Zâp tu bhiệc pa’hư crâng pậ bhứah dưr váih đhị vel đông tỉnh Quảng Nam cr’chăl đâu xay moon ooy bhiệc bil liêm ma mơ lâng sinh thái, bhrợ c’pân tước râu liêm bấc sinh học. Đề án “Hiện đại hoá, padưr dal đhr’năng bh’rợ lêy cha’mêết pr’đươi crâng tỉnh Quảng Nam” lâng bhiệc đươi dua công nghệ ooy đắh k’đhơợng zư, zư lêy crâng xoọc bơơn chính quyền lâng ngành chức năng vel đông t’bhlâng xay bhrợ. Tỉnh Quảng Nam cung ơy bơơn độp râu zooi zúp tơợ Dự án Trường Sơn Xanh âng Cơ quan padưr pa’xớc bha’lang k’tiếc Mỹ lâng Cơ quan Hợp tác bha’lang k’tiếc Nhật Bản (JICA) zooi zúp. Ting đêếc, tỉnh Quảng Nam bơơn ta đoọng 200 máy tính bảng iPad lâng hệ thống phần mềm lêy cha’mêết tơợ vệ tinh. Nâu đoo nắc bhiệc bhrợ t’mêê xăl đoọng ha c’lâng bh’rợ k’đhơợng zư crâng ty chr’nắp tơợ đenh ahay.

Tu bhiệc k’ha riêng hécta crâng g’mrâng đhị chr’val Tiên Lãnh, chr’hoong Tiên Phước, tỉnh Quảng Nam âng Phùng Văn Bảy k’đhơợng bhrợ nắc đoo pr’học pậ chr’nắp đắh bhiệc cắh lêy k’đhơợng zư nhâm mâng crâng. Bấc cán bộ chr’val, casn bộ ngành kiểm lâm tỉnh ta kỷ luật. Ting cơnh đhanuôr cóh vel đông, crâng cóh đâu nắc ta pa’hư bấc c’moo hân đhơ cơnh đêếc, chính quyền chr’hoong, chr’val, cán bộ kiểm lâm vel đông cắh vêy lêy bhrợ râu rị, đoọng t’coóh Phùng Văn Bảy ặt bhrợ, k’đươi manứih lêy bhrợ pa’hư đhị crâng g’mrâng, k’rong k’tiếc lêy chóh keo. T’coóh Dương Văn Tỵ, đhanuôr cóh vel đông mốp loom moon: “Zr’lụ đâu tượ đâu lướt tước Gò Cà nắc k’dâng 20 hécta, cắh vêy ngai moót ooy đâu zư lêy đoọng apêê bhrợ pa’hư cắh mặ zêl cha’groong, crâng xoọc đâu zêng ta pa’hư”.

Ting cơnh xay moon âng ngành kiểm lâm tỉnh Quảng Nam, bh’rợ k’đhơợng zư, zư lêy crâng cắh liêm choom, dzợ bấc râu cắh liêm choom tu đhị k’tiếc crâng zr’nắh k’đhạp, c’bhúh zư lêy dzợ m;bứi, bhiệc ra’văng lêy đoọng zâp pr’đươi pr’dua zư lêy crâng cắh liêm choom, bh’rợ lêy cha’mêết lấh mơ nắc cóh dứp k’tiếc.

