâu nắc vêy moon nắc pô Ban lâng nắc hân noo chiến thắng lâng hân noo chiến thắng Điện Biên Phủ nắc cung hân noo pô Ban. Bêl a zi hành quân mọot nắc ađhi noo cung căh năl pô Ban, tợơ lấh bêl chếêc năl đhanuôr đhị đâu, t’moóh t’nơơm pô Ban năc vêy bơơn năl nắc đoo chr’na âng đhanuôr. Đhanuôr buôn pay đoọng bhrợ pr’dzăm. A đhi noo lêy liêm nắc cóh loom cung vêy muy rau xợơng bhui har cóh loom lalăm lướt zêl prúh a rọp”.

       Lâng cung nắc tu cơnh đếêc, nâu kêi mơ chu pa hay tước Điện Biên nắc pa hay tước chiến thắng Điện Biên Phủ, tước đhăm k’tiếc pô Ban. Tợơ 2 pr’đợơ k’rơ nâu, chính quyền tỉnh Điện Biên z’lấh zập lang đoọng pa dưr, pa dưr du lịch lịch sử, du lịch chếêc năl pa tệêt lâng pô Ban lâng chiến thắng Điện Biên Phủ, lâng pazêng rau chr’nắp văn hoá laliêm pr’hay âng đhanuôr zập acoon cóh đhị vel đong. A moó Nguyễn Minh Hiền, t’mooi blo tợơ Hà Nội đoọng năl rau pr’chăp âng đay bêl tước ooy Điện Biên: “Nâu đoo nắc g’lúh tr’nợơp a cu tước Điện Biên, pleng k’tiếc cóh đâu pr’hay liêm bhlầng, acoon ma nuýh đha nui tr’út, hâng hơnh t’mooi, a cu lêy chr’nắp liêm bhlầng. Pô Ban nắc laliêm bhlầng, bhoóc chắh zập prang, nắc rau pr’hay lalay âng đhăm k’tiếc nâu ha dợ lướt cóh lơơng căh bơơn lêy”.

        C’moo 2004-c’moo du lịch k’tiếc k’ruung ơy pay xa nay đăh Điện Biên hân noo Ban bhoóc. Lâng nắc tợơp tợơ c’moo 2014, bêl hơnh déh 60 c’moo Chiến thắng Điện Biên Phủ lịch sử, tỉnh Điện Biên nắc tợơp bhrợ têng bhiệc bhan pô Ban tr’nợơp. Tợơ đếêc tước nâu kêi, bhiệc bhan ơy váih nắc bh’rợ văn hoá zập c’moo âng tỉnh, đoọng chroi k’rong zư lêy lâng pa dưr chr’nắp văn hoá âng đhanuôr acoon cóh Điện Biên, pa căh, xay moon pa dưr pr’dzoọng Điện Biên pa tệêt lâng pô Ban- muy rau pô chr’nắp bhlầng âng crâng k’coong Tây Bắc. T’coóh Đoàn Văn Chì, Phó Giám đốc Sở văn hoá thể thao lâng du lịch tỉnh Điện Biên đoọng năl: “Tợơ zập lang bhrợ têng nắc choom moon bhiệc bhan pô ban ơy chroi k’rong liêm choom bhlầng bh’rợ t’pấh t’mooi du lịch tước lâng đhăm k’tiếc Điện Biên. Đhr’năng ha dưr tợơ c’moo 2014 tước nâu kêi bơơn mơ 20-25%. Cóh c’moo 2017, đợ t’mooi du lịch tước Điện Biên dzoóc 25%. Pazêng zên tợơ bh’rợ du lịch dzoóc 34% lâng cóh pazêng t’ngay bha lầng bhrợ têng bhiệc bhan cóh c’moo 2017, đợ t’mooi du lịch tước Điện Biên nắc mơ lấh 70.000 chu t’mooi. Nâu đoo nắc đợ bấc moon ghít, bh’rợ bhrợ têng bhiệc bhan pô ban ơy chroi k’rong liêm choom bhlầng ooy bh’rợ t’pấh t’mooi du lịch tước lâng Điện Biên, chroi k’rong bh’rợ t’bhlầng pa dưr kinh tế xã hội”.

