Apêê t’ngay ha nua, bấc pr’loọng đong đha nuôn acoon cóh ma mông trúih k’ruung A Vương, c’nặt hooi z’lấh vel đong Tây Giang, tỉnh Quảng
A moó C’lâu Thị Giáp, Trưởng vel thôn Jơ Da, chr’val Lăng, chr’hoong Tây Giang, đong ặt đăn zr’lụ bhrợ têng khoáng sản đoọng năl, toọm k’ruung A Vương bêl ahay nắc đoo đhị ma mông âng đha nuôr Cơ Tu. Đha nuô buôn gluh ooy toọm k’ruung hoọm buốch, bơơn bhơi r’véh, ha tuuc a xiu a đúh… N’đhơ cơnh đêếc, bấc c’xêê đâu cắh ngai pấh xiêr ooy toọm k’ruung dzợ. Đác k’ruung bhrôông bhrộ, lụ laach li bhlèng ting c’cọ, bơr n’đắh toor k’ruung crêê ta pếch uốch đha ri đha rốh, hr’hụ hr’hiêu, k’tiếc bhrợ têng cắh dzợ vêy. A moó C’lâu Thị Giáp k’rang k’uôl:
Ooy bh’rợ ruộng, bhườn công lứch zêng, cắh năl brương tr’nu apêê ga lấp cớ dzợ vêy choom cắh. ha dợ nâu câi, môi trường apêê đoo xố k’tiếc, chuốh, brung brăng nha nhự nhiệt cắh cơnh. Acu ặt đăn đhị toọm k’ruung tu cơnh đêếc lêy apêê đoo bhrợ toong t’ngay ha dum, ca uốih ga tuốih, azi cắh yêm bệch pị. đha nuôr t’ngay nắc lướt pa brhợ, ha dum bệch cắh choom bệch.
Ting Quyết định của UBND tỉnh Quảng
Pếch boọng, bhrợ chr’hooi đác, a bóc k’độ đác nha nhự, Dự án n’nâu đơn vị thi công cắh âi xơợng bhrợ liêm ta níh. N’đắh Công ty apêê đoo pếch k’tiếc ga lấp cr’lặ âng đay, tu cơnh đêếc bêl xay moon cớ cr’lặ nắc pa bhlâng k’đháp. Đơn vị thi công nắc cắh bơơn lum, nắc muy lum công nhân cóh công trường. Tu cơnh đêếc bêl k’đươi moon apêê đoo pa đhêy lâng cắh dzợ bhrợ têng đhị cắh crêê k’tiêc ta đoọng ha dự án, nắc apêê đoo cắh xơợng bhrợ ta níh
L’lăm đêếc, moọt c’xêê 4/29\015, UBND chr’hoong Tây Giang âi bhrợ c’lâng bh’rợ bhrợ têng, bhrợ bhr’lậ bha lang ruộng, bha nậ đác pa zum lâng k’rong pay khoáng sản đhị vel A Ró, chr’val Lăng, chr’hoong Tây Giang. Nắc đhêêng lấh m’pâng c’xêê n’nắc, c’lâng bh’rợ n’nâu bơơn UBND tỉnh Quảng
Cr’đhơợng xa nay nắc choom k’tuốih k’tiếc cóh ping nắc pa chô cớ. ha dợ có A Ró âi moon k’tiếc bha đưn nắc ng’cơnh choom bhrợ bhr’lậ. k’tiếc bha đưn đớc nắc cơnh chóh bhrợ nắc choom. Cóh đhr’năng la lua, k’tiếc bha đưn hân a bhlâng nắc vêy bhrợ ruộng chuổ đoọng chóh ha roo, n’đhang bil bấc c’moo nắc vêy choom liêm.
Đhêêng lấh 3 c’xêê xơợng bhrợ Dự án tal pứah, bhrợ bhr’lậ bha lang ruộng, bha nậ đác pa zum lâng k’rong pay khoáng sản, đơn vị bhrợ têng vàng sa khoáng âi lâng xoọc bhrợ mốp loom đha nuôr chr’val Lăng, chr’hoong Tây Giang, tỉnh Quảng
Cóh quy định, đề án n’nâu nắc chr’hoong Tây Giang, Phòng Tài nguyên lâng Môi trường chr’hoong xang n’nắc nắc công an chr’hoong bhrợ. Đha nuôr xay trúih nắc chr’hoong bhrợ, ha dang chr’hoong bhrợ cắh âi crêê loom nắc ha dợ vêy tước tỉnh vêy k’đhơợng xay
N’zâu, bh’rợ k’rong bhrợ bhr’lậ bha lang ruộng pa zum k’rong pay khoáng sản nắc đhêêng bh’rợ za đêr đoọng doanh nghiệp chơớc lêy vàng. N’đhơ cơnh dêếc k’rong pay m’mơ bấc nắc cắh ngai năl, râu k’đháp zr’nắh âng đha nuôr công cắh âi lêy ngai dzoọng k’đhơợng trách nhiệm. đha nuôr apêê vel đong da ding ca coong tỉnh Quảng
QUẢNG
Những ngày qua, nhiều hộ đồng bào dân tộc thiểu số sống dọc sông A Vương, đoạn chảy qua địa bàn huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam “kêu trời” vì nước sông ô nhiễm nghiêm trọng. Nguyên nhân là Công ty Trách nhiệm Hữu hạn Đầu tư Phát triển Lâm nông nghiệp Việt Nam được tỉnh Quảng Nam cho phép khai thác vàng sa khoáng trong quá trình thi công Khai hoang, cải tạo đồng ruộng, thủy lợi kết hợp tận thu khoáng sản tại thôn A Ró, xã Lăng, huyện Tây Giang không thực hiện đúng quy định về bảo vệ môi trường. Doanh nghiệp đã biến khu vực này thành “bãi chiến trường”. Một khối lượng đất quá lớn được đào bới từ các triền đồi chất thành đống, trải khắp lòng sông, bùn đất đỏ ngầu trôi theo con nước trở thành nỗi ám ảnh của người dân nơi đây.