Bhiệc đươi dua công nghệ viễn thám pazưm lâng GIS đoọng âng đơơng cr’liêng xa’nay, lêy cha’mêết crâng bơơn Chính phủ, Bộ Nông nghiệp lâng padưr pa’xớc vel bhươl pa bhlâng k’rang lêy. T’mêê đâu, Bộ Nông nghiệp lâng padưr pa’xớc vel bhươl pa’glúh quyết định đắh danh mục công nghệ dal đươi dua cóh lâm nghiệp. Ooy đâu, bh’rợ đươi dua công nghệ viễn thám, công nghệ thông tin pazêng pr’đươi điện tử, di động lâng hệ thống thông tin đại lý GIS đắh bhiệc lêy cha’mêết đhr’năng tài nguyên crâng, lêy cha’mêết liêm chr’nắp sinh học, lêy cha’mêết lâng xay moon đhr’năng roóh cát crâng... bơơn ta lêy nắc bhiệc bhrợ liêm chr’nắp bhlâng xoọc đâu. T’coóh Tư Văn Khánh, Phó Chi cục trưởng Chi cục kiểm lẫm tỉnh Quảng Nam đoọng năl, vel đông vêy k’dâng 450 r’bhâu hécta crâng. Ooy đâu, k’tiếc crâng chóh lấh 180 r’bhâu hécta, k’tiếc crâng zr’nắh k’đhạp lâng 142km c’lâng k’noong k’tiếc đăn Lào. Zâp tu bhiệc pa’hư crâng pậ bhứah dưr váih cr’chăl hanua cơnh tu bhiệc pa’hư crâng tơợp đhị tu k’ruung Tranh đhị chr’val Trà Bui, chr’hoong Bắc Trà My, bhiệc pa’hư crâng pưmu đhị k’noong k’tiếc đăn lâng tỉnh Sê Kông, Lào cóh vel đông chr’hoong Nam Giangm lâng t’mêê đâu nắc tu bhiệc lấh 100 hécta crâng g’mrâng đhị chr’val Tiên Lãnh, chr’hoong Tiên Phước ta pa hư. Ting cơnh t’coóh Từ Văn Khánh, zêng lêy zâp tu bhiệc bhrợ pa’hư crâng nâu bơơn ta lêy cắh đấh tu bhiệc k’đhơợng zư, công nghệ, pr’đươi pr’dua lêy cha’mêết cắh liêm choom: “K’tiếc crâng a’bhưy pậ cơnh đêếc, pazưm lấh mơ cóh zr’lụ k’coong ch’ngai, c’bhúh kiểm lâm k’đhơợng bhrợ zư lêy crâng đợ c’moo hanua cắh bấc, bhiệc lêy cha’mêết crâng zâp c’moo ting c’lâng âng Bộ Nông nghiệp lâng padưr pa’xớc vel bhươl ting c’lâng bh’rợ ty ahay nắc k’đhạp đắh bh’rợ bơn lêy râu tr’xăl crâng, lấh mơ nắc bhiệc pa hư crâng”.

Zư lêy, lêy cha’mêết crâng lâng công nghệ tơợ ảnh vệ tinh nắc đoo bh’rợ pr’hân âng tỉnh Quảng Nam moon pa’glúh ooy cr’chăl xoọc đâu. Ting cơnh t’coóh Lê Trí Thanh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam, bhiệc lêy cha’mêết đhr’năng pa hư crâng tơợ dal nắc lêy zúp c’bhúh zư lêy k’đhơợng crâng đấh bơơn lêy zâp bh’rợ bh’rợ cắh liêm crêê cóh vel đông đoọng đấh loon bhrợ pa liêm tu bhiệc, tu vêy bơơn ra’văng máy tính bảng bhriêl ta bách. Râu liêm chr’nắp âng công nghệ, phần mềm doọ vêy dzợ đươi sóng di động, nắc đươi dua hệ điều hành android, cóp sóng vệ tinh. Phần mềm đoọng xay moon zâp zr’lụ vêy đhr’năng roóh crâng lêy ooy đợ râu cha’mêết lêy khoa học, âng đơơng bh’nơơn xay moon đấh lâng cắh liêm crêê: “Zâp tổ lêy cha’mêết, zư lêy crâng, hân đhơ âng đhanuôr cung bơn ta lêy zâp pr’đươi pr’dua ra’văng nâu. Zâp pr’đươi pr’dua nâu nắc bơơn lêy cha’mêết ta luôn zâp tuần ooy đắh đhr’năng dưr váih cóh crâng. Tu cơnh đâu, bêl ahêê bơơn lêy vêy râu tr’xăl cắh liêm crêê nắc ahêê k’đươi c’bhúh manứih lướt đấh loon, cắh vêy cơnh xoọc đâu, vêy đợ zr’lụ crâng ta pa’hư đenh đươnh ha dợ nắc vêy bơơn lêy”./.

Quảng Nam quản lý rừng bằng iPad

                                                PV Hoài Nam

       Các vụ phá rừng quy mô lớn xảy ra trên địa bàn tỉnh Quảng Nam thời gian gần đây báo động về sự mất cân bằng sinh thái, đe dọa đa dạng sinh học. Đề án “Hiện đại hóa, nâng cao năng lực giám sát tài nguyên rừng tỉnh Quảng Nam” với việc ứng dụng công nghệ trong quản lý, bảo vệ rừng đang được chính quyền và ngành chức năng địa phương tích cực triển khai. Tỉnh Quảng Nam cũng đã nhận được sự hỗ trợ từ Dự án Trường Sơn Xanh do Cơ quan Phát triển quốc tế Mỹ và Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) tài trợ. Theo đó, tỉnh Quảng Nam được cấp 200 máy tính bảng iPad và hệ thống phần mềm giám sát từ vệ tinh. Đây là cách làm mới thay cho phương thức quản lý rừng truyền thống lâu nay. 

