Zr’lụ đhanuôr ắt vel 5, chr’val Tiên Hiệp, chr’hoong Tiên Phước, tỉnh Quảng Nam ắt đhị dứp dading Dương Lách. Ooy pazêng 40 pr’loọng đhanuôr ắt mamung đhị đâu nắc k’noọ m’pâng ắt mamung đhị zr’lụ vêy đhr’năng hr’cấh ha’voóh zâp bêl. P’căn Đoàn Thị Bẻo, đhanuôr cóh đâu đoọng năl, g’lúh boo đhí tơợp c’xêê 11 t’mêê đâu, đác tơợ bha’đưn xiêr hooi bhrợ k’tiếc đhêl cóh dading nắc ma c’cấh ha’rập. Mưy đắh z’đêr đông đắh hoọng nắc gợt bhrợ zâp ngai cóh đông ha dêêr k’pân bhlâng. T’coóh Bẻo k’rang moon: “Ting xơợng nắc cơnh ơy hr’cấh ha’voóh moót cóh đông. ắt bếch hi’dưm k’pân bhlâng hân đhơ cơnh đêếc cắh ma zên đoọng tớt ắt cóh ngoai nắc lêy t’bhlâng ắt cóh đâu. C’moo đâu hr’cấh ha’voóh moót cóh đông nắc cắh choom ặt dzợ.”

Đhị Tổ Đàng Bộ, thị trấn Trà My, chr’hoong Bắc Trà My, tỉnh Quảng Nam lấh 1 c’xêê m’pâng tơợ t’ngay dưr váih hr’cấh ha’voóh dading bhrợ 5 cha’nặc chêết, tước đâu, bhiệc lêy đoọng đhị ắt t’mêê ha đhanuôr dzợ lưm bấc zr’nắh k’đhạp. Ha dợ anoo Nguyễn Thanh Bình 32 c’moo bil k’căn lâng k’điêl, đha’đhi xoọc bêl hr’cấh ha’voóh dading bơơn t’coóh Hồ Văn Nghĩa mưy bhúh xoọng cóh vel nắc lêy đoọng k’tiếc đoọng bhrợ acoon pợ lêy ắt tạm. Zâp pr’loọng đhanuôr lơơng nắc tự lướt ắt đhị lơơng đhị râu ặt k’rang k’pân hr’cấh ha’voóh k’tiếc. T’coóh Hồ Văn Nghĩa đoọng năl, Tổ Đàng Bộ ắt cóh zr’lụ thị trấn nắc k’đhạp chấc lêy đhị k’tiếc đoọng ha bấc pr’loọng đông ắt: “Pr’loọng đông zi nắc ắt đhị pr’loọng đha’rứt, cắh ma zên bạc, nắc mưy chrooi đoọng c’rơ bh’rợ, lâng vêy k’tiếc cóh bhươn đoọng ha pr’loọng đông a’châu lêy tập đợc 3 bêệ xal lâng mưy đhị k’tiếc cóh đâu đoọng a’châu bhrợ đông.”

Ting đấc ooy k’coong ch’ngai nắc bhiệc chấc lêy đhị zr’lụ k’tiếc clung liêm đoọng ha đhanuôr ắt ting zr’nắh lấh mơ. T’coóh Hồ Quang Bửu, Chủ tịch UBND chr’hoong Nam Trà My, tỉnh Quảng Nam đoọng năl, xang g’lúh hr’cấh ha’voóh dading bêl hi’bu t’ngay 6/11 đhị vel 2, chr’val Trà Vân bhrợ bấc ngai chêết, chính quyền vel đông nắc ơy lêy pa’tơơi đhanuôr đấh hân 117 pr’loọng đhanuôr dưr mứt đhị zr’lụ hr’cấh ha’voóh. Hân đhơ cơnh đêếc, đh’rứah dưr pa’tơơi k’ha riêng pr’loọng đhanuôr nắc đoo cung k’đhạp bhlâng. L’lăm, chr’hoong k’đươi moon đhanuôr lướt g’đéch mứt, zooi zúp ch’na đh’nắh lâng đoọng ha zâp pr’loọng đông 1 ta la bạt đoọng bhrợ pợ ặt tạm: “Hơnh déh bhlâng vêy đhanuôr đươi xơợng cơnh chính quyền lâng nắc lướt g’đách mứt. Zâp pr’loọng đông m’bứi bhlâng ta đoọng nắc 200 mét vuông.Tr’nơợp azi nắc zooi zúp zâp pr’loọng 50 ực đồng đoọng bhrợ đông. Zâp c’bhúh quân sự, công an. Du kích t’ngay t’tưn nắc moót đơơng pr’đươi zooi zúp đhanuôr bhrợ padưr đông ắt.”

Đh’rứah lâng bhiệc pazưm têêm ngăn đhị ặt đoọng ha đhanuôr, chính quyền tỉnh Quảng Nam cung lưm bấc zr’nắh k’đhạp đắh bhiệc lêy đoọng k’tiếc bhrợ cha ha đợ đhanuôr tơơi ắt nâu. T’coóh Đinh Văn Thu, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam đoọng năl, zâp vel đông xoọc lêy cha’mêết cớ pazêng đợ đhị zr’lụ hr’cấh ha’voóh lâng vêy đhr’năng hr’cấh ha’voóh đoọng moon pa’glúh c’lâng bh’rợ têêm ngăn đenh đươnh ha đhanuôr: “Đợ đông xoọc đâu vêy đhr’năng hr’cấh ha’voóh nắc lêy t’bhlâng têêm ngăn pr’đơợ pa’tơơi lâng têêm ngăn ha dang ắt đhị đêếc. Lêy vêy mưy c’lâng bh’rợ liêm choom lấh mơ đoọng l’lăm nắc lêy têêm ngăn pr’đơợ đông ắt ha đhanuôr. Râu 2 nắc zâp xa’nay bh’rợ lâng râu 3 nắc têêm ngăn bh’rợ tr’nêng. Tỉnh nắc bhrợ têng cớ zâp pr’loọng đông vêy 1 c’lâng bh’rợ liêm chr’nắp lấh đắh bhiệc ra’pặ lêy đhanuôr ắt têêm ngăn đhị zr’lụ vêy đhr’năng hr’cấh ha’voóh”./.

