Coh pazêng c’moo hay, muy k’bhuh đhanuôr acoon coh căh zập  k’tiếc bhrợ têng cha, vêy ngai căh vêy k’tiếc, căh vêy đong ặt, bấc rau tu lalay cơnh. Ting cơnh dáp lêy, tước c’xêê 9 c’moo đâu, t’cooh Hà Ngọc Chiến-Chủ tịch Hội đồng Dân tộc âng Quốc hội đoọng năl: “A hêê dzợ tước 58.123 pr’loọng căh vêy k’tiếc ặt, 330.567 pr’loọng căh vêy zập k’tiếc bhrợ têng cha, 96.256 pr’loọng kiêng vặ zên đoọng pa dưr tr’mông tr’meh, bhrợ têng cha, 313.219 pr’loọng căh zập đác đươi dua.”

        Đọong zup zooi, pa xiêr zr’năh k’đhap đoọng ha đhanuôr, Đảng, Nhà nước hêê nắc ơy vêy chính sách zup zooi k’tiếc k’bunh đoọng ha đhanuôr zr’lụ acoon coh. T’ngay 20/7/2004, Thủ tướng Chính phủ vêy Quyết định số 134 lâng xa nay nắc zup zooi k’tiếc bhrợ têng cha, k’tiếc ặt, đong ặt lâng đác ch’ngaach đoọng ha đhanuôr acoon coh đha rựt, pr’ặt tr’mông pa bhlầng k’đháp đha rựt. Tu đhr’năng pr’hân lâng lalua ta nih bhlầng âng quyết định nâu, apêê vel đong nắc đâh k’đươi moon apêê ngành, apêê cấp pr’hân lêy bhrợ. Apêê vel đong cơnh Thánh Hoá, Cao Bằng, Lang Sơn, Phú Thọ… bơơn bh’nơơn dal lâng tệêm ngăn zêng đăh đợ  bấc, đăh bh’nơơn đong ặt zập pr’đợơ 3 nhâm mâng: bha nên mâng, za đêr mâng lânh chr’tốp mâng. Bơr pêê tỉnh cơnh: Tuyên Quang, Quảng Nam… pa đớp đoọng ha ngành chức năng pa chăp lêy zăng ghit đăh pr’đhang đong ặt, liêm choom cơnh lâng pr’ặt tr’nớt cung cơnh j’niêng cr’bưn âng đhanuôr. Bấc tỉnh ơy bhrợ têng liêm choom bhiệc pa liêm ma mơ zên bạc zập c’moo đoọng chroi k’rong zên đối ứng, bấc vel đong nắc dzợ đối ứng zên bạc, k’rong tợơ lơơng lâng t’pâh tợơ đhanuôr ting chroi k’rong pa xoọng zên bạc, t’ngay công, pr’đươi đoọng bhrợ têng,.. đoọng bhrợ têng đong ặt ha đhanuôr đha rựt, cơnh Tuyên Quang, Nghệ An, Thừa Thiên Huế, Đắk Nông, Gia Lai. Bơr pêê tỉnh ơy bhrợ têng liêm Quyết định 03 âng Bộ Nông nghiệp lâng pa dưr pa xớc vel bhươl đăh pay bhrợ n’loong đoọng zup zooi đong ặt đoọng ha đhanuôr acoon coh đha rựt, pr’ặt tr’mông dzợ lưm zr’năh k’đhap pa bhlầng.

        Rau k’rang lâh mơ nắc, bhiệc t’vaih k’tiếc ặt đoọng ha pêê pr’loọng đong bơơn apêê vel đong xay bhrợ lâng bấc c’lâng bh’rợ, cơnh bhrợ têng liêm t’mêê. Bơr pêê vel đong vêy k’tiếc ơy quy hoạch bơơn pazêng zr’lụ đhanuôr ặt t’mêê, pa tệêt lâng quy hoạch đanh đươnh âng vel đong. Bấc đhị t’pâh ađhi noo, đhanuôr tr’pác, ting pác đoọng đhăm k’tiếc bhrợ têng đong ặt đoọng ha ma nuyh k’đhap k’ra, đươi cơnh đếêc nắc ơy liêm  xang cơnh k’đươi. Quyết định 134 ơy t’vaih pr’đợơ đoọng ha vel đong vêy pr’đợơ bhrợ têng bhiệc pa zưm apêê bh’rợ coh muy vel đong, đoọng pa dưr bh’nơơn apêê cr’nọo bh’rợ bơơn k’rong bhrợ têng, cung cơnh rau bh’rợ liêm t’mêê, bhriêl choom âng đhanuôr. Tu cơnh đếêc, pa dưr c’rơ tợơ đhanuôr lâng bhrợ têng liêm c’lâng bh’rợ âng Quyết định 134 nắc “Đhanuôr tự bhrợ, Nhà nước zooi zup lâng đhanuôr zup zooi”.