       Xọoc đâu, Điện Biên ting pấh k’bhúh pa zưm bhrợ pa dưr du lịch 8 tỉnh Tây Bắc bhrợ ta bhứah, đoọng t’mooi bêl tước Điện biên nắc tước ooy apêê tỉnh Tây Bắc lơơng. Tợơ đếêc bhrợ váih bh’nơơn đoọng pa tệêt pa dưr du lịch zr’lụ liêm choom, chroi k’rong pa dưr za zưm âng prang zr’lụ. Lấh mơ bh’rợ k’rang lêy, zư lêy pazêng đhăm xoọc vêy, Điện Biên xoọc cung pa ghít chóh đhị apêê đhăm crâng Ban đhị thành phố Điện Biên Phủ lâng apêê chr’hoong c’riing âng zr’lụ. “Bhrợ têng c’lâng xa nay pa dưr t’nơơm pô ban, bhrợ váih muy pr’đươi du lịch lâng chr’năp liêm đoọng ha tỉnh Điện Biên, c’moo 2017 tỉnh ơy xay bhrợ 5.500 t’nơơm. C’moo 2018, Sở nắc ơy xay moon đoọng ha Ủy ban nhân dân tỉnh Điện Biên ơy lâng xoọc đoọng chóh mơ 9.500 t’nơơm. Cóh đếêc chóh đhị vel đong thành phố, apêê c’lâng nắc mơ 1.000 t’nơơm. Lấh mơ nắc chóh k’rong đhị truíh apêê c’lâng bhlầng lâng c’nặt c’lâng 6 đấc ooy da ding Pha Đin, k’rong đhị apêê chr’hoong Mường Ảng, Tuần Giáo nắc pazêng chr’hoong tr’nợơp âng zr’lụ”.

        Bhiệc bhan pô Ban xoọc nắc ơy vêy pazêng c’léh liêm choom đoọng ha t’mooi du lịch Điện Biên. Muy xrắ chữ “Bhiệc bhan pô Ban Điện Biên” cóh google nắc n’léh k’nặ 3,5 ức bh’nơơn, ma mơ lâng k’nặ 3,5 ức xa nay, bha ar xrắ xay moon đắh bhiệc bhan nâu. Bh’nơơn nắc đoo, đh’rứah lâng pazêng đợ rau pr’hay đăh đợ t’mooi, bh’nơơn bh’rợ… choom lêy pô Ban ơy lâng xoọc âng đơơng đoọng ha du lịch Điện Biên ha dưr muy bhr’dang t’mêê./.

Hoa Ban – thương hiệu cất cánh du lịch Điện Biên
                                 PV Vũ Lợi               

Hoa Ban là loại hoa đặc trưng của núi rừng Tây Bắc. Tại Điện Biên, cùng với thế mạnh du lịch lịch sử, hoa Ban đã trở thành thương hiệu du lịch của địa phương gắn với Lễ hội hoa Ban, nâng tầm cho du lịch của mảnh đất nơi cực Tây Tổ quốc.  

Ngày 7/5/1954 là ngày ghi dấu chiến thắng quân sự lớn nhất trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp của quân và dân ta. Đây cũng là thời điểm những cánh rừng hoa Ban nở trắng trời Điện Biên, Tây Bắc, như chào mừng, khắc ghi công lao của các anh hùng. Và, từ đó đến nay, mỗi khi mùa hoa Ban nở, trong tự thức mỗi người dân Điện Biên nói riêng, cộng đồng các dân tộc Tây Bắc nói chung đều khắc ghi về chiến thắng vang dội này. Còn đối với những chiến sỹ Điện Biên Phủ khi đó, hoa Ban, cùng những cảnh đẹp hùng vĩ của núi rừng Tây Bắc như tạo thêm sự lạc quan, phấn khởi và quyết tâm trước khi bước vào mỗi trận đánh. Ông Nguyễn Hữu Chấp, Cựu chiến binh chiến dịch Điện Biên Phủ bồi hồi nhớ lại: “Khi vào đánh Him Lam thì là mùa hoa ban rồi, hoa ban nở trắng trên rừng thấy là hoa đẹp quá, sau này mới nói mùa hoa ban là mùa chiến thắng và mùa chiến thắng Điện Biên Phủ cũng là mùa hoa Ban. Khi chúng tôi hành quân vào thì anh em cũng không hiểu hoa Ban, sau mời tìm hiểu nhân dân ở đây, hỏi cây hoa Ban mới biết là thực phẩm của dân. Nhân dân thường hay lấy để làm nộm, làm thực phẩm ăn. Thì anh em thấy đẹp nên cũng thấy có một cái gì đó phấn khởi, vui vẻ khi vào trận.”

