Xang k’noọ 5 c’xêê t’moót lêy chóh, lấh 3 hécta dâu đhị vel Bến Đền Tây, chr’val Điện Quang, thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam nắc ơy dưr váih t’viêng liêm. Dự án lêy bhrợ padưr cớ bhiệc chóh dâu băn tằm đhị đâu vêy râu ting por pấh bhrợ zooi zúp âng doanh nghiệp lâng ngành chức năng cóh tỉnh Quảng Nam. P’căn Trần Thị Bảy, đhanuôr cóh Bến Đền Tây tơợ đenh nắc ơy rơơm kiêng bơơn chô cớ lâng bh’rợ nâu. C’xêê 5 hanua, a’ngắh Bảy đh’rứah lâng 12 pr’loọng đhanuôr cóh vel pấh bhrợ dự án lêy bhrợ padưr cớ bhiệc chóh dâu băn tằm đhị zr’lụ Gò Nổi.

Dự án âng Hợp tác xã Nông nghiệp Điện Quang pazưm lâng Công ty Cổ phần Tơ lụa Hội An bhrợ têng. Pr’loọng đông a’ngắh Bảy cung cơnh zâp pr’loọng đhanuôr cóh đâu bơơn chr’val pazao đoọng k’tiếc, HTX zooi zúp bhrợ giếng bơm, glụ điện bơm đác chóh dâu. HTX Nông nghiệp Điện Quang zooi zúp zâp sào k’tiếc chóh dâu 20 ký phân NPK, Trung tâm lêy cha’mêết dâu tằm tơ Trung ương đoọng zên m’ma dâu GQ2, bêl ta bhứch nắc công ty lêy zooi zúp đoọng cớ, câl pay zêng bh’nơơn pr’đươi âng đhanuôr lâng zên 145 r’bhâu đồng đhị mưy ký... t’coóh Trần Thị Bảy, cóh vel Bến Đền Tây, chr’val Điện Quang, thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam đoọng năl: “Lấh k’zệt c’moo ơy xoọc đâu nắc vêy cớ băn tằm, hân đhơ zr’nắh nắc yêm loom bhlâng. Xoọc đâu bơơn bhrợ cung bil bấc c’rơ g’lêếh, cung zr’nắh. Bhrơ padưr cớ bh’rợ nâu nắc vêy bhiệc bhrợ cha têêm ngăn lấh ha đhanuôr. Ha dang pa câl bấc zên lấh mơ chr’nóh lơơng nắc chóh dâu cung têêm ngăn lấh. K’dâng 20 t’ngay nắc ơy choom bơơn bhrợ, doọ lấh zr’nắh cóh pr’loọng đông”.

Đoọng lêy bhrợ padưr bh’rợ chóh dâu băn tằm, zâp vel đông truih k’ruung Thu Bồn, tỉnh Quảng Nam nắc lêy cha’mêết cớ zr’lụ chóh dâu bêl l’lăm ahay, lêy pay đợ đhị vêy pr’đơợ k’tiếc k’ruung laliêm đoọng lêy chóh dâu. Ting lêy lâng l’lăm ahay, pr’đơợ k’tiếc k’bunh, hạ tầng liêm buôn lấh, cơnh: điện nắc ơy ta glụ đơơng tước đhị đhăm chóh nâu đoọng têêm ngăn bhiệc tưới. Ooy đắh k’tiếc đoọng ha bhiệc padưr pa’xớc dâu nắc zêng lêy đhị zr’lụ k’ruung Thu Bồn-Vu Gia tơợ chr’hoong Nông Sơn tước zâp chr’hoong Duy Xuyên, Điện Bàn zêng choom bhrợ têng váih zr’lụ chóh dâu pazưm. T’coóh Văn Bá Năm, Trưởng phòng Nông nghiệp lâng padưr pa’xớc vel bhươl chr’hoong Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam đoọng năl: “Đắh chính sách, xoọc đâu ting cơnh k’đươi moon âng tỉnh, azi đươi dua zên âng padưr pa’xớc bhrợ têng cóh vốn vel bhươl t’mêê, bhrợ têng ting n’juông chr’nắp liêm. Xoọc đâu nắc lêy pác đoọng zâp chr’val nắc 120 ực đồng đoọng zúp ha đhanuôr lâng zúp đoọng doanh nghiệp bhrợ padưr bh’rợ chóh dâu băn tằm”.