       Tệêm ngăn k’tiếc ặt, k’tiếc bhrợ têng cha đoọng ha đhanuôr acoon coh ếêh rau bh’rợ choom bhlêh lơi bhrợ têng coh muy bơr t’ngay, nắc dzợ lêy tợơ c’rơ lâng rau chr’năp lalay âng vel đong. Đh’rưah, nắc lêy ra pặ c’rơ bhrợ têng. M’jưah lâng đếêc nắc xay moon t’pâh đhanuôr acoon coh xăl cơnh pa chăp bhrợ, ting pâh đh’rưah lâng Nhà nước xay bhrợ Quyết định nâu 1 cơnh liêm choom bhlầng. Tiến sĩ Hà Việt Quân, Vụ trưởng Vụ Hợp tác bha lang k’tiếc, Ủy ban Dân tộc đoọng năl: “A zi xoọc k’đươi moon zup zooi dzoóc tước 100 ức đồng đoọng ha 1 pr’loọng căh zập k’tiếc bhrợ têng cha, tợơ 50% nắc a tếh, coh đếêc Nhà nước nắc zup zooi mơ 22,5 ức đồng, mơ dzợ nắc vặ tợơ zên chính sách, cr’chăl đanh tước 10 c’moo, lâng lãi suất nắc mơ muy pâng t’ping lâng lãi suất đoọng vặ cơnh lâng pr’loọng đong đha rựt. A zi cung pa căh c’lâng bh’rợ đoọng đhanuôr căh dzợ vêy k’tiếc bhrợ têng nắc xăl bh’rợ tr’nêng. A zi xăl rau bha lầng tợơ chính sách zup zooi xăl chính sách k’rong bhrợ, lêy đhanuôr acoon coh nắc k’bhuh pa dưr âng k’tiếc k’ruung.”

       Đhơ dzợ lưm zr’năh k’đhap, ha dợ chính sách zup zooi k’tiếc bhrợ têng cha, k’tiếc ặt lâng đác đươi dua đoọng ha pêê pr’loọng đha rựt, pr’ặt tr’mông k’đhap zr’năh ting cơnh Quyết định 134 âng Thủ tướng Chính phủ ơy đâh moọt ooy pr’ặt tr’mông, chroi k’rong bhrợ xăl vel  bhươl zr’lụ đhanuôr acoon coh. Ting cơnh xay moon âng bấc chuyên gia, nâu đoo  nắc muy chính sách liêm loom đhanuôr, đơơng chô chr’năp ta nih đoọng ha đhanuôr acoon coh coh bh’rợ ta bil ha ul pa xiêr đha rựt, chroi k’rong zư lêy tệêm ngăn xã hội, t’vaih rau mr’cơnh coh zr’lụ đhanuôr acoon coh. T’cooh Vũ Hồng Thanh, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế âng Quốc hội moon ghit: “Nâu đoo  nắc pr’đợơ đoọng t’vaih bh’rợ bhrợ têng cha đoọng ha đhanuôr nắc vêy choom pa xiêr đha rựt đanh mâng. Coh cr’chăl ha y, nắc k’rang c’lâng xa nay tước c’moo 2025, tệêm ngăn k’tiếc ặt, k’tiếc bhrợ têng cha, đác đươi dua đoọng ha đhanuôr./.”

QUYẾT ĐỊNH 134 HỖ TRỢ ĐẤT SẢN XUẤT, NHÀ Ở

VÀ CÁC NHU CẦU THIẾT YẾU PHỤC VỤ SẢN XUẤT

VÀ ĐỜI SỐNG CHO ĐỒNG BÀO NGHÈO

                                   Thu Hòa VOV4

Trong những năm qua, một bộ phận dân cư vùng đồng bào dân tộc thiếu đất sản xuất, thậm chí không có đất, không có nhà để ở, do nhiều lý do khác nhau. Theo thống kê đến tháng 9 năm nay, ông Hà Ngọc Chiến- Chủ tịch Hội đồng Dân tộc của Quốc hội cho biết: “Chúng ta còn đến 58.123 hộ thiếu đất ở, 330.578 hộ thiếu đất sản xuất, 96.256 hộ có nhu cầu vay vốn để phát triển sản xuất, 313.219 hộ thiếu nước sinh hoạt.”