Và cũng bởi lẽ đó nên giờ đây, mỗi khi nhắc đến Điện Biên là nhắc đến chiến thắng Điện Biên Phủ, đến mảnh đất hoa Ban. Từ 2 thế mạnh này, chính quyền tỉnh Điện Biên qua các thời kỳ đã phát huy, phát triển du lịch lịch sử, du lịch trải nghiệm, gắn hoa Ban với chiến thắng Điện Biên, với những nét văn hóa đặc sắc của cộng đồng các dân tộc trên địa bàn. Chị Nguyễn Minh Hiền, du khách đến từ Hà Nội cho biết cảm nhận khi đến với Điện Biên: “Đây là lần đầu tiên tôi đến với Điện Biên, phong cảnh rất đẹp, con người rất niềm nở, tôi cảm thấy rất cảm động. Hoa Ban thì rất là đẹp, rợp trời là hoa ban trắng và tím, rất là ấn tượng và nó có một cái rất là riêng của mảnh đất này mà chưa từng thấy ở đâu”.

Năm 2004 – năm du lịch Quốc gia đã lấy chủ đề về Điện Biên mùa Ban trắng. Và bắt đầu từ năm 2014, nhân kỷ niệm 60 năm Chiến thắng Ðiện Biên Phủ lịch sử, tỉnh Điện Biên chính thức khai mạc Lễ hội Hoa ban đầu tiên. Từ đó đến nay, lễ hội đã trở thành hoạt động văn hóa thường niên của tỉnh, nhằm góp phần bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa của đồng bào các dân tộc Ðiện Biên, quảng bá, giới thiệu hình ảnh Ðiện Biên gắn với hình ảnh hoa ban - loài hoa đặc trưng của núi rừng Tây Bắc. Ông Đoàn Văn Chì, Phó Giám đốc Sở văn hóa thể thao và du lịch tỉnh Điện Biên cho biết: “Qua các kỳ tổ chức có thể nói lễ hội hoa ban đã góp phần rất tích cực vào việc thu hút khách du lịch đến với mảnh đất Điện Biên. Tốc độ tăng trưởng từ năm 2014 đến nay đạt khoảng 20 đến 25%. Trong năm 2017, lượng khách du lịch đến Điện Biên tăng 25%. Tổng thu từ hoạt động du lịch tăng được 34% và trong những ngày chính diễn ra lễ hội trong năm 2017, lượng khách du lịch đến Điện Biên là khoảng trên 70.000 lượt khách. Đây là con số có thể khẳng định, việc tổ chức lễ hội hoa ban đã góp phần rất tích cực vào việc thu hút khách du lịch đến với Điện Biên, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội”.

Hoa Ban là loài hoa đặc trưng chung của các tỉnh Tây Bắc. Hiện nay, Điện Biên đã tham gia nhóm hợp tác phát triển du lịch 8 tỉnh Tây Bắc mở rộng, để du khách khi đến Điện Biên sẽ đến với các tỉnh Tây Bắc khác. Từ đó tạo hiệu quả cho liên kết phát triển du lịch vùng thành công, góp phần phát triển chung cho cả khu vực. Ngoài việc chăm sóc, bảo tồn những diện tích đang có, Điện Biên hiện cũng chú trọng việc trồng mới, tăng dầy thêm các diện tích rừng Ban tại thành phố Điện Biên Phủ và các huyện cửa ngõ. Ông Hà Văn Quân, Giám đốc Sở Nông nghiệp và phát triển nông thôn tỉnh Điện Biên nói: “Thực hiện chủ trương phát triển cây hoa ban, tạo một sản phẩm du lịch và tính thương hiệu cho tỉnh Điện Biên, năm 2017 tỉnh đã triển khai được 5.500 cây. Năm 2018, Sở đã tham mưu cho Ủy ban nhân dân tỉnh Điện Biên và đã được phê duyệt sẽ trồng thêm khoảng 9.500 cây. Trong đó trồng trên địa bàn thành phố, các tuyến đường là khoảng 1.000 cây. Ngoài ra sẽ trồng tập trung trên các tuyến dọc trục Quốc lộ và đoạn đường 6 lên đỉnh Pha Đin, tập trung ở huyện Mường Ảng, Tuần Giáo là những huyện cửa ngõ”.

Lễ hội hoa Ban hiện đã có những dấu ấn nhất định cho du lịch Điện Biên. Chỉ cần gõ từ khóa “Lễ hội Hoa ban Ðiện Biên” trên trang Google, là xuất hiện gần 3,5 triệu kết quả, tương ứng với gần 3,5 triệu thông tin, bài viết, nội dung chia sẻ về lễ hội này. Kết quả đó, cùng những con số ấn tượng về lượng khách, doanh thu... có thể thấy hoa Ban đã, đang cất cánh cho du lịch Điện Biên lên một tầm mới./