Đhị râu p’răng puih rơợng coh zr’lụ da ding ca coong chr’val Lâm Thủy, chr’hoong Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình, apêê thầy cô giáo coh trường phổ thông dân tộc bán trú, tiểu học lâng trung học cơ sở Lâm Thủy năc âi lươt chơơc lêy đợ đac đươi dua ha học sinh. C’moo đâu, p’răng puih đanh, ch’noọng xơơt tươc đơơh, toọm đac rêệ gooh. Lươt chơơc lêy đac đoọng đươi dua, cha ộm ha lâh 400 học sinh, cơnh lâng lâh 1 pâng năc học sinh bán trú, apêê thầy cô giáo âi pêch 1 bêệ giêng coh m’pâng acoon toọm đac đăn trường đoọng pay đac đươi dua. Thầy giáo Nguyễn Thanh Hiển, Hiệu trưởng Trường Tiểu học lâng trung học cơ sở Lâm Thủy đoọng năl, bâc c’moo a hay, cr’chăl n’nâu học sinh âi đhêy ch’noọng; c’moo đâu tu cr’đơơng âng Covid-19 tu cơnh đêêc học sinh rach học tơợ c’xêê 4. P’răng xơơt tươc đơơh, thầy cô giáo t’bhlâng t’bơơn đac tơợ apêê acoon toọm chô ooy zr’lụ nội trú ha pêê a đhi đươi dua. Bêệ giếng bơơn pêch coh m’pâng toọm Vàng đăn tường. C’bhuh a ngoọn điện, máy dziếu đac bơơn pa lăc đoọng dziếu pay đac t’moot ooy cr’độ coh trường. Ting thầy giáo Nguyễn Thanh Hiển đươi vêy bêệ giếng n’nâu năc đhr’năng căh zâp đac đươi dua ha lâh 200 học sinh tiểu học lâng THCS đhị bán trú bơơn xay bhrợ tr’xin:“Azi bhrợ 1 bêệ giếng đhị trường ch’ngai k’noọ 300m, giếng coh m’pâng toọm đac xang n’năc glụ a ngoon điện xiêr, đươi dua 2 máy dziếu đac moot ooy bể. Nhà trường veey 1 bể 50m3, tơợ đêêc đơơng âng tươc apêê zr’lụ đong pr’noong đoọng hoọm, rao, zr’lụ zêệ cha đoọng ha học sinh năc choom ra loc đhị máy.”

Chr’val Lâm Thủy veye k’noọ 10 toọm đơơng đoọng đac đươi dua ha đha nuôr apêê vel n’đhang xooc đâu đac coh apêê toọm zêng rêệ goọh. Bh’rợ căh zâp đac đươi dua moot  hân noo ch’noọng ta luôn dưr vaih coh chr’val Lâm Thủy coh bâc c’moo đâu. A noo Hồ Văn Do, ăt coh vel Xà Khía, chr’val Lâm Thủy, chr’hoong Lệ Thủy đoọng năl, c’moo đâu, đợ đac toọm đơơng đoọng ha prang vel Xà Khía lâh rêệ gooh tơợ c’xêê 4:“Tơợ c’xêê 3 tươc nâu câi căh âi vêy boo, căh mă boo. Bâc pr’loọng coh đâu vêy c’lang đac cha hooi tơợ tu toọm, năc coh tu công lâh rêệ tu cơnh đêêc đac căh mă chô hooi, năc đươi can, tọ lươt dzêt pay đhị ch’ngai chô đươi. Coh đêêc vêy 1 c’lang đac k’tứi tu toọm năc bâc pr’loọng đươi dua, rao pưah zêng đhị đâu lưch.”

