Bơr c’moo xang bêl cắh liêm crêê môi trường biển, vel bhươl bh’rợ tr’nêng bhrợ têng đác mắm bơơn bấc ngai năl cóh chr’val Nhân Trạch, chr’hoong Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình nắc ơy dưr liêm cớ. Đhanuôr bhui har câl a’chông a’xiu đơơng chô bhrợ têng đác mắm, pa’câl tước ooy k’tiếc k’ruung lơơng.

Râu cắh liêm crêê tu nha nhự môi trường biển đhị 4 tỉnh Bắc Trung Bộ, bấc đông bhrợ têng đác mắm cóh chr’val Nhân Trạch, chr’hoong Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình nắc ơy lêy k’đạp p’loọng. k’ha riêng tấn mắm ruốc ặt đợc đenh cóh kho, ta’mooi cắh pân câl cha, zâp c’la k’rong bhrợ nắc lêy ma nợ nần bấc ơl. T’coóh Phạm Thị Hởi, cóh vel Nhân Quang, chr’val Nhân Trạch đoọng năl, pr’loọng đông t’coóh nắc ơy taluôn vặ zên ngân hàng đoọng lêy đương pa’câl đác mắm. Bêl dưr váih cắh liêm crêê âng môi trường biển, bhrợ cha bil bal zêng, zên bạc cung ma bil lứch, pr’loọng đông xoọc dzoọng đhị đhr’năng ta pay đông xang đoọng chroót nợ. Bêl a’chông a’xiu cóh biển tơợp dưr cớ, đhanuôr đắh cha cớ a’chông a’xiu nắc vel bhươl bhrợ mắm cung r’dợ padưr. Tơợ tơợp c’moo đâu tước nâu cơy, bhuông âng đhanuôr n’đoo chô đắh biển cung bơơn bịng a’chông a’xiu. T’coóh Hởi câl pay a’xiu cơnh a’xiu cơm, a’xiu nục, a’xiu trách... đoọng bhrợ đác mắm yêm chr’nắp lâng đha’hưm: “Biển nắc ơy liêm cha’ngaách cớ. Acu cung lêy pay câl a’xiu, ruốc zâp râu đoọng bhrợ mám pa’câl ha đhanuôr đươi. Zâp đắh apêê lêy t’đang câl bấc nắc cung têêm ngăn ặ.”

Cung cơnh bấc pr’loọng đông lơơng, đác mắm t’coóh Hởi pa’câl ooy thị trường vêy zên câl mơ 500-70 r’bhâu đồng đhị 1 lít. Tước đâu, pr’loọng đông t’coóh pa’glúh zên câl 25 tấn mắm lâng ruốc đoọng bhrợ têng, zâp c’xêê t’coóh Hởi pa chô lấh 40 ực đồng. pr’loọng đông t’coóh Hởi rơơm bhiệc bhrợ cha liêm buôn, đoọng vêy pa’xoọng zên ắt mamung.

Lướt truíh vel bhươl biển ooy đợ t’ngay nâu, zâp đhị cung lêy đhanuôr r’rộ r’răm zâp bh’rợ lêy bhrợ têng, đha’hưm yêm đác mắm hr’lục lâng đhí đha’hưm. Amoó Hoàng Thị Tuyến cóh vel Nam, chr’val Nhân Trạch, chr’hoong Bố Trạch moon, mưy cr’chăl đenh, đhanuôr cóh vel cắh ngai dzợ hay râu nặ đh’hưm âng đác mắm. Bêl đêếc, amoó Tuyến nắc ơy âng đơơng zâp can đác mắm lướt moon đhị zâp apêê câl pay, apêê đại lý đương câl lâng zên m’bứi, hân đhơ cơnh đêếc, cắh ngai lêy câl. Đác mắm nắc ha dang cắh bơơn đươi chính sách chroót zên, zooi zúp đoọng nắc đơơng t’nóh lơi zêng. Bh’rợ tr’nêng cắh zâp đoọng băn k’coon, k’diịc amoó lâng đợ apêê k’coon n’đil t’ha nắc ma tr’xăl lướt pa bhrợ cóh k’tiếc k’ruung lơơng. Xoọc đâu pr’hân lêy ký bha ar đặt hàng 200 lít đác mắm đoọng ha ta’mooi, amoó Tuyến bhui har moon, đắc mắm Nhân Trạch dzợ bơơn ta’mooi zâp đắh chấc lêy câl đươi, tu liêm chr’nắp, yêm đha’hưm, vây bấc đạm. Lấh mơ pa’câl cóh mạng, âng đơơng ooy zâp đại lý, amoó Tuyến nắc dzợ xay moon bấc bh’nơơn pr’đươi ooy zâp hội chợ: “Tơợp c’moo tước đâu, acu pa’câl lứch 500 lít đác mắm. Bhrợ bấc nắc pa’câl bấc, ơy m’bứi nắc pa’câl m’bứi. Bhrợ têng n’jứah cha lâng n’jứah đoọng ta’mooi zâp ooy năl tước đác mắm liêm sạch nắc apêê câl.”

