Xang zâp g’lúh boo túh lứch c’moo n’nắc ahay, đhanuôr r’lụ túh Quảng Ngãi nắc ơy k’đhạp xoọc đâu ting k’đhạp lấh mơ. Zên pa’câl bh’nơơn pr’đươi, bh’năn băn, a’tứch a’đha cắh liêmc rêê, apêê câl đươi cung cắh bấc nắc bhrợ bấc pr’loọng đông dzoọng đhị râu k’rang cắh ma Tết.

K’noọ 1 tuần nâu, t’coóh Phạm Văn Hy cóh chr’val Ba Nam, chr’hoong Ba Tơ, tỉnh Quảng Ngãi ặt ặt tớt cắh têêm ngăn. Lấh 2 hécta keo 3 c’moo âng pr’loọng đông ặt đương lêy cắh vêy ngai lướt câl pay. Năl mơ zên k’rang lêy đoọng Tết âng prang pr’loọng đông 6 cha nặc cha nắc mưy ặt đương ooy ha’rêê chóh keo xoọc đâu nắc cắh năl cơnh chấc bhrợ. C’lâng c’tốch lướt vốch zr’nắh k’đhạp tu đợ gr’lúh boo túh lứch c’moo bhrợ apêê lướt câl cung cắh kiêng câl t’moót xe. K’noọ lêy t’coóh Hy moon, nắc ting zâng lêy pa’câl keo ta tứi, bil pất zên k’zệt ực tu tu keo pa’câl xoọc ha’tộ: “Xơợng apêê moon bhrợ c’moo n’nắc ahay. Mưy tấn mơ 2, 3 ha’riêng r’bhâu. Đhanuôr cóh đâu ặt g’nưm ooy keo a’năm. Zên keo bhrợ têng ha dợ ặt đương cắh bơơn lêy ngai câl nắc cơnh năl bhrợ. C’moo đâu băn acoon bh’năn n’hâu cung cắh choom, a’tứch a’đha ma chêết, a’ọc cung chêết. Đông băn mưy p’nong ta’rí cung chêết. Xoọc đâu cắh dzợ băn râu rị.”

Đhị Trà Vinh, chr’hoong Ba Tơ, bấc c’moo l’lăm ahay, đăn Tết, bấc đông cóh vel đâu băn a’ọc, a’tứch pa’câl pay zên k’rang lêy Tết, ha dợ c’moo đâu, zâp đông nắc dzợ 2, 3 p’nong a’tứch đoọng bhuốih a’bhô dang, a’bhướp a’dích, a’ọc nắc vêy ngai đông cắh váih. Lứch túh bhlong, hr’cấh ha’voóh k’tiếc nắc tước pr’lúh cr’ay bhrợ bấc đông vêy đhr’năng cắh ma Tết. ặt k’rang k’pân. P’căn Phạm Thị Nghi cóh chr’val Ba Vinh k’rang moon:

PV: Bấc c’moo ahêê băn a’ọc xang nặc bhrợ pay lêệ ha a’ngắh:

-Ợ, bấc c’moo băn váih a’ọc cha Tết, c’moo đâu cắh váih

Hâu tu cắh váih a’ọc cha Tết cậ?

A’ọc ma chêết zêng, cắh vêy a’ọc băn đoọng r’rứah. N’hâu cung cắh váih. Ha’roo cha’nêếh cung cắh, a’tứch cung cắh. Cắh râu choom đươi dua bêl Tết.