T’cooh Hồ Văn Bày, Phó Chủ tịch UBND chr’val Lâm Thủy, chr’hoong Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình đoọng năl, căh âi c’moo n’đoo p’răng xơơt hưl mơ c’moo đâu, năc tơơp hân noo , apêê acoon toọm zêng rêệ gooh. Đha nuôr năc guy đơơng can nhựa lươt z’lâh k’zêt cây số đoọng dzêt đac chô đươi. Ting t’cooh Hồ Văn Bày, đha nuôr vel đong bâc năc đươi dua đac toọm, muy bơr pr’loọng vêy giếng khoan n’đhang đợ đac n’nâu crêê boọ phèn:“Đac đươi dua bâc năc coh toọm. Bâc c’moo l’lăm a hay, toọm đac bâc lâh mơ, n’đhang bâc c’moo đăn đâu năc đac toọm bh’nhăn prhăt. Đha nuôr rơơm kiêng chr’hoong k’rong bhrợ đoọng đac ch’ngaach chô tươc vel bhươl, vêy bh’rợ n’đoo choom pay đac tơợ toọm đac chô tươc vel bhươl, zâp đong bhrợ 1 bêệ bể k’độ đac.”

P’răng puih đanh, tỉnh Quảng Bình xooc k’rong zêl xơơt. Hân noo c’moo đâu hăt boo, p’răng puih đanh, đac k’ría moot dưr vaih đơơh lâh zâp c’moo. Muy bơr đhị âi bhrợ têng k’tuôih z’rooh đac, c’bhuh bha nâ đac; pêch a boc, giếng đoọng k’rong đơc đac, cha groong k’ría; pa lăc lâng k’đhơợng bhrợ trạm dziếu đac dã chiến tưới tiêu ha g’luh bhrợ têng ch’noọng c’loot. T’cooh Trần Công Thuật, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Bình đoọng năl:“K’rong zêl xơơt, k’đhơợng zư đac đoọng bhrợ têng hân noo Ch’noọng c’loot lâng cha groong rooh crâng. Bh’rợ n’nâu zâp c’moo công bhrợ têng n’đhang c’moo đâu k’dâng đơc  p’răng puih đanh, xơơt gooh rơợng, cơnh l’lăm a hay năc ahêê bơơn zư đơc đac, n’dhang c’moo đâu căh âi năl a boc, bha nâ vêy bơơn 100% đac căh, tu cơnh đêêc căh choom lu lơ./.”

Quảng Bình: Dưới nắng hạn, thầy và trò vùng cao đào giếng tìm nước

       PV Thanh Hiếu/VOV miền Trung

Nắng nóng kéo dài khiến nhiều địa phương miền núi tỉnh Quảng Bình rơi vào tình trạng thiếu nước sinh hoạt. Nhiều khe suối cạn nước, các giếng khoan thì nhiễm phèn không thể sử dụng, người dân phải lặn lội đi hàng chục cây số để xách từng can, từng xô nước từ suối xa về nhà. Nhiều nơi đã đào giếng ngay giữa suối để tìm nước, nạo vét các khe suối đầu nguồn rồi dẫn nước về bản làng, thậm chí đào giếng ngay giữa khe để tìm nước ngầm.

Dưới cái nắng gay gắt ở vùng cao xã Lâm Thủy, huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình, các thầy, cô giáo ở trường phổ thông dân tộc bán trú, tiểu học và trung học cơ sở Lâm Thủy lặn lội đi tìm nguồn nước sinh hoạt cho học sinh. Năm nay, nắng nóng kéo dài, hạn hán đến sớm, khe suối cạn trơ đáy. Đi tìm nguồn nước phục vụ sinh hoạt, ăn uống cho hơn 400 học sinh, với hơn 1 nửa là học sinh bán trú, các thầy, cô giáo đã đào 1 cái giếng ngay giữa con suối cạnh trường để lấy nước sinh hoạt. Thầy giáo Nguyễn Thanh Hiển, Hiệu trưởng Trường Tiểu học và Trung học cơ sở Lâm Thủy cho biết, những năm trước, thời điểm này học sinh đã nghỉ hè; năm nay do ảnh hưởng của dịch Covid-19 nên học sinh trở lại trường từ tháng 4. Hạn hán đến sớm, thầy cô giáo cố gắng dẫn nước từ các con suối về trong khu nội trú cho các em sử dụng. Cái giếng được đào giữa lòng khe Vàng cạnh trường. Hệ thống dây điện, máy bơm nước được lắp đặt để hút nước và dẫn nước theo đường ống 300m đưa vào bể chứa trong trường. Theo thầy giáo Nguyễn Thanh Hiển, nhờ cái giếng này mà tình trạng thiếu nước sinh hoạt cho hơn 200 học sinh tiểu học và THCS tại bán trú được giải quyết tạm thời: “Chúng tôi làm 1 cái giếng cách trường gần 300m, giếng giữa lòng khe rồi kéo dây điện xuống, sử dụng 2 máy bơm nước vào trong bể. Nhà trường có 1 bể 50 m3, từ đó đưa lên các khu nhà vệ sinh để tắm rửa, khu cấp dưỡng để nấu ăn cho học sinh, nước nấu ăn phải được lọc qua máy lọc.”

