Đhr’nong đong âng díc điêl pa căn Hồ Thị Yến đhị chr’val Hồng Bắc, chr’hoong A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế ặt ch'ngai tợơ c’lâng Hồ Chí Minh bơr pêê cây số. Pazêng c’moo kháng chiến, pa căn Yến ting pâh guy súng ch’răh, bhặ apêê bhrêy tăh lâng bhrợ t’vaih c’lâng Trường Sơn. Pa căn Yến truih, t’ngay đếêc zr’năh k’đhap pa bhlầng, pazêng apêê pân đil c’mor ha vil c’la đay ặt bhrợ coh đhr’năng boom h’tộ, đạn păr, zâng lâng đhr’năng k’hir pân gruh. Mặt trận đăh Tây Trị-Thiên x’rịa pazêng c’moo 1960 ác liệt pa bhlầng. Mỹ p’tộ bom căh dzợ cơnh nắc đoọng tr’pác c’lâng Hồ Chí Minh oó đoọng đơơng ch’na đh’năh súng ch’răh moọt ooy miền Nam. Ha dợ đươi  vêy c’rơ âng lang đha đhâm c’mor, rau đoàn kết, zư lêy âng đhanuôr Pa Cô, Tà Ôi cung cơnh apêê acoon coh lơơng đăh Tây Trị-Thiên, pa căn Hồ Thị Yến đh’rưah lâng đồng đội đay nắc ơy  bhrợ têng liêm choom rau bh’rợ âng đơn vị pa đớp đoọng: “Pa zay ting Đảng, ting cách mạng, ting A va Hồ. Bêl pleng t’ngay nắc lướt cuốc, lướt pếch; ha dưm nắc bếch đhị crâng da ding căh ma đong xang, lướt hớơ cơnh đếêc. N’jưah guy hàng, jưah bhrợ c’lâng, đhị đươi dua nắc lướt tước đếêc. Căh lướt muya đay nắc lướt ting đơn vị cơnh dếêc, zập Tiểu đoàn. A cu năl cách mạng nắc ting cách mạng. k’tiếc k’ruung tệêm ngăn doó dzợ tr’panh lâng a rọp, zập ngai bơơn hạnh phúc, bhui har.”

          Lấh 20 c’moo tợơ bêl c’lâng Trường Sơn bơơn pa mâng vaih nắc c’lâng Hồ Chí Minh, c’lâng pa tệêt bhlưa apêê vel bhươl đhanuôr acoon coh, zooi đhanuôr vêy pr’đợơ pa dưr tr’mông tr’meh, bhrợ têng cha, k’chụt lơi ha ul đha rựt. A móo Hốih Thị Hoa, ặt đhị chr’val Ma Cooih, chr’hoong Đông Giang, tỉnh Quảng Nam truih, t’ngay a hay đhanuôr Cơ Tu lướt bhrợ ha rêê, vêy k’nuung prí, cọ a bhoo căh cợ bơơn a đhăh dzăm nắc tước Thị trấn Prao đoọng pa câl. Lướt lâng chô tước bơr pêê tiếng đồng hồ, bêl lướt zi lưa nắc căh loon pa câl. Nâu kêi, muy đơơng ooy toor c’lâng Hồ Chí Minh, đhơ cơnh cung choom pa câl tu bấc ma nuyh lướt ra vách. A moó Hoa đoọng năl, tợơ t’ngay pa liêm pa mâng c’lâng Hồ Chí Minh, đhanuôr ặt đhị đâu nắc xăl k’tiếc bhrợ ha rêê đoọng choh keo, vêy đoo đong bơơn pay pa chô k’ha riêng ức đồng zập c’moo: “Lalăm a hay zr’năh k’đhap pa bhlầng, pếêh a băng căh ngai câl, chơih a puối căh ngai câl, pa câl đhơ đhơ rau cung căh ngai câl. Đươi vêy c’lâng Hồ Chí Minh nâu kêi pa câl đhơ đhơ rau cung choom. Nắc cơnh pa câl a bhoo, a băng, đớc muy xị nắc lứch apêê câl. Cơnh pih âng đhanuôr coh đâu choh pa câl cung đâh, keo apêê tước câl đhị ng’choh .”

