Chr’val Ngư Thủy nâu câi bơơn pác bhrợ 3 chr’val trúih toor biển pa zêng: chr’val Ngư Thủy Bắc, Ngư Thủy Trung lâng Ngư Thủy Nam. Cóh đhr’nong đong k’tứi đhị toor bha lang chuốh bhoóc, a dích Ngô Thị The, 76 c’moo, Đại đội trưởng pân đil pháo binh Ngư Thủy a hay âi ặ t’coóh đhur bhlâng. Cóh loom luônh, a dích công dzợ hay ghít đợ c’moo c’xêê đh’rứah lâng đồng đội đươi pháo 85 ly pănh bhuông păr, tàu chiến âng Hải quân Mỹ. K’díc âng a dích âi lấh chêệt bil đhị chiến trường Quảng Trị. Bấc c’moo ha nua, a dích muy c’la đay p’zay t’mông: "A zi rạch chô lâng pr’ặt tr’mông xoọc đâu cắh vêy râu rí bơơn đớp zên zooi đoọng, a đhi a moó zên bạc cắh vêy. Bấc c’xêê n’nâu, a dích jéh ca ay nắc vêy a đhi a moó tước lum zooi, p’too moon".

Cóh pa zêng 91 c’mâr Ngư Thủy, bấc ngai ma mông c’mai da dông cơnh a dích Mại, a dích Huệ, a dích Sin, a dích Tất…. Pr’ặt t’rmông âng apêê a dích dzợ bấc zr’nắh k’đháp, ta bhúch xr’dô. Bấc a dích t’coóh đhur, cắh mặ pa bhrợ ta têng ma mông za nươr ooy râu zooi đoọng âng vel đong lâng apêê liêm loom. A dích Ngô Thị Thới, Chính trị viên Đại đội pân đil pháo binh Ngư Thủy bêl a hay đoọng năl, plêêng k’tiếc cắh liêm, k’tiếc goóh gooi, clang, a rong chóh cắh mặ chắt váih. Bấc a đhi a moó bơơn zooi đoọng chóh đong cóh chuốh nắc hân noo boo đhí zấp n’đắh tước, chom a vị công dưr prêệt r’kiêl tu chuốh. Đanh đanh, apêê a dích nắc lướt biển zooi bhrợ ha đha nuôr lướt biển. pa chô cớ, apêê a dích vêy bơơn váih bơr pêê lạng a chông a xiu chô úh đắh. Vêy a dích dzợ p’ặt đoọng ca coon ha đong apêê n’lơơng."K’tiếc k’buynh n’nâu bhrợ cha cắh choom,, chóh clang nâu câi pa câl cắh mơ bấc zên. Apêê a dích bấc ngai cắh vêy k’díc tu cơnh đêếc bhrợ bh’rợ a xiu công cắh mặ. N’đhơ zr’nắh k’đháp nắc loom luônh âng a đhi a móo công doó choom tr’xăl, zấp bêl vêy ngai jéh ca ay, a đhi a moó ma chroi k’rong zên bạc tước zooi đoọng, p’too moon". A dích Ngô Thị Thới xay moon

Ca er đồng đội, a dích Ngô Thị Thới bấc chu bhrợ đơn pa gơi Sở Lao động, Thương binh lâng Xã hội tỉnh Quảng Bình k’đươi xay bhrợ chế độ trợ cấp ha đhi a moó. N’đhơ cơnh đêếc, tước nâu câi, a đhi a moó cóh đơn vị công cắh âi ngai bơơn bhrợ têng đoọng. Tu Đại đội pân đil pháo binh Ngư Thủy nắc đơn vị dân quân xung phong, cắh vêy nắc c’bhúh quân đội chính quy. Bấc ngai dzợ hay, t’ngay 25/8/1970, Đại đội pân đil pháo binh Ngư Thủy bơơn Quốc hội lâng Chính phủ hơnh déh nắc đơn vị anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân. Apêê a dích bơơn Nhà nước phong anh hùng. Cơnh lâng bh’nơơn cóh 10 c’moo bhợ pa dưr c’bhúh lâng zêl prúh ( 1967-1977), Địa đội pân đil âi 3 chu pănh pa roóh tàu chiến, tàu khu trục âng Hải quân Mỹ, chroi đoọng zư lêy zr’lụ biển âng K’tiếc k’ruung.

Thượng tá Đào Văn Sơn, Đồn trưởng Đồn Biên phòng Ngư Thủy, Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Bình đoọng năl, chiến tranh âi lứch đanh, đợ bh’nơơn âng apêê pân đil pháo binh Ngư Thủy dzợ ặt ghít cóh sử sách. Pr’dưr pr’dzoọng pân đil phảo thủ đhiệp 16 -22 c’moo ha dưr dal nòng pháo âi pa cắh truyền thống “ grơơ nhool” âng pân đil Việt Nam. "Moọt bêl lễ Tết cắh cậ t’ngay chắp hay anh hùng liệt sĩ, đơn vị buôn tước t’moóh, p’too moon apêê a dích. Zooi apêê a dích đhị pr’ặt tr’mông, đơn vị pay m’bứi zên đhị râu chroi đoọng âng cán bộ, chiến sĩ bhrợ đong xang, zooi apêê a dích yêm têêm pr’ặt tr’mông.Thượng tá Đào Văn Sơn xay moon./.