Xã Lâm Thủy có gần 10 khe, suối cung cấp nguồn nước sinh hoạt cho người dân các bản nhưng hiện giờ nước khe suối cũng đã cạn. Việc thiếu nước sinh hoạt vào mùa khô luôn xảy ra ở xã Lâm Thủy trong nhiều năm nay. Anh Hồ Văn Do, ở bản Xà Khía, xã Lâm Thủy, huyện Lệ Thủy cho biết, năm nay, nguồn nước suối cung cấp cho toàn bản Xà Khía đã cạn kiệt từ tháng 4: “Từ tháng 3 đến giờ chưa có mưa, mưa không nổi. Mấy hộ ở đây có vòi nước tự bắt đầu nguồn, mà trên nguồn giờ khô hạn nên nước không chảy về nổi, khô hạn thì phải dùng can, chai nhựa đi qua suối xa lấy nước để đem về nhà sử dụng. Ở đây có 1 vòi nước nhỏ kéo đầu nguồn mà mấy hộ cùng sử dụng, giặt giũ, tắm rửa ở đây hết.”

Ông Hồ Văn Bày, Phó Chủ tịch UBND xã Lâm Thủy, huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình cho biết, chưa năm nào nắng hạn căng thẳng như năm nay, mới đầu mùa mà các con khe đều cạn trơ đáy. Bà con giờ phải xách can nhựa đi xa hơn mấy cây số để lấy nước mang về ăn uống. Theo ông Hồ Văn Bày, người dân địa phương chủ yếu sử dụng nước từ khe suối, một số hộ có giếng khoan nhưng nguồn nước này bị nhiễm phèn: “Nước sinh hoạt chủ yếu dựa vào khe suối. Mấy năm trước nước khe dồi dào hơn, nhưng những năm trở lại đây thì nước khe càng ít đi. Bà con mong muốn huyện đầu tư cho nước sạch về tận thôn, bản, có công trình nào đó lấy nguồn nước từ khe về tận thôn, mỗi nhà làm 1 bể chứa nước.”

Nắng nóng gay gắt, tỉnh Quảng Bình đang tập trung chống hạn. Mùa khô năm nay ít mưa, hạn hán kéo dài, mặn xâm nhập diễn ra sớm hơn mọi năm. Một số nơi đã tổ chức nạo vét kênh mương, hệ thống thủy lợi; đào ao, giếng, đắp đập tạm để trữ nước, ngăn mặn; lắp đặt và vận hành trạm bơm dã chiến tưới tiêu cho vụ sản xuất Hè Thu. Ông Trần Công Thuật, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Bình cho biết: “Tập trung chống hạn, đảm bảo nước để sản xuất vụ Hè Thu và phòng chống cháy rừng. Nhiệm vụ này năm nào cũng phải làm nhưng năm nay dự báo nắng nóng kéo dài, hạn hán gay gắt, như trước đây thì chúng ta chủ động được nước, nhưng năm nay chưa biết được hồ đập có đảm bảo được 100% nước hay không cho nên không được chủ quan./.”