Truíh c’lâng bhlâng 12A c’lâng lướt ooy da ding k’coong Tuyên Hoá, buôn pa bhlâng ng’lêy bấc zr’lụ bhrợ đhâl đăn ooy c’lâng lướt. Zr’lụ bhrợ têng đhâl Lèn Bảng cóh chr’val Tiến Hía, nắc pay đoọng đhâl ha đong máy xi măng k’ruung Gianh ắt ch’ngai lâng đhị zr’lụ đhanuôr ắt mamông mơ 300 mét. T’coóh Nguyễn Thanh Bình, đhanuôr cóh chr’val Tiến Hoá xay moon, đoo bêl bhrợ pr’tóh mìn, đong đhanuôr đăn đêếc nắc crêê đh’âr, k’tiếc đhâl ta vước ooy c’lâng, bhrợ rau cắh liêm crêê ooy pr’ắt tr’mông âng đhanuôr đăn đêếc: “Đhr’năng pr’tóh mìn bhrợ đhơ âr đong xang âng đhanuôr nắc u váih cóh đanh đươnh n’nâu. Tơợ l’lăm ahay azi ơy ta đang moon bh’rợ nắc bhrợ pr’tóh mìn pa bhlâng bấc. Rau bơr cậ nắc ruộng tông âng đhanuôr đăn ooy đêếc, đoo bêl bhrợ pr’tóh mìn nắc pui pai bấc pa bhlâng, bhrợ ha roo cắh choom xrốh, axậ a bhoo công bấc ơl boọ pui pai âng đhâl k’tiếc”.

T’coóh Hoàng Văn Định, ắt cóh cr’noon Bàu 3, chr’val Tiến Hoá, chr’hoong Tuyên Hoá xay moon, zr’nắh k’đháp bhlâng nắc manuýh t’coóh ta ha lâng p’niên k’tứi, xa nul mìn pr’tóh bhrợ k’uốh pa bhlâng, zập ngai công c’jệ k’pân: “Bêl đêếc vêy c’bhúh lướt ch’mêết lêy chô ch’mêết lêy nắc đhr’năng pr’tóh mìn doọ lấh k’rơ, nắc đoo bêl cắh vêy apêê n’nâu nắc pr’tóh mìn pa bhlâng k’rơ. T’ngay 6/4/2016 muy g’lúh mìn pr’tóh pa bhlâng k’rơ bhrợ rau cắh liêm crêê ooy c’lâng lướt, đong đhanuôr zi công cr’đoóh”.

Đhanuôr mốp loom pa bhlâng, ta đang moon đơn vị bhrợ têng đhâl oó dzợ lấh bhrợ bh’rợ pr’tóh mìn đoọng oó bhrợ rau cắh liêm crêê ooy pr’ắt tr’mông âng đhanuôr. T’coóh Hoàng Xuân Hải, Trưởng phòng Tài Nguyên lâng Môi trường chr’hoong Tuyên Hoá, tỉnh Quảng Bình xay moon ta đang moon doanh nghiệp bhrợ têng nắc pa xiêr đợ mìn bhrợ pr’tóh tơợ 5 tấn xiêr dzợ mơ n’dúp 2 tấn 1 chu pr’tóh. Ting cơnh t’coóh Hải, zr’lụ bhrợ đhâl n’nâu ch’ngai tơợ zr’lụ đhanuôr ắt mamông tơợ 300 – 500 mét nắc crêê cơnh xa nay: “Ooy bh’rợ pr’tóh mìn, azi ơy k’dua đơn vị tước bhrợ bhiệc đoọng pa liêm pa crêê lâng ta đang moon đơn vị vêy bh’rợ pr’tóh mìn t’mêê, đươi dua công nghệ t’mêê đoọng pa xiêr rau nha nhự âng môi trường. Đơn vị bhrợ têng đhâl ơy gr’hoót đoọng bhrợ têng bh’rợ n’nâu lâng azi xoọc đương lêy ooy bh’rợ bhrợ têng”.

Bơơn n’năl, Bộ Tài nguyên lâng Môi trường ơy đoọng bha ar đoọng phép bhrợ têng đhâl Lèn Bảng lâng cr’chăl đanh lấh 15 c’moo. Đong máy xi măng k’ruung Gianh nắc doanh nghiệp bhrợ c’la bhrợ têng đhâl Lèn Bảng. Doanh nghiệp n’nâu vặ Công ty Cosevco 12 bhrợ têng đhâl.