Tỉnh Quảng Nam nắc ơy lêy bhrợ têng, cha’groong zr’lụ chóh bhrợ, padưr k’rơ bhiệc chóh bhrợ đhị toor k’ruung, pazưm lâng zâp doanh nghiệp đoọng bhrợ têng hàng hoá. Tỉnh Quảng Nam cung xoọâmpdưr k’rơ bhiệc t’đang k’đươi, t’pấh doanh nghiệp k’rong bhrợ, p’têết pazưm lâng zâp pr’loọng đhanuôr cắh cậ tổ chức p’cắh mặt pr’loọng đhanuôr cơnh HTX, Tổ hợp tác đoọng padưr pa’xớc zr’lụ k’rong bhrợ dâu, lêy cha’mêết cớ, pa xoọng chính sách t’đui đoọng k’rong bhrợ chóh dâu băn tằm. Tỉnh Quảng Nam cung ơy p’têết pazưm nhâm mâng lâng Hiệp hội Tơ lụa bha lang k’tiếc, pấh bhrợ ooy pa zêng pr’đươi tơ lụa đoọng ha bhiệc bhrợ têng g’rưi. T’coóh Lê Trí Thanh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam đoọng năl: “Azi cung ơy bhrợ bhiệc lâng công ty âng Hoa Kỳ nắc ơy lêy cha’mêết lâng chóh lêy liêm choom ooy m’ma nhân tạo, p’têết pazưm lâng zâp doanh nghiệp cóh cr’loọng k’tiếc k’ruung lâng đắh k’rong bhrợ padưr pa’xớc bhrợ têng lấh 2.000 hécta truíh k’ruung Thu Bồn lâng k’ruung Vu Gia đoọng bhrợ padưr ha ngành công nghiệp bhrợ têng g’rưi, pa câl cóh k’tiếc k’ruung lơơng. Cr’chăl nâu, nắc ơy vêy zâp doanh nghiệp du lịch lâng bhrợ têng zâp bh’rợ thủ công mỹ nghệ váih mưy n’juông chr’nắp lưn lơớp toor k’ruung Thu Bồn. Zâp doanh nghiệp cung lêy xay moon zâp râu bhiệc lâng tỉnh Quảng Nam lêy cha’mêết bhrợ t’bhứah zr’lụ pr’đươi cung cơnh bhrợ padưr zâp vel bhươl du lịch, zâp zr’lụ bhrợ têng pazưm váih pr’đươi thủ công mỹ nghệ lâng zâp chế phẩm lơơng dưr váih tơợ bh’rợ chóh dâu băn tằm nâu”./.

Quảng Nam: Xanh lại những biền dâu

                  PV Hoài Nam- Tuyết Lê

      Nghề trồng dâu nuôi tằm, ươm tơ dệt lụa gắn với đời sống của người dân Quảng Nam hàng trăm năm trước. Từ năm 2000 đến nay, nghề này gặp phải sự cạnh tranh khốc liệt của thị trường tơ lụa thế giới làm cho đầu ra gặp khó khăn. Những biền dâu xanh mướt dọc bãi bồi ven sông Thu Bồn và Vu Gia nhường chỗ cho các loại cây trồng khác. Các làng nghề nổi tiếng một thời chỉ còn tiếng khung cửi lách cách. Chủ trương khôi phục nghề trồng dâu nuôi tằm tỉnh Quảng Nam làm hồi sinh làng nghề vang bóng một thời.

       Sau gần 5 tháng đưa vào trồng thử nghiệm, hơn 3 hecta dâu tại thôn Bến Đền Tây, xã Điện Quang, thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam đã lên xanh tốt. Dự án thí điểm khôi phục nghề trồng dâu nuôi tằm tại đây có sự tham gia hỗ trợ của doanh nghiệp và ngành chức năng ở tỉnh Quảng Nam. Bà Trần Thị Bảy, người dân thôn Bến Đền Tây từ lâu mong muốn được quay trở lại với nghề này. Tháng 5 vừa qua, bà Bảy cùng với 12 hộ nông dân trong thôn tham gia dự án thí điểm khôi phục nghề trồng dâu nuôi tằm tại vùng Gò Nổi.