          Chr’val Ma Cooih, chr’hoong Đông Giang, tỉnh Quảng Nam cung nắc đhị Tập đoàn AVG chơih pay đoọng bhrợ têng zr’lụ du lịch crâng đác Cổng Trời đươi tợơ k’bhuh da ding vêy k’tiếc ca cấp pậ bhưah, lâng k’bhuh bọong gợp ga mắc k’tứi. Zr’lụ du lịch crâng đác, ặt đhêy nâu vêy pazêng zên k’rong bhrợ têng nắc 400 tỷ đồng, đương rơơm nắc vêy t’pâh mơ 100.000 chu t’mooi tước coh muy c’moo.

          Bhiệc xay bhrợ apêê pr’đợơ du lịch truih c’lâng Hồ Chí Minh cung bơơn bấc vel đong k’rang lêy. Đhị đâu nắc vêy bấc zr’lụ c’kir lịch sử, văn hoá, bấc bọong gợp tr’haanh cơnh Bhươn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng, tỉnh Quảng Bình; ping xal Liệt sĩ k’tiếc k’ruung Trường Sơn, tỉnh Quảng Trị; k’bhuh địa đạo Động So, địa đạo Lam Sơn, bôl A Bia, chr’hoong A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế: Vel t’naanh a din Zara lâng tran đác grăng, chr’hoong Nam Giang, tỉnh QuảngNam… T’cooh A viết Sơn, Phó Chủ tịch chr’hoong Nam Giang, tỉnh Quảng Nam đoọng năl, c’lâng Hồ Chí Minh z’lâh  vel đong chr’hoong n’juôi dal lâh 50 cây số, pa tệêt lâng apêê chr’hoong da ding ca coong đăh Tây tỉnh Quảng Nam lâng apêê tỉnh Tây Nguyên, nắc c’lâng pa dưr tr’mông tr’meh, ta bhưah zr’lụ đhanuôr ặt cung cơnh xay bhrợ apêê chính sách tệêm ngăn pr’ặt tr’mông âng đhanuôr: “C’lâng Hồ Chí Minh lướt z’lâh ooy vel đong nắc vinh dự lâng hâng hơnh bhlầng cơnh lâng pazêng ma nuyh trực tiếp ting pâh chiến trường lâng cung nắc rau hâng hơnh bhlầng lâng lang p’niên. Xọoc đâu, pazêng vel đong trúih c’lâng Hồ Chí Minh nắc vêy đợ ma nuyh đha rựt, đăn đha rựt zập c’moo zêng xiêr t’ping lâng apêê vel đong lơơng. Nắc đoo pa căh ghit liêm bhlầng bêl vêy clâng Hồ Chí Minh z’lấh.”/.

Đổi thay ở “tuyến lửa” Trường Sơn- đường Hồ Chí Minh huyền thoại

PV Hoài Nam/ VOV- miền Trung

Đường Trường Sơn- đường mòn Hồ Chí Minh nối từ Bắc chí Nam, dọc dãy Trường Sơn hùng vĩ, gắn liền với bao chiến công oanh liệt của quân và dân ta. Tuyến vận tải chiến lược dài gần 17.000 km này là biểu tượng của ý chí thông nhất Tổ quốc. Hơn 20 năm đầu tư xây dựng đường Hồ Chí Minh, giao thông miền núi được kết nối, mở ra cơ hội phát triển cho đồng bào các dân tộc sống dọc dãy Trường Sơn.

Ngôi nhà vợ chồng bà Hồ Thị Yến ở xã Hồng Bắc, huyện A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế nằm cách đường Hồ Chí Minh vài cây số. Những năm kháng chiến, bà Yến tham gia gùi lương, tải đạn, cõng thương binh và mở đường Trường Sơn. Bà Yến kể, ngày đó vô cùng gian khó, những cô gái tuổi mới mười chín, đôi mươi quên mình dưới mưa bom, bão đạn, đối mặt với sốt rét. Mặt trận phía Tây Trị- Thiên những năm cuối của thập niên 1960 vô cùng ác liệt. Mỹ ném bom dữ dội hòng chia cắt tuyến vận tải chiến lược đường Hồ Chí Minh chi viện cho miền Nam. Nhưng nhờ sức trẻ và sự đoàn kết, che chở của đồng bào Pa Cô, Tà Ôi cũng như các dân tộc thiểu số khác ở phía Tây Trị-Thiên, bà Hồ Thị Yến cùng đồng đội đã hoàn thành nhiệm vụ được đơn vị giao phó:"Quyết tâm đi theo Đảng, theo cách mạng, theo Bác Hồ. Ban ngày đi đào, đi cuốc, đi làm; đêm thì về ngủ không có nhà cửa, cứ đi mãi rứa. Vừa gùi hàng, vừa làm đường, chỗ nào cần là đi chỗ đó. Đi theo, mà không phải một mình, đi cả đơn vị, cả Tiểu đoàn. Mình giác ngộ cách mạng nên đi theo cách mạng. Đất nước hòa bình, con người tất cả đều hạnh phúc."

