Lơi vel đong glúh ooy phố nắc rau la lua pa bhlâng cắh liêm crêê cóh bấc vel đong đhị tỉnh Quảng Nam. Ắt ch’ngai tơợ đô thị ty Hội An ch’ngai lấh 10km l’lăm ahay Chiêm Trung, chr’val Điện Phương nắc zr’lụ vel đong bấc ơl chr’nóh chr’bêết lâng đợ clung ha roo t’viêng t’vir, bơr pêê c’moo đăn đâu nắc cắh lấh bấc manuýh pa bhrợ. Xang Tết, bấc ta đhâm c’mor cóh cr’noon Chiêm Trung, chr’val Điện Phương, thị xã Điện Bàn dưr lướt ooy Nam cắh cậ glúh ooy thành phố Đà Nẵng đoọng ta bơơn tr’mông, đớc lơi vel đong muy apêê t’coóh ta ha, p’niên k’tứi. T’coóh Dương Văn Thô ắt cóh cr’noon Chiêm Trung, chr’val Điện Phương ch’ol ooy clung lấh 30 hecta ắt đăn c’lâng bhlâng xay moon, pazêng ruộng ha roo n’nâu nắc âng đhanuôr cr’noon Chiêm Trung, nắc cắh vêy ngai bhrợ, tu cơnh đêếc nắc đoọng ha đhanuôr tơợ lơơng tước bhrợ têng: “Bhrợ ruộng cắh cha nắc apêê đoo lơi, lướt bhrợ công nhân bấc lấh mơ, lơi ruộng, bơơn pay pa chô cắh mơ ooy, a mó cắp cha bấc pa bhlâng, nắc apêê đoo lơi cắh dzợ bhrợ”.

Chr’nóh chr’bêết ng’bhrợ ơy k’đháp, zr’lụ pa câl cắh nhâm mâng, chr’nắp dưr váih bấc cơnh, ting n’nắc chr’nắp âng vật tư, phân bón dịch vụ ta luôn dzoóc dal, bhrợ ha đhanuôr cắh lấh kiêng lâng bh’rợ bhrợ têng ruộng. Pr’căn Nguyễn Thị Trà cóh chr’hoong Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam xay moon, m’bứi bhlâng bhrợ muy sào ruộng pay pa chô mơ bơr pêê bao ha roo, ha dang crêê bh’ruy cắp cha, cắh cậ boo túh… nắc vêy cơnh bil lứch. Bhrợ ruộng zr’nắh k’đháp pa bhlâng, chóh r’véh r’đoong, b’băn công cắh nhâm mâng, cắh rau bơơn pay pa chô. T’mêê đâu, a tuông ta chóh bhrợ bấc, nắc cắh vêy đhị đoọng pa câl, chr’nắp m’bứi, pa câl công cắh vêy ngai câl, bấc ngai n’tóh lơi đoọng ha t’rí, c’roóc cha. Ting cơnh pr’căn Trà, ha dang đương g’nưm ooy bh’rợ bhrợ ha rêê đhuốch nắc cắh zập đoọng mamông: “Đhanuôr bhrợ công zr’nắh k’đháp, acoon a óc pa câl pa bhlâng m’bứi zên, a óc pa câl đhiệp mơ tơợ 30 tước 50 r’bhâu đồng 1 p’nong, pa bhlâng cắh rau bơơn pay pa chô, pa câl 1 cr’noon a óc mơ 500 r’bhâu đồng nắc ma mơ lâng bêl ahay ng’pa câl 1 p’nong, cắh zập zên đoọng câl n’cam, pa bhlâng cắh rau bơơn pay pa chô, apêê đoo pa câl lứch. Ha dzợ ruộng ha roo nắc crêê a mó cắp cha, r’véh r’đoong nắc apêê đoo bhrợ bấc công chr’nắp xiêr, thu nhập âng đhanuôr cắh dzợ cơnh ahay”.