Chị C’ Lâu Thị Giáp, Trưởng thôn Jơ Da, xã Lăng, huyện Tây Giang, nhà ở gần khu vực khai thác khoáng sản cho biết, dòng sông A Vương trước đây là “nguồn sống” của đồng bào Cơ Tu. Bà con thường ra sông tắm giặt, hái rau rừng, bắt con cá về ăn. Thế nhưng, mấy tháng nay không ai dám ra sông nữa. Nước sông đỏ ngầu, bùn non quánh lại từng lớp, hai bên triền sông bị đào xới nham nhở, đất sản xuất cũng không còn. Chị C’ Lâu Thị Giáp lo lắng:
Về kinh tế ruộng, vườn cũng hết, không biết sau này họ lấp lại có làm được không. Còn bây giờ, môi trường họ múc lên đất đai, cát, bụi bẩn ô nhiễm môi trường. Mình ở sát dòng sông nên họ làm ngày đêm ồn ào, ảnh hưởng đến sức khỏe. Bà con ban ngày đi làm, ban đêm ngủ cũng không được
Theo Quyết định của UBND tỉnh Quảng
Đào hố, tạo rãnh mương, bể chứa nước thải, Dự án này đơn vị thi công chưa thực hiện nghiêm túc. Bên Công ty họ đào đất lấp mốc của mình, chính vì vậy khi xác định lại mốc rất khó. Đơn vị thi công thì không gặp được, chỉ gặp công nhân trên công trường. Chính vì vậy khi đề nghị họ dừng và không khai thác ngoài vị trí của Dự án thì họ thực hiện không nghiêm túc
Trước đó, vào tháng 4/2015, UBND huyện Tây Giang đã lập Phương án khai hoang, cải tạo đồng ruộng, thủy lợi kết hợp tận thu khoáng sản tại thôn Aró, xã Lăng, huyện Tây Giang. Chỉ hơn nửa tháng sau, Phương án này được UBND tỉnh Quảng
Nguyên tắc phải bóc lớp mặt trên rồi trả lại. Còn trên A Rớ đã nói đất đồi thì cải tạo chi được. Đất đồi cứ để yên trồng cây thì tốt. Trong thực tế, đất đồi núi kẹt lắm mới cải tạo thành ruộng bậc thang để làm lúa mà phải nhiều năm mới tốt được.)
Mới hơn 3 tháng thực hiện Dự án khai hoang, cải tạo đồng ruộng, thủy lợi kết hợp tận thu khoáng sản, đơn vị khai thác vàng sa khoáng đã và đang gây nhiều bức xúc cho người dân xã Lăng, huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam.
Bản làng đồng bào Cơ Tu vốn bình yên bị xáo trộn, bà con ngày đêm sống trong nỗi ám ảnh bởi các chất độc dùng để lắng lọc vàng trôi xuống sông, ngấm vào lòng đất. Chính quyền địa phương cũng gặp nhiều khó khăn trong công tác quản lý đất sản xuất và tài nguyên môi trường. Điều đáng nói là doanh nghiệp này không hợp tác với ngành chức năng tại địa phương để giải quyết những bức xúc, kiến nghị của người dân. Theo ông Huỳnh Khánh Toàn, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Quảng Nam, trường hợp người dân có kiến nghị về ô nhiễm môi trường, trước hết, chính quyền và ngành chức năng của huyện có trách nhiệm kiểm tra, xử lý:
(Trong quy định, đề án này là huyện Tây Giang, Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện rồi công an huyện làm. Dân phản ánh thì huyện làm, nếu huyện làm chưa thỏa mãn thì tỉnh sẽ về giải quyết.)
Phải chăng, việc đầu tư khai hoang cải tạo đồng ruộng kết hợp tận thu khoáng sản chỉ là “vỏ bọc” để doanh nghiệp tìm kiếm vàng. Nhưng vàng tận thu được bao nhiêu chưa ai biết, nỗi khổ của người dân cũng chưa thấy ai đứng ra chịu trách nhiệm. Đồng bào các địa phương miền núi tỉnh Quảng Nam vốn quá khổ sở vì các Công ty vàng Phước Sơn, Bồng Miêu, nay lại khổ vì Công ty TNHH Đầu tư Phát triển Lâm nông nghiệp Việt Nam. Lãnh đạo tỉnh Quảng Nam và các ngành chức năng cần nhanh chóng vào cuộc làm rõ hiệu quả và mức độ được- mất của Dự án này. Trước hết cần trả lại cuộc sống yên bình cho đồng bào Cơ Tu nơi đây./.
Viết bình luận