QUẢNG NAM: KHÔI PHỤC GIÁ TRỊ QUẾ TRÀ MY

Quế Trà My của tỉnh Quảng Nam đã từng một thời nổi tiếng khắp thế giới nhờ vào những giá trị đặc hữu chứa trong tinh dầu. Tuy nhiên, do chưa được chăm sóc đúng mức nên nhiều năm qua quế Trà My trở nên ế ẩm, có lúc bán không ai mua. Trước thực trạng này, Sở Khoa học công nghệ tỉnh Quảng Nam đã đăng ký chỉ dẫn địa lý cho sản phẩm quế vỏ Trà My để từng bước lấy lại giá trị kinh tế cho loại cây này.

Ông Nguyễn Thành Tiêu, người dân tộc Xê Đăng ở tại thôn 3 xã Trà Leng, huyện miền núi Nam Trà My, tỉnh Quảng Nam được mệnh danh là “vua trồng quế” ở xứ sở này. Hiện tại, gia đình ông Tiêu có hơn 10 héc ta quế gốc Trà My loại từ 5 năm đến 20 năm tuổi. Năm nay, ông tiếp tục phát dọn nương rẫy đưa vào trồng mới 50 nghìn cây quế con. Ông Tiêu kể rằng, giai đoạn trước năm 1995, một cây quế gốc Trà My khoảng chừng 10 năm tuổi có thể bán được hơn 10 chỉ vàng. Nhưng hơn hai chục năm trở lại đây, giá quế rớt thê thảm không rõ nguyên nhân, có năm, một ký quế vỏ chỉ bán được hơn 10 nghìn đồng. Chính vì thế mà nhiều hộ trồng quế như ông Tiêu thua lỗ nặng. Nhiều gia đình phải chặt bỏ cây quế để lấy đất trồng keo, trồng chuối... Kể từ năm 2011, khi tỉnh Quảng Nam đăng ký chỉ dẫn địa lý cho vỏ quế Trà My, giá trị thu mua tăng lên gấp đôi, giúp người trồng quế yên tâm phát triển. Hiện tại mỗi ký quế vỏ thu mua tại chỗ đạt từ 10 nghìn đến 50 nghìn tùy theo chủng loại. Ông Nguyễn Thành Tiêu cho biết: “Hôm nay chúng tôi thấy quế Trà My có chỉ dẫn địa lý. Sau này chúng tôi vận động bà con trồng thêm tệ nhất 1 năm 1 gia đình cũng khoảng 5 trăm đến 6 trăm cây. Gia đình nào có nhiều giống quế thì trồn cỡ hơn ngàn cây. Không riêng bản thân bác mà bà con sẽ tiếp tục trồng. Cây này thuộc gia truyền của bà con rồi. Bà con ở đây rất đam mê cây quế và trồng từ thời xa xưa đến giờ..”

Vỏ quế Trà My được đánh giá là chứa nhiều tinh dầu hơn tất cả các loại quế khác ở Việt Nam hiện nay. Tinh dầu có tác dụng chữa các bệnh về đường tiêu hóa, hô hấp, kích thích sự tuần hoàn của máu, lưu thông huyết mạch, giúp cơ thể ấm lên và có tính chất sát trùng. Trước đây, vỏ quế chủ yếu được chế biến thành quế kẹp, quế thanh, quế ống hoặc nấu tinh dầu theo cách thủ công để xuất khẩu ra thị trường thế giới. Còn hiện nay, với sự quan tâm đầu tư từ các doanh nghiệp, nhiều sản phẩm công nghiệp dược liệu, hương liệu từ quế Trà My đang dần hình thành, tạo cơ hội để phát triển vùng nguyên liệu phong phú. Hiện, nhiều doanh nghiệp trên địa bàn Quảng Nam đã bắt tay vào thu mua, chế biến sản phẩm từ quế như các mặt hàng thủ công mỹ nghệ, rượu quế, bột quế, tăm từ thân quế… Ông Trần Anh Tuấn - Tổng GĐ Cty cổ phần Dược – sâm Ngọc Linh tỉnh Quảng Nam cho hay: “Hiện nay chúng tôi đang phối hợp với trường Đại học Y dược Tp. Hồ Chí Minh nghiên cứu một số sản phẩm từ cây quế Trà My như viên kẹo ngậm, viên tút phối hợp quế. Cây quế ngày xưa chỉ dùng thô thôi nhưng giờ mình chiếc xuất chuẩn hóa lấy tinh dầu đưa vào thành phần trong thuốc thì giá trị sẽ tăng lên và thực sự phục vụ cho sức khỏe con người. Ngoài ra chúng tôi còn liên kết với đối tác bên ngoài tìm kiếm nhu cầu thị trường trong và ngoài nước. Để trong thời gian tới, khi mình áp dụng chỉ dẫn địa lý quế Trà My, mình dán tem nhãn lên sản phẩm để tạo niềm tin cho khách hàng và giá trị quế sẽ tăng lên.”

Trên địa bàn huyện Nam Trà My hiện có hơn 1.900 ha quế gốc Trà My. Trong năm nay, huyện đã xây dựng 9 vườn ươm với khoảng gần 1 triệu cây giống để cấp cho người dân đưa vào trồng. Huyện Nam Trà My cũng đã quy hoạch 6 nghìn ha đất lâm nghiệp để trồng quế, biến nơi đây trở thành thủ phủ quế của khu vực Miền trung – Tây nguyên vào năm 2020. Tuy nhiên, việc chứng nhận chỉ dẫn địa lý mới chỉ dừng lại ở khâu xác định nguồn gốc, xuất xứ, còn muốn khẳng định thương hiệu bền vững cho quế Trà My trên thị trường đòi hỏi cần phải có sự vào cuộc quyết liệt của cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp, người trồng quế cũng như hoạt động nghiên cứu khoa học. Ông Phạm Viết Tích - Giám đốc Sở Khoa học – Công nghệ tỉnh Quảng Nam cho biết: “Để phát triển được cây quế Trà My đúng với bản chất của nó, thì vấn đề cơ bản nhất là đảm bảo về mặt chất lượng. Có nghĩa rằng chỉ dẫn địa lý Trà My đã khẳng định chất lượng đặc thù của cây quế Trà My do điều kiện tự nhiên, khí hậu, thổ nhương, văn hóa con người vùng Trà My quyết định, thì chúng ta cần gìn giữ cho được nguồn gen giống gốc của cây quế Trà My. Hiện nay có các xã như Trà Dơn, Trà Leng, Trà Giác, Trà Giáp có những vườn quế gốc rất quý giá. Nhà nước cần có chính sách hỗ trợ, bảo tồn nguồn giống gốc này để chúng ta phát triển lại nguồn giống quế Trà My. Có như vậy thì thương hiệu quế Trà My mới bền vững được.”

Mới đây, sở Khoa học – Công nghệ tỉnh Quảng Nam đã phối hợp với huyện Nam Trà My tổ chức lễ trao giấy chứng nhận quyền sử dụng chỉ dẫn địa lý Trà My cho sản phẩm quế vỏ của tỉnh Quảng Nam cho các hộ dân trồng quế và các doanh nghiệp kinh doanh sản phẩm từ cây quế. Qua đó, khuyến khích phát triển vùng nguyên liệu quế Trà My và đa dạnh hóa sản phẩm từ cây quế để xuất khẩu ra thị trường thế giới. Từ đây, giúp cho người dân vùng núi Quảng Nam thoát nghèo bền vững./.