T’coóh Nguyễn Đức Chơi, Trưởng phòng Nông nghiệp lâng pa dưr bhươl cr’noon thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam xay moon, muy c’bhúh đhanuôr xoọc cắh dzợ t’bhlâng bhrợ têng nông nghiệp. Bấc ngai lơi ruộng glúh ooy phố ta bơơn tr’mông. Đhanuôr apêê chr’val Điện Phương, Điện Nam, Điện Ngọc, thị xã Điện Bàn pr’zước lướt ooy thành phố bhrợ cha. T’coóh Nguyễn Đức Chơi xay moon, vel đong n’nâu xoọc bhrợ têng bh’rợ quy hoạch cớ bh’rợ nông nghiệp, pazêng vêy 3 zr’lụ Đông, Tây lâng zr’lụ Gò Nổi, toor k’ruung. Cóh đêếc t’bhlâng chóh bhrợ đợ t’nơơm chr’nóh, băn bh’năn ting cơnh xa nay pa dưr rau chr’nắp ooy kinh tế, nhâm mâng zr’lụ pa câl đoọng ha chr’nóh chr’bêết, bh’năn băn âng đhanuôr: “Tr’nơớp nắc quy hoạch cớ bh’rợ pa bhrợ đoọng crêê cơnh, nắc đoo bêl ng’chóh t’nơơm ch’hóh n’hau, băn bh’năn n’hau, ha dzợ đh’rứah muy chu zập ngai công băn, công chóh, nắc đhơ đhơ cơnh đợ chr’nóh chr’bêết bh’năn băn âng đhanuôr cắh ngai câl đươi lứch. Azi công xay bhrợ pa nhâm pazêng hợp tác xã, pa têết lâng đhanuôr, chêếc zr’lụ pa câl. Azi t’bhlâng ta đang moon t’bấc doanh nghiệp cóh xa nay bh’rợ nông nghiệp lêy pay m’ma t’nơơm chr’nóh, bh’năn băn liêm choom ting cơnh chr’nắp đoọng chr’nắp dzoóc dal lấh mơ”.

Đhanuôr lơi ruộng ting t’ngay bấc lấh mơ đhị apêê tỉnh miền Trung, cơnh Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên Huế, Quảng Nam. Đhị tỉnh Quảng Nam, đhr’năng k’tiếc ta lơi, cắh dzợ vêy ta chóh chr’nóh xoọc bấc lấh mơ. Ting cơnh số liệu ch’mêết lêy cắh zập âng Chi cục pa dưr bhươl cr’noon tỉnh Quảng Nam, c’moo 2016, tỉnh n’nâu vêy lấh 70 hecta ruộng ha roo, k’nặ 120 hecta đhăm băn a chông a xiu ta lơi, k’tiếc cắh dzợ vêy ta chóh bêết (bấc bhlâng nắc k’tiếc ha roo) k’nặ 550 hecta. Tu bha lâng nắc manuýh pa bhrợ cóh nông nghiệp m’bứi lấh mơ. C’moo 2015, Quảng Nam vêy 442 r’bhâu manuýh pa bhrợ cóh nông nghiệp, pay lấh 50% cóh pazêng xa nay bh’rợ pa bhrợ; xiêr k’dâng 40 r’bhâu cha nắc manuýh pa bhrợ t’piing lâng c’moo 2010. T’coóh Lê Trí Thanh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam xay moon, tỉnh ơy xay moon bấc chính sách đoỌng đhanuôr pa bhrợ ắt pa bhrợ cóh bhươl cr’noon; ting n’nắc chêếc bh’rợ pa xiêr rau cắh liêm crêê đoọng ha đhanuôr ch’chóh, b’băn: “Quảng Nam xoọc ta đang moon doanh nghiệp k’rong bhrợ ooy nông nghiệp, bhươl cr’noon. Đhanuôr n’jứah vêy choom pa têết lâng doanh nghiệp, n’jứah trực tiếp pa bhrợ lâng doanh nghiệp đoọng pa câl. Cơnh đêếc apêê đoo nắc dzợ t’bhlâng pa bhrợ đhị zr’lụ apêê ắt mamông. Công ta đang moon apêê pr’zớc ting pấh bhrợ cha tơợ bh’rợ nông nghiệp đoọng đh’rứah lâng đhanuôr bhrợ têng liêm choom bh’rợ bhrợ cha cóh nông nghiệp bhươl cr’noon”./.

Quảng Nam: Nông dân bỏ ruộng ra phố kiếm sống

                                                         PV/VOV-Miền Trung

Rau củ trồng ra không tiêu thụ được, gia súc xuất chuồng bị tư thương o ép, giá giảm sâu đẩy người nông dân đi từ khó khăn này đến khó khăn khác. Hiện nhiều vùng quê ở tỉnh Quảng Nam, người dân không còn mặn mà với công việc đồng áng. Nhiều người bỏ quê ra thành phố kiếm sống để lại những ngôi làng chỉ còn người già, trẻ nhỏ.

  Bỏ quê ra phố đang là thực tế đáng buồn tại nhiều làng quê ở tỉnh Quảng Nam. Nằm cách đô thị cổ Hội  hơn 10 cây số trước đây thôn Chiêm Trung, xã Điện Phương là vùng quê trù phú với những cánh đồng lúa xanh mướt, mấy năm gần đây trở nên đìu hiu. Sau Tết, nhiều thanh niên trai trẻ ở thôn Chiêm Trung, xã Điện Phương, thị xã Điện Bàn khăn gói vào Nam hoặc ra thành phố Đà Nẵng mưu sinh để lại làng quê toàn người già, trẻ nhỏ. Ông Dương Văn Thô ở thôn Chiêm Trung, xã Điện Phương chỉ tay về cánh đồng hơn 30 héc ta nằm  sát  Quốc lộ cho biết, toàn bộ ruộng lúa này vốn là của bà con thôn Chiêm Trung nhưng không có ai làm nên nhường lại cho người địa phương khác sản xuất: “Làm ruộng không đủ ăn nên họ mới bỏ đi làm công nhân nhiều, bỏ ruộng, thu hoạch không ra chi, chuột phá quá họ bỏ không làm”.