Chr’val Nhân Trạch, chr’hoong Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình vêy 800 pr’loọng đhanuôr nắc tước m’pâng apêê buôn bhrợ têng đác mắm. Ooy đâu, lấh 50 pr’loọng k’rong bhrợ têng pậ bhứah, 10 pr’loọng vêy thương hiệu lâng nắc ơy đăng ký thương hiệu đác mắm. T’coóh Phạm Mạnh Hùng, Phó Chủ tịch UBND chr’val Nhân Trạch đoọng năl, 2, 3 pr’loọng đhanuôr nắc ơy đơơng đác mắm lướt pa’câl, đợc p’cắh cóh Lào, Thái Lan đoọng chấc lêy t’bhứah thị trường: “Nắc ơy vêy thương hiệu đác mắm Nhân Nam, zâp đông bhrợ têng nắc lêy têêm ngăn vệ sinh ch’na đh’nắh lâng têêm ngăn chất lượng. đoọng manứih đươi dua lêy năl, tơợ đêếc nắc lêy pa’câl ooy zâp nhà hàng, khách sạn, zâp siêu thị cóh prang k’tiếc k’ruung... đoọng padưr pa’xớc bh’rợ tr’nêng nâu nhâm mâng lấh mơ.”

T’coóh Hoàng Thị Hải Vinh, Phó Giám đốc Trung Khuyến công lâng padưr pa’xớc thương mại, Sở Công thương tỉnh Quảng Bình moon, zâp c’la k’rong bhrợ têng đác mắm lêy k’rang lấh mơ đắh bhrợ padưr thương hiệu, p’cắh c’léh bh’rợ, padưr paliêm bhiệc nâu nắc ha y chroo bh’rợ tr’nêng bhrợ têng mắm Nhân Trạch nắc dưr chr’nắp lấh mơ: “Đác mắm Nhân Trạch đắh chất lượng nắc liêm choom, hân đhơ cơnh đêếc, mẫu mã, nhãn mác lâng tôm cóh bao bì nắc cắh liêm choom. Trung tâm Khuyến công lâng padưr pa’xớc thương mại vêy zooi zúp đác mắm Nhân Trạch bấc bh’rợ cơnh pấh bhrợ hội chợ triển lãm cóh prang k’tiếc k’ruung, pấh bhrợ hội nghị p’têết pazưm âng đơơng pa’câl, đhị pa’câl pr’đươi Việt, phiên chợ âng đơơng pr’đươi Việt chô ooy vel đông k’coong ch’ngai, pấh bhrợ thành viên sàn giao dịch”./.

Quảng Bình:

 Sống lại làng nghề nước mắm Nhân Trạch

                                                                   CTV Thanh Tuấn

        Hai năm sau bị ảnh hưởng sự cố môi trường biển, làng nghề làm nước mắm nổi tiếng ở xã Nhân Trạch, huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình đã dần hồi sinh. Người dân phấn khởi mua tôm cá về sản xuất nước mắm, bán ra tận nước ngoài.

  Sau sự cố ô nhiễm môi trường biển tại 4 tỉnh Bắc Trung Bộ, hàng loạt cơ sở sản xuất chế biến nước mắm ở xã Nhân Trạch, huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình đã phải đóng cửa. Hàng trăm tấn mắm ruốc bị tồn kho kéo dài, khách hàng không dám mua ăn, các chủ cơ sở thì lâm vào cảnh nợ nần chồng chất. Bà Phạm Thị Hởi, ở thôn Nhân Quang, xã Nhân Trạch cho biết, gia đình bà từng vay tiền ngân hàng để buôn nước mắm. Khi sự cố môi trường biển xảy ra, làm ăn thua lỗ, cạn sạch vốn liếng, gia đình đứng trước nguy cơ bị siết nhà trừ nợ. Khi tôm cá trên biển dần hồi sinh, người dân ăn hải sản trở lại thì làng nước mắm cũng dần phục hồi. Từ đầu năm đến nay, thuyền ngư dân nào ra biển trở về cũng đầy ắp cá tôm. Bà Hởi thu mua cá cơm, cá nục, cá trích… để làm nước mắm cốt nguyên chất thơm ngon: “Biển đã sạch lại rồi. Tôi cũng mua cá, ruốc các loại để làm nước mắm bán cho bà con dùng. Các mối bạn hàng đã bắt đầu gọi điện thoại để đặt mua hàng nên cũng mua tạm ổn”.