Để giúp đỡ, giảm bớt khó khăn cho đồng bào, Đảng, Nhà nước ta đã có chính sách hỗ trợ đất đai cho người dân vùng DTTS. Ngày 20-7-2004, Thủ tướng Chính phủ có Quyết định số 134, với nội dung cơ bản là hỗ trợ đất sản xuất, đất ở, nhà ở và nước sinh hoạt cho hộ đồng bào dân tộc thiểu số nghèo, đời sống khó khăn. Do tính chất đúng đắn và cấp thiết của quyết định này, các địa phương đã nhanh chóng chỉ đạo các ngành, các cấp khẩn trương tổ chức thực hiện. Các địa phương như Thanh Hóa, Cao Bằng, Lạng Sơn, Phú Thọ... đạt tỷ lệ cao và bảo đảm cả về số lượng, chất lượng nhà ở đủ các tiêu chuẩn 3 cứng: nền cứng, vách cứng và mái cứng. Một số tỉnh như: Tuyên Quang, Quảng Nam... giao cho ngành chức năng nghiên cứu khá kỹ về cấu trúc diện tích nhà, phù hợp với điều kiện sinh hoạt và phong tục tập quán của đồng bào. Nhiều tỉnh đã thực hiện tốt việc cân đối ngân sách hàng năm để góp vốn đối ứng, một số địa phương còn trích thêm ngân sách, huy động các nguồn lực khác và vận động cộng đồng đóng góp thêm về kinh phí, ngày công, vật liệu... để xây nhà ở cho các hộ nghèo, như Tuyên Quang, Nghệ An, Thừa Thiên -Huế, Đắc Nông, Gia Lai. Một số tỉnh đã thực hiện tốt Quyết định 03 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn về khai thác gỗ để hỗ trợ nhà ở cho đồng bào dân tộc thiểu số nghèo, đời sống khó khăn.

Đáng quan tâm là, việc giải quyết đất ở cho các hộ gia đình được các địa phương triển khai bằng nhiều phương án, hình thức phong phú và sáng tạo. Một số địa phương có quỹ đất đã quy hoạch được những khu dân cư mới, gắn với quy hoạch lâu dài của địa phương. Một số nơi vận động anh em, bà con họ hàng chia sẻ, sang nhượng diện tích đất xây dựng nhà ở cho người còn khó khăn nên cơ bản hoàn thành chỉ tiêu. Quyết định 134 đã tạo điều kiện cho các địa phương có cơ sở thực hiện việc lồng ghép các chương trình mục tiêu trên cùng một địa bàn, nhằm phát huy hiệu quả các công trình được đầu tư, cũng như sự sáng tạo, năng động của nhân dân. Do đó, phát huy được nội lực trong cộng đồng và thực hiện tốt phương châm của Quyết định 134 là "Nhân dân tự làm, Nhà nước hỗ trợ và cộng đồng giúp đỡ".

Đảm bảo đất ở đất sản xuất cho đồng bào DTTS không phải là vấn đề có thể giải quyết một sớm một chiều, mà còn phải phụ thuộc vào khả năng và đặc thù của từng địa phương. Đồng thời, cần phải bố trí được nguồn lực thực hiện. Bên cạnh đó cần tuyên truyền vận động đồng bào DTTS thay đổi tư duy, tham gia cùng Nhà nước triển khai Quyết định này 1 cách hiệu quả nhất. Tiến sĩ Hà Việt Quân, Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế, Uỷ ban Dân tộc cho biết: “Chúng tôi đang đề xuất sẽ hỗ trợ lên đến 100 triệu đồng cho 1 hộ thiếu đất sản xuất, từ 50% trở lên, trong đó Nhà nước sẽ hỗ trợ khoảng 22,5 triệu đồng, còn lại sẽ được vay từ nguồn vốn tín dụng chính sách, thời gian lên tới 10 năm, và lãi suất chỉ bằng 1 nửa so với lãi suất cho vay đối với hộ nghèo. Chúng tôi cũng đưa ra các giải pháp để người dân không thể bố trí quỹ đất sản xuất nữa thì có thể chuyển đổi ngành nghề. Chúng tôi chuyển trọng tâm từ chính sách hỗ trợ sang chính sách đầu tư, coi đồng bào vùng DTTS là đối tác phát triển của cả nước.”

Mặc dù vẫn còn một số vướng mắc, nhưng chính sách hỗ trợ đất sản xuất, đất ở, nhà ở và nước sinh hoạt cho các hộ đồng bào dân tộc thiểu số nghèo, đời sống khó khăn theo Quyết định 134 của Thủ tướng Chính phủ đã nhanh chóng đi vào cuộc sống, góp phần làm thay đổi bộ mặt nông thôn vùng đồng bào các dân tộc. Theo đánh giá của nhiều chuyên gia, đây là một chính sách hợp lòng dân, đem lại những giá trị đích thực cho đồng bào các DTTS trong công cuộc xoá đói, giảm nghèo, góp phần gìn giữ ổn định trật tự, an toàn xã hội, tạo sự đồng thuận trong vùng đồng bào các dân tộc thiểu số. Ông Vũ Hồng Thanh, Chủ nhiệm Uỷ ban Kinh tế của Quốc hội khẳng định: “Đây là điều kiện tiên quyết để tạo sinh kế cho người dân thì mới có thể giảm nghèo bền vững được. Trong thời gian tới, phải hết sức quan tâm chủ trương đến 2025, đảm bảo đất ở đất sản xuất, nước sinh hoạt cho người dân”./.