       Dự án do Hợp tác xã Nông nghiệp Điện Quang phối hợp với Công ty Cổ phần Tơ lụa Hội An thực hiện. Gia đình bà Bảy cũng như các hộ dân ở đây được xã giao đất, HTX hỗ trợ làm giếng bơm, kéo điện bơm nước trồng dâu. HTX Nông nghiệp Điện Quang hỗ trợ mỗi sào đất trồng dâu 20 ký phân NPK; Trung tâm Nghiên cứu Dâu tằm tơ Trung ương cấp phí giống dâu GQ2; khi có kén công ty tiếp tục hỗ trợ nong nia, bao tiêu sản phẩm với giá tối thiểu 145 nghìn đồng/ký.… Bà Trần Thị Bảy, thôn Bến Đền Tây, xã Điện Quang, thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam cho biết:“Mấy chục năm nay rồi bây giờ mới nuôi lại tằm, tuy cực khổ nhưng mà vui. Bây giờ ra được con kén thì thấy công sức nhiều, hơi vất vả. Khôi phục lại nghề này thấy có công ăn việc làm cho dân. Nếu được giá thì so với các cây trồng khác, trồng dâu ổn định hơn. Khoảng 20 ngày là mình có thu nhập rồi, đỡ được chi tiêu trong gia đình”.

       Để khôi phục nghề trồng dâu nuôi tằm, các địa phương dọc sông Thu Bồn, tỉnh Quảng Nam tiến hành khảo sát lại vùng trồng dâu trước đây, chọn những nơi có điều kiện thổ nhưỡng phù hợp để quy hoạch trồng dâu. So với trước đây, điều kiện đất đai, cơ sở hạ tầng thuận lợi hơn, như: hệ thống điện đã được kéo ra tận đồng đảm bảo cho việc tưới. Về quỹ đất dành cho việc phát triển cây dâu thì toàn bộ vùng ven sông Thu Bồn- Vu Gia từ huyện Nông Sơn đến các huyện Duy Xuyên, Điện Bàn đều có thể quy hoạch thành vùng trồng dâu tập trung. Ông Văn Bá Năm, Trưởng Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam cho biết:Về chính sách, hiện nay theo chỉ đạo của tỉnh, chúng tôi sử dụng kinh phí của phát triển sản xuất trong vốn Nông thôn mới, sản xuất theo hướng chuỗi giá trị. Hiện nay phân bổ mỗi xã là 120 triệu đồng để giúp cho dân và giúp cho doanh nghiệp khôi phục nghề trồng dâu nuôi tằm”.

       Tỉnh Quảng Nam đã tiến hành quy hoạch vùng, đẩy mạnh dồn điền đổi thửa khu vực ven sông, bãi bồi; liên kết với các doanh nghiệp để tổ chức sản xuất hàng hóa. Tỉnh này cũng đẩy mạnh việc kêu gọi, thu hút doanh nghiệp đầu tư, kết nối với hộ nông dân hoặc tổ chức đại diện hộ nông dân như: HTX, Tổ hợp tác để phát triển vùng nguyên liệu dâu; tiếp tục nghiên cứu, bổ sung chính sách ưu đãi đầu tư trồng dâu, nuôi tằm. Tỉnh Quảng Nam cũng đã liên kết chặt chẽ với Hiệp hội Tơ lụa Thế giới, tham gia vào chuỗi cung ứng nguyên liệu về tơ lụa phục vụ cho chế biến sâu. Ông Lê Trí Thanh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam cho biết:“Chúng tôi cũng đã làm việc với công ty của Hoa Kỳ đã nghiên cứu và thử nghiệm thành công về giống tơ nhân tạo; Liên kết với các doanh nghiệp trong nước cùng đầu tư phát triển với quy mô trên 2.000 héc ta dọc theo sông Thu Bồn và sông Vu Gia để phục vụ cho ngành công nghiệp chế biến sâu, xuất khẩu. Bên cạnh đó, đã có các doanh nghiệp du lịch và chế biến các hàng thủ công mỹ nghệ thành một chuỗi giá trị khép kín ven sông Thu Bồn. Các doanh nghiệp cũng đặt vấn đề với tỉnh Quảng Nam nghiên cứu mở rộng vùng nguyên liệu cũng như hình thành các làng du lịch, các khu sản xuất chế biến tập trung thành hàng thủ công mỹ nghệ và các chế phẩm khác xuất phát từ nghề trồng dâu nuôi tằm này”./.