Cũng như nhiều hộ khác, nước mắm bà Hởi bán ra thị trường có giá dao động từ 50.000 đến 70.000 đồng/lít. Đến nay, gia đình bà bỏ tiền mua 25 tấn mắm và ruốc để chế biến, trung bình mỗi tháng bà Hởi kiếm lời trên 40 triệu đồng. Gia đình bà Hởi hy vọng công việc làm ăn sẽ lại suôn sẻ, để có thêm thu nhập trang trải cuộc sống.

Đi dọc làng biển những ngày này, nơi đâu cũng thấy người dân rộn ràng các công đoạn chế biến, hương thơm nước mắm quyện trong gió ngây ngất. Chị Hoàng Thị Tuyến, ở thôn Nam, xã Nhân Trạch, huyện Bố Trạch kể, một thời gian dài, dân trong thôn chẳng ai còn nhớ mùi nước mắm có vị gì. Khi ấy, chị Tuyến đã xách từng can nước mắm đến năn nỉ các mối hàng, đại lý nhờ mua với giá rẻ, nhưng không ai chịu mua. Nước mắm nếu không được hưởng chính sách đền bù, hỗ trợ thì đem đổ ra bãi rác đầu làng. Nghề không đủ sống nuôi con cái, chồng chị và những đứa con gái lớn thay nhau đi xuất khẩu lao động nước ngoài. Bây giờ, ký vội tờ đơn đặt hàng 200 lít nước mắm cho khách, chị Tuyến hồ hởi nói, nước mắm Nhân Trạch vẫn được khách hàng khắp nơi tin dùng, vì nguyên chất, có độ đạm cao. Ngoài bán hàng trên mạng, phân phối hàng ở các đại lý, chị Tuyến còn giới thiệu sản phẩm ở các hội chợ: “Đầu năm đến giờ, tôi bán hết 500 lít nước mắm. Làm nhiều thì bán được nhiều còn làm vừa thì bán vừa thôi. Làm vừa ăn vừa khách hàng xóm nghe tiếng nước mắm làm sạch thì mua ăn”.

Xã Nhân Trạch, huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình có 800 hộ dân thì ngót một nửa chuyên sản xuất, chế biến nước mắm. Trong đó, trên 50 hộ đầu tư sản xuất lớn, 10 hộ có thương hiệu và đã đăng ký thương hiệu nước mắm. Ông Phạm Mạnh Hùng, Phó Chủ tịch UBND xã Nhân Trạch cho biết, một số hộ dân đã đưa nước mắm đi tiếp thị, trưng bày ở bên Lào, Thái Lan để tìm kiếm mở rộng thị trường: “Đã có thương hiệu nước mắm Nhân Nam rồi, các cơ sở sản xuất phải đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm và đảm bảo chất lượng. Để người tiêu dùng ghi nhận, từ đó thâm nhập vào bán ở các nhà hàng, khách sạn, các siêu thị trên toàn quốc... để phát triển làng nghề ngày càng bền vững hơn”.

Bà Hoàng Thị Hải Vinh, Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến công và Xúc tiến thương mại, Sở Công thương tỉnh Quảng Bình cho rằng, các chủ cơ sở chế biến nước mắm cần quan tâm hơn trong xây dựng thương hiệu, quảng bá hình ảnh; khắc phục được điều này thì tương lai nghề nước mắm Nhân Trạch sẽ tiếp tục vươn xa: “Nước mắm Nhân Trạch về chất lượng thì rất tốt, tuy nhiên mẫu mã, nhãn mác và đóng gói bao bì còn chưa đạt yêu cầu. Trung tâm Khuyến công và Xúc tiến thương mại có hỗ trợ nước mắm Nhân Trạch rất nhiều hoạt động, như tham gia hội chợ triển lãm trong cả nước, tham gia hội nghị kết nối cung cầu, điểm bán hàng Việt, phiên chợ đưa hàng Việt về nông thôn miền núi, tham gia thành viên sàn giao dịch” ./.