Quảng Bình: Nỗi niềm của những nữ pháo binh Ngư Thủy anh hùng

CTV Thanh Tuấn

Hơn 40 năm sau chiến tranh, những nữ pháo binh Ngư Thủy anh hùng năm xưa vẫn còn nhiều khó khăn trong cuộc sống. Nhiều người trong số họ không có chồng con, hoàn cảnh nghèo khó. Niềm vui của các nữ pháo thủ là được gặp mặt đồng đội cũ để ôn lại một thời chiến tranh gian khổ mà hào hùng.

Xã Ngư Thủy nay được chia thành 3 xã biển bãi ngang gồm: xã Ngư Thủy Bắc, Ngư Thủy Trung và Ngư Thủy Nam. Trong căn nhà đơn sơ bên triền cát trắng, o Ngô Thị The, 76 tuổi, Đại đội trưởng nữ pháo binh Ngư Thủy năm xua nay đã già yếu. Trong ký ức, o vẫn nhớ như in những năm tháng cùng đồng đội dùng pháo 85 ly bắn máy bay, tàu chiến của Hải quân Mỹ. Người chồng của o đã hy sinh tại chiến trường Quảng Trị. Mấy chục năm qua, o tự mình bươn chải mưu sinh:"Mấy o trở về đời thường không có phụ cấp gì, chị em tiền bạc không có. Mấy tháng nay o đau ốm thì thường có chị em lui tới, động viên thăm hỏi"

Trong số 91 cô gái Ngư Thủy, nhiều người sống cảnh đơn thân như o Mại, chị Huệ, o Sin, o Tất… Cuộc sống của các o còn nhiều vất vả, thiếu thốn. Nhiều o già yếu, mất sức lao động phải sống dựa vào sự giúp đỡ của xã hội và các nhà từ thiện. O Ngô Thị Thới, Chính trị viên Đại đội nữ pháo binh Ngư Thủy năm xưa cho biết, khí hậu khắc nghiệt, đất đai cằn cỗi, cây khoai, cây sắn trồng lên cũng chết héo. Nhiều chị em được hỗ trợ xây cất ngôi nhà trên cát thì mùa mưa, gió bão thổi tứ bề, chén cơm cũng mặn chát vị cát. Thi thoảng, các o lại ra biển giúp việc cho ngư dân đi biển. Đổi lại, các o được họ cho vài lạng cá tôm về nấu ăn. Có o còn phải đi bồng con thuê cho nhà người khác. "Đất đai này làm ăn không được, trồng khoai sắn bữa nay bán không được mấy tiền. Các o đa số không chồng nên làm nghề cá cũng không nổi. Tuy nhiên, dù khó khăn thì tình cảm của chị em vẫn không thay đổi, mỗi khi có ai ốm đau, chị em gom góp tiền bạc đến động viên, an ủi" O Ngô Thị Thới bộc bạch.

Thương đồng đội, o Ngô Thị Thới nhiều lần làm đơn gửi Sở Lao động, Thương binh và Xã hội tỉnh Quảng Bình đề nghị giải quyết chế độ trợ cấp cho chị em. Nhưng đến nay, các chị em trong đơn vị vẫn chưa ai được chấp nhận. Bởi Đại đội nữ pháo binh Ngư Thủy là đơn vị dân quân xung phong chứ không phải là lực lượng quân đội chính quy. Nhiều người còn nhớ, ngày 25 tháng 8 năm 1970, Đại đội nữ pháo binh Ngư Thủy được Quốc hội và Chính phủ tuyên dương là đơn vị anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân. Các o được Nhà nước phong anh hùng. Với thành tích trong 10 năm xây dựng lực lượng và chiến đấu (1967-1977), Đại đội nữ đã 3 lần bắn trúng, bắn cháy tàu chiến, tàu khu trục của Hải quân Mỹ, góp phần bảo vệ vùng biển của Tổ quốc. 

Thượng tá Đào Văn Sơn, Đồn trưởng Đồn Biên phòng Ngư Thủy, Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Bình cho biết, chiến tranh đã lùi xa, những chiến công của các nữ pháo binh Ngư Thủy còn in đậm trong sử sách. Hình ảnh nữ pháo thủ tuổi đời từ 16 - 22 giương cao nòng pháo đã thể hiện truyền thống “anh hùng” của người phụ nữ Việt Nam. "Vào dịp lễ Tết hay ngày tri ân anh hùng liệt sĩ, đơn vị thường đến hỏi thăm, động viên các o. Giúp đỡ các o về vật chất cũng như tinh thần, đơn vị trích một khoản kinh phí bằng sự đóng góp của các cán bộ, chiến sỹ xây dựng các công trình, giúp các o ổn định cuộc sống".Thượng tá Đào Văn Sơn trăn trở./.