Đong ch’ngai đhị pa bhrợ lấh 10 cây số tu cơnh đêếc xang bêl pa bhrợ, a moó Nguyễn Thị Hồng Nhung, muy cha nắc đha nuôr cóh quận Thủ Đức, TP. HCM xó xe đơớh đoọng p’loọn úh zêệ ha bu ha k’díc lâng bơr p’nong ca coon. Bấc bêl pr’zớc chr’ớh t’moóh hâu tu a móo ton bhrợ zr’nắh ha c’la đay, đớc đong cha cha cóh nguôi cắh u buôn lấh. Bấc bêl cơnh đêếc, a moó nắc muy c’chăng lâng nắc cậ c’đơớh t’dzíc ch’đhung p’đơớh moọt ooy thang máy. N’đhơ cơnh đêếc, apêê pa bhrợ đh’rứah cắh năl ốt, bơơn zêệ bhrợ đợ ch’na yêm, bơơn pa hoọm, ca óp ca coon nắc râu bhrợ ha moó xơợng yêm loom bhlâng. Xang bấc g’lúh cha cha đh’rứah, đong a moó Nhung đh’rứah prá xay, tr’trúih đợ râu dưr váih cóh t’ngay. Bấc bêl đh’rứah cha, đh’rứah học, đh’rứah cha ớh lâng ca coon, a moó Nhung ta luôn p’too moon râu đâu, râu tốh công cơnh chơớc năl cr’noọ cr’niêng  âng ca coon ng’cơnh. Đươi cơnh đêếc, tước nâu câi, vêy rau ca coon n’jứih 6 c’moo lâng ca coon n’đil 13 c;moo ta luôn xay trúih lâng ca căn. Dh’riêng p’rá cr’chăng âng ca coon, cr’liêng mắt đha nui âng kdíc bhrợ ha moó ha vil đợ râu ga lêêh ga lêêng toong t’ngay pa bhrợ. A móo Nguyễn Thị Hồng Nhung xay moon: “Xang bêl pa bhrợ, zấp ngai buôn lướt cha ộm, bhui har n’đhang a cu pa bhlâng hắt cr’chăl đoọng ha bh’rợ n’nắc. Tu ca coon xoọc rúh dưr pậ xrôông, tu cơnh đêếc bh’rợ cha ớh lâng ca coon, đớc cr’chăl ặt prá  lâng ca coon pa bhlâng chr’nắp. Zấp t’ngay thứ7, CHủ nhật nắc a cu buôn đơơng âng ca coon lướt ooy đâu ooy tốh, đoọng ca coon bơơn năl bấc râu cóh lơơng...”

Vêy bơr p’nong ca coon n’jứih xoọc rúh tơợp xa dơơr lâng ma mông đh’rứah lâng ca conh ca căn tu cơnh đêếc n’đhơ tr’vâng mơ ooy a moó Phạm Thúy Hà, ặt cóh quận 4, TPHCM công p’zay c’bơớch cr’chăl đoọng zư x’mir lêy muy cơnh liêm bhlâng ha ma nứih đong. A moó Hà moon: “Cơnh lâng pr’lọong đong p’niên xoọc đâu bấc nắc ca căn ca conh zêng tr’vâng lâng bh’rợ tr’nêng tu cơnh đêếc bấc bêl apêê đoo cắh vêy cr’chăl đoọng tr’lum. N’đhơ cơnh đeếc cơnh lâng pr’loọng đong cu tơợ bấc c’moo đâu công p’zay k’đhơợng zư pr’ặt bh’rợ nắc choom vêy g’lúh cha cha đh’rứah. Cóh bấc g’lúh cha cha cơnh đêếc, zấp bêl công vêy a dích a bhướp,a conh a căn lâng ca coon a nại. A zi xay trúih zấp râu, tr’zooi đh’rứah bh’rợ zấp t’ngay công cơnh bấc râu bhui har, mốp loom cóh pr’ặt trmông đh’rứah tr’truih xơợng”.

Cắh muy k’đhơợng đớc g’lúh cha cha pr’loọng đong, a moó Hà dhd’rứah lâng k’díc dzợ pa đhép bấc râu bh’rợ crêê ha ca coon p’nơơn tơợ pr’ặt tr;mông zấp t’ngay âng pr’loọng đong. Pr’loọng đong a moó n’đhơ ga rứa t’ha, p’niên k’tứi công zêng xơợng đươi xa nay “ lướt xay-chô trúih”. Apêê đoo đh’rứah đớc đoọng cr’chăl tmoóh, p’too zấp t’ngay. A moó dzợ p’too ca coon năl zư x’mir lêy, đớc đoọng cr’chăl ặt đh’rứah lâng a dích a bhướp. Xơợng ting cơnh pr’ặt bh’rợ pr’loọng đong toợ dzợ tứi tu cơnh đêếc n’đhơ cắh ngai k’đươi moon, âi tước cậ ha bu đăl, bơr p’nong ca coon âng a mố Hà đh’rứah zooi ca căn rao đhuốh bát, príh đong xang lâng dông màn ha pa bhướp da dích bệch. Cơnh lâng a moó Hà, nắc kiêng muy t’ngay ca coon bơơn pa choom muy râu liêm creê lâng năl ma mông đoọng ha peê n’lơơng âh nắc đoọ cr’noọ xa nay p’too moon âng pr’loọng đong âi mặ liêm choom.