Hơn 20 năm kể từ khi đường Trường Sơn từ ngày được nâng cấp thành đường Hồ Chí Minh, con đường là sự kết nối giữa các bản làng đồng bào dân tộc thiểu số, giúp người dân có điều kiện phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo. Chị Hối Thị Hoa, ở xã Mà Cooi, huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam kể, ngày xưa đồng bào Cơ Tu đi làm rẫy về, có được buồng chuối, mấy quả ngô hay săn bắt được thú rừng phải gùi cõng đến thị trấn P’rao để bán. Đi và về mất vài tiếng đồng hồ, có khi trễ phiên chợ không bán được. Bây giờ, chỉ cần mang ra trục đường Hồ Chí Minh, kiểu gì cũng bán được bởi nhiều người qua lại. Chị Hoa cho biết, từ ngày nâng cấp đường Hồ Chí Minh, bà con ở đây chuyển hầu hết diện tích đất rẫy sang trồng keo, có nhà thu nhập cả trăm triệu đồng mỗi năm: "Ngày xưa cực khổ, vất vả, đi hái măng cũng không ai mua, bắt ốc mà bắt nhiều cũng không ai mua, buôn bán chi cũng không được hết. Nhờ có đường Hồ Chí Minh mà bữa ni buôn bán được lắm. Ví dụ làm bắp, có măng là bán được hết. Như chanh người dân ở đây trồng, hái mới được được nè, với lại bán keo cũng được tiền lắm."

Xã Mà Cooi, huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam cũng là nơi được Tập đoàn FVG chọn triển khai xây dựng Khu du lịch sinh thái Cổng Trời dựa trên vòm núi đá vôi khổng lồ, với hệ thống hang động lớn nhỏ. Khu du lịch sinh thái, lưu trú này có tổng vốn đầu tư 400 tỷ đồng được kỳ vọng thu hút khoảng 100.000 khách/năm.

 Việc khai thác tiềm năng du lịch dọc đường Hồ Chí Minh cũng được nhiều địa phương quan tâm. Nơi đây có rất nhiều điểm di tích lịch sử, văn hóa, nhiều hang động, thắng cảnh đẹp nổi tiếng như Kỳ quan thiên nhiên thế giới- Vườn Quốc gia Phong Nha- Kẻ Bàng, tỉnh Quảng Bình; Nghĩa trang Liệt sĩ quốc gia Trường Sơn, tỉnh Quảng Trị; Cụm địa đạo Ðộng So, địa đạo Lam Sơn, đồi A Bia, huyện A Lưới, tỉnh Thừa Thiên- Huế; Làng dệt thổ cẩm Zara và thác Grăng, huyện Nam Giang, tỉnh Quảng Nam… Ông A viết Sơn, Phó Chủ tịch UBND huyện Nam Giang, tỉnh Quảng Nam cho biết, đường Hồ Chí Minh qua địa bàn huyện dài hơn 50 cây số, kết nối với các huyện miền núi phía Tây tỉnh Quảng Nam và các tỉnh Tây Nguyên, là cơ hội phát triển kinh tế, mở rộng khu dân cư cũng như triển khai các chính sách an sinh xã hội: "Đường Hồ Chí Minh qua địa bàn là vinh dự và niềm tự hào đối với những người trực tiếp tham gia chiến trường và cũng là niềm tự hào đối với thế hệ trẻ. Hiện nay, những địa phương tiếp cận lân cận đường Hồ Chí Minh thì tỷ lệ hộ nghèo, cận nghèo hàng năm đều giảm nhiều so với các địa phương khác. Đó là minh chứng cụ thể khi có đường Hồ Chí Minh đi qua./.”