       Vụ phá cả trăm héc ta rừng phòng hộ tại xã Tiên Lãnh, huyện Tiên Phước, tỉnh Quảng Nam do Phùng Văn Bảy cầm đầu là bài học lớn trong việc buông lỏng quản lý bảo vệ rừng. Nhiều cán bộ xã, cán bộ ngành kiểm lâm tỉnh bị kỷ luật. Theo người dân địa phương, rừng ở đây bị tàn phá nhiều năm nhưng chính quyền huyện, xã, cán bộ kiểm lâm địa bàn không có động thái gì, để đối tượng Phùng Văn Bảy ngang nhiên thuê người vào rừng phòng hộ chặt cây lấy gỗ, gom đất để trồng keo. Ông Dương Văn Tỵ, người dân địa phương nêu bức xúc: “Khu vực ni từ đây lên Gò Cà là khoảng 20 héc ta, không có người vô đây bảo vệ để dân phá không cản trở được, rừng bây giờ bị phá hết”.

      Theo lý giải của ngành Kiểm lâm tỉnh Quảng Nam, công tác quản lý, bảo vệ rừng còn hạn chế do địa hình khó khăn, lực lượng bảo vệ rừng mỏng, việc trang bị công cụ và phương tiện bảo vệ rừng còn lạc hậu, công tác tuần tra chủ yếu ở dưới mặt đất.

        Việc ứng dụng công nghệ viễn thám kết hợp với GIS để cung cấp thông tin, giám sát tài nguyên rừng được Chính phủ, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đặc biệt quan tâm. Mới đây, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành Quyết định về danh mục công nghệ cao ứng dụng trong lâm nghiệp. Trong đó, nhiệm vụ ứng dụng công nghệ viễn thám, công nghệ thông tin, bao gồm: thiết bị điện tử, di động và hệ thống thông tin địa lý (GIS) trong điều tra, kiểm kê và theo dõi diễn biến tài nguyên rừng; giám sát đa dạng sinh học; giám sát và cảnh báo nguy cơ cháy rừng… được xem là cách làm phù hợp nhất hiện nay. Ông Từ Văn Khánh, Phó Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm tỉnh Quảng Nam cho biết, địa phương có khoảng 450.000 héc ta rừng. Trong đó, diện tích rừng trồng hơn 180.000 héc ta, địa hình núi non hiểm trở với 142km đường biên giới giáp Lào. Các vụ phá rừng quy mô lớn xảy ra thời gian qua như: vụ phá rừng đầu nguồn sông Tranh tại xã Trà Bui, huyện Bắc Trà My; vụ phá rừng pơ mu tại biên giới giáp với tỉnh Sê Kông, Lào thuộc địa bàn huyện Nam Giang; và mới đây là vụ hơn 100 héc ta rừng phòng hộ tại xã Tiên Lãnh, huyện Tiên Phước bị tàn phá. Theo ông Từ Văn Khánh, hầu hết các vụ phá rừng này được phát hiện chậm do cách thức quản lý, công nghệ, thiết bị theo dõi còn hạn chế: “Diện tích rừng tự nhiên lớn như thế, tập trung chủ yếu ở vùng sâu, vùng xa, lực lượng kiểm lâm chuyên trách bảo vệ rừng những năm vừa qua rất mỏng, việc theo dõi diễn biến rừng hằng năm theo hướng dẫn của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn theo phương pháp truyền thống nên rất khó khăn trong công tác phát hiện sự thay đổi chuyến biến rừng, đặc biệt là tình trạng phá rừng”.

        Bảo vệ, giám sát rừng bằng công nghệ cao từ ảnh vệ tinh là nhiệm vụ cấp thiết mà tỉnh Quảng Nam đặt ra trong thời điểm hiện nay. Theo ông Lê Trí Thanh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam, việc kiểm soát hiện trạng rừng từ trên cao sẽ giúp lực lượng bảo vệ quản lý rừng nhanh chóng phát hiện các hành vi bất thường tại địa bàn để kịp thời xử lý triệt để, nhờ được trang bị máy tính bảng thông minh. Ưu điểm của công nghệ, phần mềm không cần đến sóng di động, mà sử dụng hệ điều hành android, bắt sóng vệ tinh. Phần mềm cho phép dự báo các khu vực có nguy cơ cháy rừng cao dựa trên những tính toán khoa học, đưa ra kết quả dự báo nhanh và mang tính cập nhật cao: “Các tổ tuần tra, bảo vệ rừng, kể cả của người dân cũng được phát các trang thiết bị này. Các trang thiết bị này sẽ được cập nhật thường xuyên hằng tuần về tình hình diễn biến rừng. Do đó, khi chúng ta phát hiện được có sự thay đổi bất thường thì chúng ta cử lực lượng đến một cách kịp thời nhất, chứ không phải tình trạng như hiện nay, có những khu vực rừng bị xâm hại, bị phá lâu ngày rồi lúc đó mới phát hiện được”./.