Nông sản làm ra đã khó, đầu ra sản phẩm không ổn định, giá cả bấp bênh, trong khi giá vật tư, phân bón dịch vụ liên tục tăng, khiến nông dân  không mấy mặn mà với đồng ruộng. Bà Nguyễn Thị Trà ở huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam cho biết, bình quân làm một sào ruộng thu hoạch được vài bao lúa, nếu bị sâu bệnh hoặc mưa lụt… gần như mất trắng. Làm ruộng vất vả, trồng rau màu, chăn nuôi cũng bấp bênh, thua lỗ. Mới đây, rau đậu được mùa nhưng không có đầu ra, giá rẻ như bèo, bán cũng không ai mua, nhiều người đành đổ bỏ cho trâu bò ăn. Theo bà Trà, nếu chỉ trông chờ vào làm nông thì không đủ sống: “Dân làm ăn cũng khó khăn, heo nuôi ra bán rẻ quá, con heo bán có 30.000 đồng, 50.000 đồng 1 con, lỗ quá, bán 1 bầy heo được có 500 ngàn bằng ngày xưa bán 1 con, không đủ tiền cám bã, lỗ quá, họ bán hết trơn. Còn ruộng lúa thì chuột cắn phá, rau màu họ làm tràn lan cũng rẻ òm, nông dân thu nhập không như mấy năm”.

Ông Nguyễn Đức Chơi, Trưởng phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam thừa nhận, một bộ phận nông dân hiện không chuyên tâm vào sản xuất nông nghiệp. Nhiều người bỏ ruộng ra phố mưu sinh. Người dân ở các xã Điện Phương, Điện Nam, Điện Ngọc, thị xã Điện Bàn lần lượt kéo nhau đến thành phố làm ăn. Ông Nguyễn Đức Chơi cho biết, địa phương này đang tổ chức quy hoạch lại sản xuất nông nghiệp gồm 3 vùng Đông, Tây và vùng Gò Nổi, ven sông. Trong đó, tập trung sản xuất cây, con theo chuỗi gắn với nâng cao giá trị kinh tế, đảm bảo đầu ra ổn định cho nông sản: “Trước hết phải quy hoạch lại sản xuất cho phù hợp, nên lúc nào trồng cây gì, nuôi còn gì, chứ đồng loạt ai cũng nuôi, cũng trồng chắc chắn sản phẩm tiêu thụ không hết. Chúng tôi cũng củng cố lại các hợp tác xã, liên kết với nông dân, tìm đầu ra để tiêu thụ. Chúng tôi tích cực kêu gọi nhiều doanh nghiệp trên lĩnh vực nông nghiệp chọn giống cây trồng, vật nuôi hiệu quả theo chuỗi giá trị để là cho giá trị nó cao lên”. 

Nông dân bỏ ruộng ngày càng gia tăng tại các tỉnh miền Trung như Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên - Huế, Quảng Nam. Tại tỉnh Quảng Nam, tình trạng hoang hóa ruộng đất, suy giảm thâm canh đang tăng nhanh. Theo số liệu thống kê chưa đầy đủ của Chi cục Phát triển nông thôn tỉnh Quảng Nam, năm 2016, tỉnh này có hơn 70 héc ruộng lúa, gần 120hec ta diện tích nuôi trồng thủy sản bỏ hoang, đất suy giảm thâm canh (chủ yếu là đất lúa) gần 550 héc ta. Nguyên nhân là lao động trong nông nghiệp giảm mạnh. Năm 2015, Quảng Nam có 442.000 lao động nông nghiệp, chiếm hơn 50%  trong cơ cấu lao động; giảm khoảng 40.000 lao động so với năm 2010. Ông Lê Trí Thanh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam cho biết, tỉnh đã đề ra nhiều chính sách nhằm giữ chân lao động ở nông thôn; Đồng thời tìm giải pháp giảm thiểu rủi ro cho nông dân trong trồng trọt, chăn nuôi: “Quảng Nam đang khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp nông thôn. Người dân vừa có thể liên kết với doanh nghiệp, vừa trực tiếp sản xuất với doanh nghiệp để tiêu thụ. Như thế họ sẽ gắn bó với nơi họ sinh sống. Cũng khuyến khích các bạn trẻ tham gia khởi nghiệp hướng về nông nghiệp để cùng tham gia với người nông dân thực hiện khởi nghiệp trong nông nghiệp nông thôn”./.