T’coóh Trần Phong, Giám đốc Sở Tài Nguyên lâng Môi trưởng tỉnh Quảng Bình xay moon, xang bêl bơơn xơợng rau xay moon âng đhanuôr, đơn vị nắc bhrợ têng bh’rợ ch’mêết lêy pazêng zr’lụ bhrợ têng đhâl: “Cóh pazêng t’ngay c’xêê ha y nắc pazum đh’rứah lâng UBND chr’hoong Tuyên Hoá đoọng bhrợ têng bh’rợ ch’mêết lêy cóh pazêng n’đắh lâng pazêng đơn vị bhrợ têng đhâl, chr’nắp bhlâng nắc zr’lụ bhrợ đhâl ooy xa nay bh’rợ nhâm mâng rau liêm crêê âng môi trường cóh hân noo p’răng puíh n’nâu. Tơợ bh’rợ ch’mêết lêy, t’đui ooy đhr’năng đoọng vêy bh’rợ bhr’lậ loon đơớh, nhâm mâng doọ crêê tước ooy pr’ắt tr’mông âng đhanuôr cóh zr’lụ bhrợ têng đhâl”./.

Quảng Bình: Nổ mìn, phá núi làm hư hại nhà dân

                                                                      Thanh Tuấn

Thời gian gần đây, hàng trăm hộ dân ở xã Tiến Hóa, huyện Tuyên Hóa, tỉnh Quảng Bình sống trong lo sợ khi các doanh nghiệp nổ mìn, phá núi để lấy nguyên liệu sản xuất xi măng. Việc cơ quan chức năng cấp phép khai thác mỏ đá ở vị trí sát Quốc lộ  gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến cuộc sống của người dân địa phương.

  Đi dọc Quốc 12A hướng lên huyện miền núi Tuyên Hóa, dễ dàng nhìn thấy nhiều mỏ đá nằm sát hai bên đường. Mỏ đá Lèn Bảng ở xã Tiến Hóa, cung cấp nguyên liệu cho nhà máy xi măng sông Gianh nằm cách khu dân cư chừng 300 mét. Ông Nguyễn Thanh Bình, người dân ở xã Tiến Hóa cho biết, mỗi khi nổ mìn, nhà dân gần đó bị rung chuyển mạnh, đất đá văng ra đường, uy hiếp tính mạng của bà con: “Tình trạng bắn mìn làm rung chấn nhà cửa bà con diễn ra đã lâu rồi. Từ năm trước chúng tôi đã kiến nghị việc nổ lượng mìn quá lớn. Thứ hai nữa là đồng ruộng của bà con ở gần đó, mỗi lần bắn mìn là bụi trùm lên, lúa trổ không được, lá ngô cũng phủ một lớp bột đá”.

Ông Hoàng Văn Định, ở  thôn Bàu 3, xã Tiến Hóa, huyện Tuyên Hóa cho biết, khổ nhất là người già và trẻ nhỏ, tiếng mìn nổ làm “đinh tai nhức óc” ai nấy cũng hoảng hốt, bất an: “Khi có đoàn thanh tra về thì hiện tượng nổ mìn trở lại êm, nhưng mà khi không có thì nổ mìn, nổ quá lớn. Ngày 6/4/2018 một phát mìn nổ quá lớn làm ảnh hưởng đến hệ thống đường đi, nhà dân chúng tôi hiện đã nứt”.

Người dân rất bức xúc, yêu cầu đơn vị khai thác mỏ phải hạn chế tối đa lượng mìn nổ để không gây ảnh hưởng cuộc sống bà con. Ông Hoàng Xuân Hải, Trưởng phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Tuyên Hóa, tỉnh Quảng Bình cho biết đã yêu cầu các doanh nghiệp khai thác giảm lượng mìn nổ từ 5 tấn xuống còn dưới 2 tấn/1 lần nổ. Theo ông Hải, mỏ đá cách khu dân cư từ 300 - 500 mét là đúng với quy định: “Về việc nổ mìn, chúng tôi có mời đơn vị lên làm việc để mà chấn chỉnh và yêu cầu đơn vị có phương pháp nổ mìn mới, áp dụng công nghệ mới để giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Đơn vị khai thác đang hứa để thực hiện nhiệm vụ này và chúng tôi đang giám sát thực hiện”.

Được biết, Bộ Tài nguyên và Môi trường đã tiến hành cấp giấy phép khai thác mỏ đá Lèn Bảng với thời hạn trên 15 năm. Nhà máy xi măng sông Gianh là doanh nghiệp làm chủ mỏ đá Lèn Bảng. Doanh nghiệp này thuê Công ty Cosevco 12 khai thác mỏ đá.

Ông Trần Phong, Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Quảng Bình cho hay, sau khi nhận được phản ánh từ người dân, đơn vị sẽ tiến hành thanh tra, kiểm tra các mỏ đá. “Trong tuần tới đây sẽ phối hợp với UBND huyện Tuyên Hóa để tiến hành kiểm tra toàn diện đối với các đơn vị khai thác khoáng sản, đặc biệt là mỏ đá về công tác đảm bảo môi trường trong mùa nắng này. Qua kiểm tra, tùy theo từng mức độ để có xử lý kịp thời, đảm bảo không ảnh hưởng đến cuộc sống người dân xung quanh khu vực mỏ”./.