Quảng Nam: Ga vớh plêêng tu Dự án bhrợ prứah, bhrợ bhr’lậ bha lang ruộng, bha nậ đá pa zum lâng k’rong pay khoáng sản
Thứ hai, 00:00, 28/12/2015

Apêê t’ngay ha nua, bấc pr’loọng đong đha nuôn acoon cóh ma mông trúih k’ruung A Vương, c’nặt hooi z’lấh vel đong Tây Giang, tỉnh Quảng Nam “ Ga vớh  plêêng tu đác k’ruung nha nhự ha lêêng. Râu đâu nắc tu Công ty TNHH Đầu tư phát triển Lâm nông nghiệp Việt Nam bơơn tỉnh Quảng Na, t’ơơi đoọng bhrợ têng vàng sa khoáng cóh cr’chăl tơợp tal prứah, bhrợ bhr’lậ bha lang ruộng, bha nậ đác pa zum lâng k’rong pay khoáng sản đhị  vel A Ró, chr’val Lăng, chr’hoong Tây Giang cắh bơơn xay bhrợ crêê quy định n’đắh zư lêy môi trường. Doanh nghiệp âi bhrợ zr’lụ n’nâu dưr váih đhị li bhrươm cắh choom la lêy. Muy bha nụ k’tiếc pa bhlâng ga mắc bơơn pếch uốch tơợ apêê bha đưn da ding bọ ting bh’nọ, chooi prang trúih k’ruung, lụ, k’tiếc bhrông tăm loong hooi ting đác dưr váih râu k’pân lêy âng đha nuôr cóh đâu.

A moó C’lâu Thị Giáp, Trưởng vel thôn Jơ Da, chr’val Lăng, chr’hoong Tây Giang, đong ặt đăn zr’lụ bhrợ têng khoáng sản đoọng năl, toọm k’ruung A Vương bêl ahay nắc đoo đhị ma mông âng đha nuôr Cơ Tu. Đha nuô buôn gluh ooy toọm k’ruung hoọm buốch, bơơn bhơi r’véh, ha tuuc a xiu a đúh… N’đhơ cơnh đêếc, bấc c’xêê đâu cắh ngai pấh xiêr ooy toọm k’ruung dzợ. Đác k’ruung bhrôông bhrộ, lụ laach li bhlèng ting c’cọ, bơr n’đắh toor k’ruung crêê ta pếch uốch đha ri đha rốh, hr’hụ hr’hiêu, k’tiếc bhrợ têng cắh dzợ vêy. A moó C’lâu Thị Giáp k’rang k’uôl:

Ooy bh’rợ ruộng, bhườn công lứch zêng, cắh năl brương tr’nu apêê ga lấp cớ dzợ vêy choom cắh. ha dợ nâu câi, môi trường apêê đoo xố k’tiếc, chuốh, brung brăng nha nhự nhiệt cắh cơnh. Acu ặt đăn đhị toọm k’ruung tu cơnh đêếc lêy apêê đoo bhrợ toong t’ngay ha dum, ca uốih ga tuốih, azi cắh yêm bệch pị. đha nuôr t’ngay nắc lướt pa brhợ, ha dum bệch cắh choom bệch.

Ting Quyết định của UBND tỉnh Quảng Nam đoọng ha Công ty TNHH Đầu tư phát triển Lâm nông nghiệp Việt Nam t’ngay 18/9/2015 nặc, đhị xơợng bhrợ têng nắc zr’lụ k’tiếc ặt lâng k’tiếc bhươn âng đha nuôr Cơ Tu vel A Ró ty. Pa zêng đhăm bhứah âng dự án k’noọ 16 hecta. Pa zêng đợ mơ vàng sa khoáng Công ty bơơn ta đoọng bhrợ têng nắc lấh 30 kg, cr’chăl bhrợ têng nắc 1 c’moo 2 c’xêê./ đhị cr’chăl bhrợ têng, Công ty choom xay bhrợ creee, zấp apêê c’lâng bh’rợ zư lêy cr’van khoáng sản, cắh choom bhrợ cắh liêm crêê tước râu đác hooi, toor k’ruung, k’tiếc k’buynh, n’loong n’cuông, bhơi r’véh, bh’rợ âng apêê tổ chức, acoon ma nưih đăn zr’lụ bhrợ têng. N’đhơ cơnh đêếc, bêl vêy Quyết định âng UBND tỉnh Quảng Nam nắc Công ty TNHH Đầu tư lâng Phát triẻn Lâm nghiệp Việt Nam pếch uốch đh’cơnh đh’kị, bhrợ pa hư môi trường. t’coóh Z’râm Buôn, Trưởng phòng Tài nguyên lâng Môi trường chr’hoong Tây Giang, tỉnh Quảng Nam moon, Công ty TNHH Đầu tư lâng phát triển Lâm nông nghipẹ Việt Nam lâng đối tác cắh xơợng bhrợ crêê cơnh quyết định âng tỉnh:

Pếch boọng, bhrợ chr’hooi đác, a bóc k’độ đác nha nhự, Dự án n’nâu  đơn vị thi công cắh âi xơợng bhrợ liêm ta níh. N’đắh Công ty apêê đoo pếch k’tiếc ga lấp cr’lặ âng đay, tu cơnh đêếc bêl xay moon cớ cr’lặ nắc pa bhlâng k’đháp. Đơn vị thi công nắc cắh bơơn lum, nắc muy lum công nhân cóh công trường. Tu cơnh đêếc bêl k’đươi moon apêê đoo pa đhêy lâng cắh dzợ bhrợ têng đhị cắh crêê k’tiêc ta đoọng ha dự án, nắc apêê đoo cắh xơợng bhrợ ta níh

 L’lăm đêếc, moọt c’xêê 4/29\015, UBND chr’hoong Tây Giang âi bhrợ c’lâng bh’rợ bhrợ têng, bhrợ bhr’lậ bha lang ruộng, bha nậ đác pa zum lâng k’rong pay khoáng sản đhị vel A Ró, chr’val Lăng, chr’hoong Tây Giang. Nắc đhêêng lấh m’pâng c’xêê n’nắc, c’lâng bh’rợ n’nâu bơơn UBND tỉnh Quảng Nam ơơi đoỌng. crnoọ cr’niêng âng c’lâng bh’rợ n’nâu nắc bhrợ têng pa lứch đoọng đhăm k’goóh đhị zr’lụ đhăm k’tiếc đha nuôr vel A ró ty đoọng ra pặ k’tiếc pa brhợ, đoọng xay bhrợ cr’noọ đhị mắt công cơnh đanh đươnh âng đha nuôr n’đắh k’tiếc pa bhrợ, pa bhlâng nắc k’tiếc chóh ha roo ruộng. cơnh xay bhrợ nắc pa đệ apêê đha nân ruộng chuôr, p’têệt lâng c’bhúh bha nậ đác A Ró, ma năl ra văng tưới tiêu, doó choom nong lít cóh cr’chăl bhrợ têng. T’coóh Lê muộn, Phó Giám đốc Sở NN lâng PTNT tỉnh Quảng Nam moon, cơnh lâng zr’lụ đồng bằng nắc bh’rợ bhrợ bhr’lạ bha lang ruộng ting c’lâng n’nâu dzợ z’zăng choom n’đhang nắc cóh zr’lụ da ding nắc cắh vêy choom:

Cr’đhơợng xa nay nắc choom  k’tuốih  k’tiếc  cóh ping nắc pa chô cớ. ha dợ có A Ró âi moon k’tiếc bha đưn nắc ng’cơnh choom bhrợ bhr’lậ. k’tiếc bha đưn đớc nắc cơnh chóh bhrợ nắc choom. Cóh đhr’năng la lua, k’tiếc bha đưn hân a bhlâng nắc vêy bhrợ ruộng chuổ đoọng chóh ha roo, n’đhang bil bấc c’moo nắc vêy choom liêm.

Đhêêng lấh 3 c’xêê xơợng bhrợ Dự án tal pứah, bhrợ bhr’lậ bha lang ruộng, bha nậ đác pa zum lâng k’rong pay khoáng sản, đơn vị bhrợ têng vàng sa khoáng âi lâng xoọc bhrợ mốp loom đha nuôr chr’val Lăng, chr’hoong Tây Giang, tỉnh Quảng Nam. Vel bhươl đha nuôr Cơ Tu tỵ tơợ a hay yêm teeem, đha nuôr t’ngay ha dum  ma mông ặt đhị râu  k’rang k’pân tu chất độc đươi đoọng bhrợ vàng hooi ooy toọm k’ruung, clấp ooy k’tiếc. Chính quyền vel đong công lum bấc râu zr’nắh k’đháp cóh bh’rợ k’đhơợng lêy k’tiếc pa brhợ lâng tài nguyên môi trường. râu choom moon nắc doanh nghiệp n’nâu cắh bhrợ têng đh’rứah lâng ngành chức năng đhị vel đong đoọng xay bhrợ đợ râu mốp loom, xay moon âng đha nuôr. Ting t’coóh Huỳnh Khánh Toàn, Phó CHủ tịch  Thường trực UBND tỉnh Quảng Nam,  đhị bh’rợ đha nuôr vêy râu xay moon ooy nha nhự môi trường, l’mă, chính quyền lâng ngành chức năng âng chr’hoong vêy trách nhiệm ch’mêệt lêy, xay bhrợ:

Cóh quy định, đề án n’nâu nắc chr’hoong Tây Giang, Phòng Tài nguyên lâng Môi trường chr’hoong xang n’nắc nắc công an chr’hoong bhrợ. Đha nuôr xay trúih nắc chr’hoong bhrợ, ha dang chr’hoong bhrợ cắh âi crêê loom nắc ha dợ vêy tước  tỉnh vêy k’đhơợng xay

N’zâu, bh’rợ k’rong bhrợ bhr’lậ bha lang ruộng pa zum k’rong pay khoáng sản nắc đhêêng bh’rợ za đêr đoọng doanh nghiệp chơớc lêy vàng. N’đhơ cơnh dêếc k’rong pay m’mơ bấc nắc cắh ngai năl, râu k’đháp zr’nắh âng đha nuôr công cắh âi lêy ngai dzoọng k’đhơợng trách nhiệm. đha nuôr apêê vel đong da ding ca coong tỉnh Quảng Nam tỵ l’lăm a hay zr;nắh k’đháp tu apêê Công ty vàng Phước Sơn, Bồng Miêu, nâu cớ ặt k’đháp tu công ty TNHH Đầu tư phát triển nông nghiệp Việt Nam. Bh’cộ tỉnh Quảng Nam lâng apêê ngành chức năng choom hân đơớh moọt bhrợ liêm choom đhr’năng bơơn- bil âng dự án n’nâu. L’lăm nắc choom pa rạch pa chô pr’ặt tr’mông yêm têêm ha đha nuôr Cơ Tu cóh đâu./.

 

QUẢNG NAM: DÂN “KÊU TRỜI” VÌ DỰ ÁN KHAI HOANG, CẢI TẠO ĐỒNG RUỘNG, THỦY LỢI KẾT HỢP TẬN THU KHOÁNG SẢN

Những ngày qua, nhiều hộ đồng bào dân tộc thiểu số sống dọc sông A Vương, đoạn chảy qua địa bàn huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam “kêu trời” vì nước sông ô nhiễm nghiêm trọng. Nguyên nhân là Công ty Trách nhiệm Hữu hạn Đầu tư Phát triển Lâm nông nghiệp Việt Nam được tỉnh Quảng Nam cho phép khai thác vàng sa khoáng trong quá trình thi công Khai hoang, cải tạo đồng ruộng, thủy lợi kết hợp tận thu khoáng sản tại thôn A Ró, xã Lăng, huyện Tây Giang không thực hiện đúng quy định về bảo vệ môi trường. Doanh nghiệp đã biến khu vực này thành “bãi chiến trường”. Một khối lượng đất quá lớn được đào bới từ các triền đồi chất thành đống, trải khắp lòng sông, bùn đất đỏ ngầu trôi theo con nước trở thành nỗi ám ảnh của người dân nơi đây.

  Chị C’ Lâu Thị Giáp, Trưởng thôn Jơ Da, xã Lăng, huyện Tây Giang, nhà ở gần khu vực khai thác khoáng sản cho biết, dòng sông A Vương trước đây là “nguồn sống” của đồng bào Cơ Tu. Bà con thường ra sông tắm giặt, hái rau rừng, bắt con cá về ăn. Thế nhưng, mấy tháng nay không ai dám ra sông nữa. Nước sông đỏ ngầu, bùn non quánh lại từng lớp, hai bên triền sông bị đào xới nham nhở, đất sản xuất cũng không còn. Chị C’ Lâu Thị Giáp lo lắng:

Về kinh tế ruộng, vườn cũng hết, không biết sau này họ lấp lại có làm được không. Còn bây giờ, môi trường họ múc lên đất đai, cát, bụi bẩn ô nhiễm môi trường. Mình ở sát dòng sông nên họ làm ngày đêm ồn ào, ảnh hưởng đến sức khỏe. Bà con ban ngày đi làm, ban đêm ngủ cũng không được

      Theo Quyết định của UBND tỉnh Quảng Nam cấp cho Công ty TNHH Đầu tư Phát triển Lâm nông nghiệp Việt Nam ngày 18/9/2015, thì nơi thực hiện khai hoang là khu vực đất ở và vườn nhà của đồng bào dân tộc Cơ Tu ở thôn Aró cũ. Tổng diện tích đất thực hiện dự án gần 16 héc ta.Tổng khối lượng vàng sa khoáng Công ty được phép khai thác trên 30 kg, thời gian khai thác 1 năm 2 tháng. Quá trình khai thác, Công ty phải thực hiện đúng, đầy đủ các biện pháp bảo vệ tài nguyên khoáng sản, không làm ảnh hưởng tiêu cực đến dòng chảy sông, bờ sông, đất đai, cây cối, hoa màu, công trình của các tổ chức, cá nhân khác nằm lân cận khu vực khai thác. Tuy nhiên, khi có Quyết định của UBND tỉnh Quảng Nam thì Công ty TNHH Đầu tư và Phát triển Lâm nghiệp Việt Nam đào bới vô tội vạ, phá hủy môi trường. Ông Zơ Râm Buôn, Trưởng Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam cho rằng, Công ty TNHH Đầu tư Phát triển Lâm nông nghiệp Việt Nam và đối tác không thực hiện đúng quyết định của tỉnh:

Đào hố, tạo rãnh mương, bể chứa nước thải, Dự án này đơn vị thi công chưa thực hiện nghiêm túc. Bên Công ty họ đào đất lấp mốc của mình, chính vì vậy khi xác định lại mốc rất khó. Đơn vị thi công thì không gặp được, chỉ gặp công nhân trên công trường. Chính vì vậy khi đề nghị họ dừng và không khai thác ngoài vị trí của Dự án thì họ thực hiện không nghiêm túc

Trước đó, vào tháng 4/2015, UBND huyện Tây Giang đã lập Phương án khai hoang, cải tạo đồng ruộng, thủy lợi kết hợp tận thu khoáng sản tại thôn Aró, xã Lăng, huyện Tây Giang. Chỉ hơn nửa tháng sau, Phương án này được UBND tỉnh Quảng Nam phê duyệt. Mục tiêu của phương án là khai thác triệt để diện tích hoang hóa tại khu vực mặt bằng dân cư thôn Aró cũ để bố trí đất sản xuất, nhằm giải quyết nhu cầu trước mắt cũng như lâu dài của nhân dân về đất sản xuất, đặc biệt là đất sản xuất lúa nước. Cách triển khai là hạ thấp độ cao và san lấp để tạo các thửa ruộng bậc thang, kết nối với hệ thống thuỷ lợi A Ró, chủ động tưới tiêu, không bị ngập úng trong quá trình sản xuất. Ông Lê Muộn, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn tỉnh Quảng Nam cho rằng, đối với khu vực đồng bằng thì việc cải tạo đồng ruộng theo hướng này còn khả thi chứ khu vực miền núi là điều không thể:

Nguyên tắc phải bóc lớp mặt trên rồi trả lại. Còn trên A Rớ đã nói đất đồi thì cải tạo chi được. Đất đồi cứ để yên trồng cây thì tốt. Trong thực tế, đất đồi núi kẹt lắm mới cải tạo thành ruộng bậc thang để làm lúa mà phải nhiều năm mới tốt được.)

Mới hơn 3 tháng thực hiện Dự án khai hoang, cải tạo đồng ruộng, thủy lợi kết hợp tận thu khoáng sản, đơn vị khai thác vàng sa khoáng đã và đang gây nhiều bức xúc cho người dân xã Lăng, huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam. 
       Bản làng đồng bào Cơ Tu vốn bình yên bị xáo trộn, bà con ngày đêm sống trong nỗi ám ảnh bởi các chất độc dùng để lắng lọc vàng trôi xuống sông, ngấm vào lòng đất. Chính quyền địa phương cũng gặp nhiều khó khăn trong công tác quản lý đất sản xuất và tài nguyên môi trường. Điều đáng nói là doanh nghiệp này không hợp tác với ngành chức năng tại địa phương để giải quyết những bức xúc, kiến nghị của người dân. Theo ông Huỳnh Khánh Toàn, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Quảng Nam, trường hợp người dân có kiến nghị về ô nhiễm môi trường, trước hết, chính quyền và ngành chức năng của huyện có trách nhiệm kiểm tra, xử lý:

(Trong quy định, đề án này là huyện Tây Giang, Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện rồi công an huyện làm. Dân phản ánh thì huyện làm, nếu huyện làm chưa thỏa mãn thì tỉnh sẽ về giải quyết.)

Phải chăng, việc đầu tư khai hoang cải tạo đồng ruộng kết hợp tận thu khoáng sản chỉ là “vỏ bọc” để doanh nghiệp tìm kiếm vàng. Nhưng vàng tận thu được bao nhiêu chưa ai biết, nỗi khổ của người dân cũng chưa thấy ai đứng ra chịu trách nhiệm. Đồng bào các địa phương miền núi tỉnh Quảng Nam vốn quá khổ sở vì các Công ty vàng Phước Sơn, Bồng Miêu, nay lại khổ vì Công ty TNHH Đầu tư Phát triển Lâm nông nghiệp Việt Nam. Lãnh đạo tỉnh Quảng Nam và các ngành chức năng cần nhanh chóng vào cuộc làm rõ hiệu quả và mức độ được- mất của Dự án này. Trước hết cần trả lại cuộc sống yên bình cho đồng bào Cơ Tu nơi đây./.

 

 

Tags:

Viết bình luận

TIN CÙNG CHUYÊN MỤC