Pr’đoọng lấh mơ đợ pr’loọng đông đhanuôr cóh chr’hoong k’coong ch’ngai, xang g’lúh túh lứch c’moo n’nắc ahay, pr’loọng đông p’căn Nguyễn Thị Lanh cóh chr’val Hành Tín Tây, chr’hoong Nghĩa Hành, dzợ vêy đợ t’nooi a’tứch k’zệt p’nong. P’loon bêl plêệng doọ boo, tơợ đấh ra’iu, 2 anhi diịc điêl t’coóh Lanh nắc lướt zi’lấh k’zệt km chô tước đhị pa’câl a’tứch pay zên k’rang lêy tết. Hân đhơ cơnh đêếc, zr’nắh lấh mơ, zên a’tứch hêê c’moo đâu nắc mơ mức cắh tước 100 r’bhâu đồng đhị 1 ký, xiêr lấh mơ lâng zâp c’moo l’lăm ahay, ha dợ cung cắh lấh vêy ngai chấc lêy câl. K’noọ 20 p’nong a’tứch cóh đông bơơn pa’câl 5, 6 p’nong a’năm. 2 anhi diịc điêl t’coóh nắc lêy đơơng chô pa’rạch cớ ooy đông đương pa’câl bêl lơơng liêm dal lấh. T’coóh Lanh đoọng năl: “Cắh râu liêm choom, cắh ngai chấc câl đươi cơnh bấc c’moo l’lăm. Cắh vêy ngai câl cha. C’moo đâu zr’nắh lấh mơ c’moo l’lăm.”

Ting cơnh t’coóh Lương Kim Sơn, Giám đốc Sở Lao động, thương binh lâng xã hội tỉnh Quảng Ngãi, đhị râu zr’nắh k’đhạp âng đhanuôr zr’lụ boo túh, ngành pazưm lâng zâp tổ chức chính trị, xã hội k’đươi moon zâp doanh nghiệp, tổ chức, cha’nặc manứih zooi zúp đhanuôr g’lúh Tết. Tước đâu, bhiệc lêy đoọng 1.000 tấn cha’nêếh âng Trung ương zooi zúp nắc ơy liêm xang. Tỉnh nắc xoọc k’đươi moon lâng Trung ương t’bhlâng zooi zúp 2.000 tấn đoọng âng đơơng ha đhanuôr liêm chr’nắp g’lúh Tết nâu. T’coóh Lương Kim Sơn đoọng năl: “K’rong pazưm cr’noọ bh’rợ zooi zúp g’lúh Tết Mậu Tuất, ting cơnh cr’noọ k’đươi moon âng Bộ Lao động, Thương binh lâng xã hội, azi nắc ơy k’đươi moon lâng UBND tỉnh ký bha ar pa’tơ k’đươi moon zooi zúp k’dâng 2.000 tấn, azi nắc cung ra’văng zâp c’lâng bh’rợ pazưm lâng Cục dự trữ Nhà nước zr’lụ Nghĩa Bình đoọng xay bhrợ bhiệc đoọng ha đhanuôr.”

T’ngay lứch, tết tước, đhanuôr cóh k’coong ch’ngai zr’lụ túh pa bhlâng kiêng bơơn râu pazưm têy zooi zúp âng đhanuôr đoọng zâp ngai, zâp đông zêng váih Tết./.

Quảng Ngãi: Nông dân lo mất Tết

PV Vinh Thông/ VOV miền Trung

Sau các đợt mưa lũ hồi cuối năm ngoái, nông dân vùng lũ Quảng Ngãi đã khó nay càng khó khăn hơn. Giá cả nông sản, gia súc, gia cầm bấp bênh, sức mua giảm khiến nhiều gia đình đứng trước nỗi lo không có Tết.

Gần một tuần nay, ông Phạm Văn Hy ở xã Ba Nam, huyện Ba Tơ, tỉnh Quảng Ngãi đứng ngồi không yên. Hơn hai héc ta keo 3 năm tuổi của gia đình chờ mãi vẫn chưa thấy có người hỏi mua. Bao nhiêu tiền lo sắm Tết của cả gia đình 6 miệng ăn chỉ trông chờ vào rẫy keo giờ đành phó mặc cho may rủi. Đường sá đi lại khó khăn do những trận mưa lũ cuối năm ngoái khiến thương lái ngại đưa xe vào rẫy mua keo. Nhẩm đi tính lại ông Hy cho biết, phải bấm bụng bán keo non nhưng lại chịu thêm khoản lỗ vài chục triệu do keo rớt giá. “Nghe họ nói hạ hơn năm ngoái. Một tấn mất khoảng hai ba trăm ngàn. Bà con trên này trông vào cây keo thôi. Giá keo hạ mà chờ mãi chưa thấy ai mua không biết làm sao. Năm nay nuôi con gì cũng không được, gà vịt chết, heo cũng chết. Nhà nuôi có một con trâu cũng chết. Giờ không nuôi con gì nữa.”