Ting cơnh Tiến sĩ Xã hội học Phạm Thị Thúy, giảng viên Học viện Hành chính quốc gia cơ sở TPHCM, pr’ặt tr’mông cr’đơơng bấc tước bh’rợ pa dưr loom pr’ặt âng p’niên k’tứi. Cóh đêếc g’lúh cha cha đh’rứah nắc đoo râu chr’nắp bhlâng bhrợ t’váih pr’ặt trmông pr’loọng đong. Bêl đh’rứah z’zêệ, đh’rứah cha cha, dh’rứah pa prá cóh bêl cha cha, zấp ngai cóh pr’loọng đong vêy váih bấc g’lúh pa cắh loom cr’er đh’rứah. Tu cơnh đêếc xăl tu đơơng đoọng ca coon lướt học lớp pa choom z’hai n’nâu n’tôh, apêê ca conh ca căn choom p’too pa đhép ca coon bấc râu z’hai cóh bh’rợ k’đhợợng đớc g’lúh cha cha đh’rứah âng pr’loọng đong. Râu chr’nắp bhlâng nắc choom zư đớc đhr’nong đong ta luôn nắc đhị ngăn loom, đhị apêê ca coon năl ghít rau cr’er âng ca conh ca căn, a dích a bhướp. Tiến sĩ Phạm Thị Thúy moon: “Pr’ặt tr’mông pr’loọng đong nắc zấp râu đợ pr’ặt tr’mông âng zấp ngai cóh pr’loọng đong đoọng bhrợ t’váih đhị ặt ma mông đh’rứah cơnh pr’ặt tr’mông âng pr’loọng đong n’nắc. A cu xay moon dal bh’rợ bhrợ pa dưr pr’ặt tr’mông âng đong cóh cr’chăl  cr’đơơng tước râu pa dưr âng acoon p’niên. Kiêng ca coon dưr xrông pậ liêm crêê, caconh ca căn choom bhrợ tváih muy pr’ặt tr’mông la lua liêm ta níh. A hêê nắc ma nưih bhrợ liêm bhlâng ha ca coon lâng bêl đêếc nắc ca coon vêy bơơn pa choom đợ râu liêm bhlâng tơợ ca conh ca căn cóh bấc bh’rợ tr’nêng zâp t’ngay”.

Đoọng bơơn zư đớc pr’ặt cóh đong, bh’rợ âng ca conh ca căn nắc pa bhlâng chr’nắp. Apêê chuyên gia moon, oó k’đươi moon la lấh bấc cóh ca coon, cắh cậ k’đươi ca coon nắc xơợng đươi muy cơnh la lấh. Nắc đoo cắh vêy cơnh p’too pa đhép âng crêê. Nắc muy kiêng ca conh ca căn ta luôn ặt dhd’rứah lâng ca coon, ca er, p’too moon ca coon ting cơnh “ boo đanh clập đhộ”, ca coon vêy bhui har xrông pậ liêm crêê zấp t’ngay./.

Giáo dục con trẻ từ nếp sống gia đình

Mỹ Dung

       Cuộc sống hiện đại với bao mối lo toan đang khiến nhiều gia đình vơi dần quỹ thời gian dành cho nhau. Các chuyên gia tâm ký lo rằng nếu không tìm được giải pháp cân bằng cuộc sống, nhiều cặp vợ chồng sẽ biến tổ ấm thành chỗ trọ, đồng thời tạo vách ngăn ngày càng lớn trong mối quan hệ vốn phải rất khắng khít giữa cha mẹ và con cái. Thế nhưng vẫn còn không ít gia đình ngày qua ngày tìm mọi cách giữ nếp nhà để tạo môi trường tốt nhất cho con cái phát triển toàn diện. Mỹ Dung, phóng viên Đài Tiếng nói Việt Nam đề cập nội dung này qua bài “Giáo dục con trẻ từ nếp sống gia đình”.