Quảng Nam: Nơm nớp nỗi lo sạt lở núi

                                                                        PV Hoài Nam

         Chỉ còn 2 tháng nữa là đến tết Nguyên đán Mậu Tuất 2018, nhưng đến thời điểm này, việc khắc phục sạt lở tại các huyện miền núi tỉnh Quảng Nam vẫn còn dang dở. Khó khăn nhất là việc di dời, bố trí tại định cư cho những hộ dân vùng sạt lở, bởi địa bàn miền núi khó tìm được mặt bằng, kinh phí di dời rất tốn kém.

        Khu dân cư thôn 5, xã Tiên Hiệp, huyện Tiên Phước, tỉnh Quảng Nam nằm dưới đồi Dương Lách. Trong số 40 hộ dân sống tại đây thì gần một nửa nằm ở vùng có nguy cơ bị vùi lấp bất cứ lúc nào. Bà Đoàn Thị Bẻo, người dân ở đây cho biết, đợt mưa bão đầu tháng 11 vừa qua, nước từ trên đồi cao ào xuống làm cho mõm đất sau lưng nhà sụp đổ. Một mảng tường nhà phía sau lung lay chực đổ khiến mọi người trong nhà run cầm cập. Bà Bẻo lo lắng: “Cảm nhận thấy dường như nó đã sạt vô nhà rồi. Nằm đêm sợ kinh lắm nhưng không có tiền di chuyển ra ngoài nên ráng ở đây. Năm ni sạt vô luôn nhà rồi nên không thể ở được nữa.”

        Tại Tổ Đàng Bộ, thị trấn Trà My, huyện Bắc Trà My, tỉnh Quảng Nam, hơn 1 tháng rưỡi kể từ ngày xảy ra vụ sạt lở núi kinh hoàng làm 5 người chết, đến nay, việc bố trí chỗ ở mới cho bà con vẫn còn nhiều khó khăn. Riêng trường hợp anh Nguyễn Thanh Bình (32 tuổi), mất cả mẹ, vợ và em trai trong vụ sạt lở núi được ông Hồ Văn Nghĩa, một người hàng xóm cắt nhượng 1 một khoảnh đất để dựng lều ở tạm. Các hộ dân còn lại tự di chuyển đi nơi khác hoặc “trụ bám” trong nỗi lo núi lở, đất đè. Ông Hồ Văn Nghĩa cho biết, Tổ Đàng Bộ nằm trong khu vực thị trấn nên khó tìm được quỹ đất để bố trí cho nhiều gia đình: “Gia đình tui thuộc diện nghèo, không có tiền bạc chi, chỉ có góp chút công sức, với lại có miếng đất trong vườn đó để cho gia đình cháu chôn 3 cái mộ và một miếng đất đây để cho cháu làm nhà.”

       Càng lên vùng núi cao thì việc tìm 1 khu đất bằng phẳng bố trí tái định cư cho người dân càng khó khăn hơn. Ông Hồ Quang Bửu, Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Nam Trà My, tỉnh Quảng Nam cho biết, sau vụ sạt lở núi xảy ra vào chiều ngày 6/11 tại thôn 2, xã Trà Vân làm nhiều người chết, chính quyền địa phương bắt tay ngay vào việc di dời khẩn cấp 117 hộ dân ra khỏi vùng sạt lở. Nhưng di dời đi đâu cùng lúc cả trăm hộ dân là bài toán nan giải. Trước mắt, huyện vận động bà con đi lánh nạn; hỗ trợ lương thực, thực phẩm và cấp cho mỗi gia đình 1 tấm bạt để che lều ở tạm: “Rất mừng là bà con đã nghe chính quyền và đi lánh nạn. Mỗi gia đình ít nhất là 200 mét vuông. Ban đầu chúng tôi hỗ trợ mỗi hộ dân 50 triệu đồng để dựng lại nhà. Các lực lượng quân sự, công an, du kích ngay ngày hôm sau vào đem theo những vật liệu giúp bà con dựng nhà ở.”

        Cùng với việc tập trung ổn định chỗ ở cho người dân, chính quyền tỉnh Quảng Nam cũng gặp nhiều khó khăn trong việc bố trí đất sản xuất cho những hộ tái định cư. Ông Đinh Văn Thu, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Nam cho biết, các địa phương đang tiến hành rà soát lại toàn bộ các khu vực sạt lở và có nguy cơ sạt lở để đưa ra phương án ổn định lâu dài cho người dân: “Những nhà hiện nay có nguy cơ sạt lở phải được tiếp tục bảo đảm điều kiện di dời và bảo đảm an toàn nếu ở tại chỗ. Phải có 1 giải pháp tốt hơn để trước nhất là bảo đảm điều kiện nhà ở an toàn cho người dân. Thứ 2 là các công trình và thứ 3 là an toàn cho sản xuất. Tỉnh sẽ tổ chức lại mỗi một địa phương có 1 phương án  căn bản hơn về vấn đề sắp xếp lại dân cư, ổn định cuộc sống trong vùng có nguy cơ sạt lở”./.)