Tại xã Ba Vinh, huyện Ba Tơ, mấy năm trước, gần đến Tết, nhiều nhà trong làng có con heo, con gà bán lấy tiền lo Tết, còn năm nay, mỗi nhà chỉ còn vài con gà để cúng ông bà, heo thì có nhà chẳng có con nào. Hết lũ lụt, sạt lở đất rồi đến dịch bệnh khiến nhiều nhà nguy cơ không có Tết. Nỗi lo chất chồng. Bà Phạm Thị Nghi ở xã Ba Vinh lo lắng:

PV: Thường mấy năm mình nuôi heo rồi làm thịt ăn Tết hả cô?

- Ừ mấy năm chăn nuôi có heo ăn Tết, năm nay không có.

PV: Vì sao không có heo ăn Tết vậy?

- Heo chết rồi, không có heo nuôi đẻ nữa. Cái gì cũng không có. Lúa nếp không có, gà cũng không có. Không lo được gì cho Tết.

May mắn hơn những hộ dân ở miền núi, sau đợt lũ cuối năm ngoái, gia đình bà Nguyễn Thị Lanh ở xã Hành Tín Tây, huyện Nghĩa Hành vẫn còn bầy gà vài chục con. Tranh thủ trời tạnh ráo, từ tờ mờ sáng, hai vợ chồng bà Lanh vượt mấy chục cây số đem gà xuống phố bán lấy tiền lo Tết. Nhưng khổ nỗi, giá gà ta năm nay chỉ ở mức chưa tới 100 ngàn đồng/kg, giảm so với mọi năm mà cũng chẳng mấy người hỏi mua. Gần hai chục con gà trong giỏ chỉ bán được 5, 6 con. Hai vợ chồng già đành phải chở ngược về nhà chờ phiên chợ khác mong được giá hơn. Bà Lanh cho biết: “Ế lắm, ế hơn mấy năm. Không có người mua ăn. Năm nay khó hơn mấy năm nhiều.”

Theo ông Lương Kim Sơn, Giám đốc Sở Lao động, Thương binh và Xã hội tỉnh Quảng Ngãi, trước những khó khăn của người dân vùng bão lũ, ngành phối hợp với các tổ chức chính trị, xã hội vận động kêu gọi các doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân hỗ trợ bà con trong dịp Tết. Đến nay, việc phân bổ 1.000 tấn gạo cứu đói do Trung ương hỗ trợ đã hoàn tất. Tỉnh đang đề xuất với Trung ương tiếp tục hỗ trợ 2.000 tấn để cấp phát cho bà con “đỏ lửa” trong dịp Tết này. Ông Lương Kim Sơn cho biết: “Tổng hợp nhu cầu cứu trợ “đỏ lửa” trong dịp Tết Mậu Tuất, theo ký kiến chỉ đạo của Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội, chúng tôi đã đề xuất với UBND tỉnh ký văn bản đề nghị hỗ trợ khoảng 2.000 tấn. Chúng tôi cũng đã chuẩn bị các phương án phối hợp với Cục Dự trữ Nhà nước khu vực Nghĩa Bình để triển khai cấp phát cho dân.”
        Ngày hết, Tết đến, bà con nông dân vùng bão, lũ rất mong nhận được sự chung tay hỗ trợ của cộng đồng để mọi người, mọi nhà đều có Tết./.