        Nhà cách chỗ làm hơn 10 cây số nên ngay sau khi tan sở, chị Nguyễn Thị Hồng Nhung, một người dân ở quận Thủ Đức, TPHCM vội vã chạy xe về nhà để lo bữa tối cho chồng và hai con. Nhiều lúc bạn bè thắc mắc sao chị thích tự làm khổ mình, để cả nhà ăn ngoài chẳng phải tiện lợi hơn sao. Những lúc như vậy chị chỉ cười rồi lật đật xách túi nhỏ túi to chạy vào thang máy. Thế nhưng đồng nghiệp đâu biết, được nấu những món ngon, được tắm rửa, ôm ấp con là điều khiến chị hạnh phúc nhất. Sau bữa cơm chung, cả nhà chị Nhung cùng trò chuyện, kể nhau nghe về những việc diễn ra trong ngày. Những lúc cùng ăn, cùng học, cùng chơi với con, chị Nhung luôn khéo léo dạy điều này, dặn điều kia cũng như tìm hiểu tâm tư con thế nào. Nhờ vậy mà đến bây giờ, có gì cậu con trai 6 tuổi và cô con gái 13 tuổi cũng tâm sự rồi tìm lời khuyên nơi mẹ. Tiếng cười giòn tan của con, ánh mắt ấm áp của chồng khiến chị quên đi ngày dài mệt mỏi nơi công sở. Chị Nguyễn Thị Hồng Nhung vui vẻ nói: “Sau giờ làm mọi người thường đi ăn uống, vui chơi nhưng mình rất ít dành thời gian cho những việc đó. Vì con mình đang tuổi lớn nên việc chơi cùng con, dành thời gian cho con rất quan trọng. Hàng ngày là vậy còn thứ Bảy, Chủ nhật thì mình sẽ nghĩ ra việc sẽ đưa các con đi đâu đó để con tiếp xúc với môi trường xung quanh, thế giới bên ngoài.”.

      Có hai cậu con trai đang độ tuổi tiểu học và sống cùng bố mẹ nên dù bận rộn đến mấy chị Phạm Thúy Hà, một người dân ở Quận 4, TPHCM cũng vun vén thời gian để chăm sóc tốt nhất cho những người thân yêu. Chị Hà chia sẻ:“Đối với gia đình trẻ hiện nay đa phần ba mẹ đều bận bịu với công việc nên đôi khi họ ít có thời gian để gặp gỡ nhau. Nhưng riêng đối với gia đình tôi từ bao năm nay vẫn duy trì nề nếp là phải có những bữa ăn chung. Trong những bữa ăn như vậy bao giờ cũng có ông bà, bố mẹ và con cái. Chúng tôi chia sẻ về công việc hàng ngày cũng như những niềm vui, nỗi buồn trong cuộc sống.”.

       Không chỉ duy trì bữa cơm gia đình, chị Hà cùng chồng còn rèn nhiều thói quen tốt cho con trẻ từ nếp sinh hoạt của cả nhà. Gia đình chị dù người lớn hay trẻ nhỏ cũng đều tuân thủ nội quy “đi thưa - về trình”. Các thành viên luôn dành thời gian hỏi thăm sức khỏe, động viên nhau mỗi ngày. Chị còn dạy con phải biết chăm sóc, dành nhiều thời gian ở bên ông bà. Tuân theo nếp nhà từ bé nên giờ đây không cần ai nhắc nhở, cứ đến tối, hai con của chị Hà chia nhau bé phụ mẹ rửa chén, bé phụ quét nhà và treo màn cho bà ngủ. Với chị Hà, chỉ cần mỗi ngày con học một điều có ích và biết sống vì người khác là mục tiêu giáo dục của gia đình đã thành công.

      Theo Tiến sĩ Xã hội học Phạm Thị Thúy, giảng viên Học viện Hành chính quốc gia cơ sở TPHCM, nếp nhà ảnh hưởng rất nhiều đến sự phát triển và quá trình hình thành kỹ năng sống của trẻ. Trong đó, bữa ăn chung là yếu tố quan trọng nhất tạo nên nếp nhà. Khi cùng nhau nấu, bày bàn ăn, ăn chung, trò chuyện trong bữa ăn, các thành viên trong gia đình sẽ có nhiều cơ hội bày tỏ tình yêu thương và sự quan tâm lẫn nhau. Vậy nên thay vì đưa con đi học lớp kỹ năng này khóa đào tạo kia, các bậc phụ huynh có thể giáo dục con trẻ nhiều kỹ năng ngay trong việc duy trì bữa cơm gia đình. Điều quan trọng là phải giữ cho mái nhà luôn là tổ ấm, nơi các con cảm nhận rõ nét nhất tình thương yêu và sự quan tâm của cha mẹ, ông bà. Tiến sĩ Phạm Thị Thúy nói:“Nếp nhà là toàn bộ những lối sống của các thành viên trong cùng một gia đình để tạo nên không gian sinh hoạt chung cũng như nề nếp của chính gia đình đó. Tôi đánh giá cao việc xây dựng nếp nhà trong quá trình tác động đến sự phát triển của con trẻ. Muốn con nên người, cha mẹ hãy tạo ra một nếp nhà thực sự có nề nếp. Chúng ta là người làm gương tốt nhất cho con và khi đó con sẽ học được những điều tốt đẹp nhất từ chính cha mẹ trong những hành vi hàng ngày.”.

       Để giữ được nếp nhà, vai trò của cha mẹ là rất lớn. Các chuyên gia cho rằng, đừng đòi hỏi quá nhiều ở con cái hay bắt trẻ phải tuân theo quá nhiều nguyên tắc. Đó không phải là cách giáo dục tốt. Chỉ cần cha mẹ luôn cạnh bên quan sát, yêu thương, giáo dục theo kiểu “mưa dầm thấm lâu”, con trẻ sẽ vui vẻ lớn khôn mỗi ngày./.