T’ngay hội Văn hóa, Thể thao âng Du lịch zấp acoon cóh chr’hoong A Lưới c’moo 2018 ta bhrợ cơnh lâng bấc bh’rợ tr’nêng đơơng âng liêm pr’hoọm văn hóa ty chr’nắp prang tơợ thị trấn A Lưới tước apêê chr’val Hồng Kim, Hồng Hạ. Cóh 2 t’ngay ha dum, đha nuôr apêê acoon cóh cóh đâu dhd’rứah lâng t’mooi bơơn ặt lêy đhị râu bhui har âng xa nul chiing cha gâr, khèn, a luốt lâng bhr’ươr K’lới, Cha chấp âng pân jứih pân đil Tà Ôi, Pa Cô. Đh’rứah lâng xa nul khèn, pr’múa nắc xa nul n’táp têy, g’roóh c’peng r’rộ r’răm âng apêê chr’ớh ty đanh, apêê môn thể thao. Zr’lụ liêm pr’hay  lâng lang p’niên Tà Ôi, Pa Cô, nắc đoo đhị cha ớh thể thao, apêê bh’rợ ta bhrợ cóh tang. Ha dợ apêê nghệ nhân, t’coóh vel lâng apêê ma nứih ga rứa nắc k’rong lêy t’taanh n’đóoh a doóh, taanh zong, n’đoọl n’jứah ộm n’dza, tà vạc. T’coóh A le Tút, nghệ nhân taanh zong a pậ ặt cóh vel Lê Triêng 2, chr’val Hồng Kim, chr’hoong A Lưới moon: “A cu yêm loom bhlâng bêl bơơn ting pấh T’ngay hội Văn hóa apêê acoon cóh. Tước đâu, bơơn tr’lum, prá xay kinh nghiệm, râu pr’hay, râu liêm âng đha nuôr. Đhị đâu, a cu công kiêng xay trúih tước đha nuôr lâng t’mooi râu liêm pr’hay âng bh’rợ taanh zong a pậ, đoọng bh’rợ n’nâu lâng bh’nơơn bh’rợ n’nâu âng ma nứih Pa Cô ting t’ngay ting bơơn bấc ngai năl tước.”

Râu bha lâng âng t’ngay hội Văn hóa Thể thao lâng Du lịch apêê acoon cóh chr’hoong A Lưới c’moo 2018 nắc taanh pa cắh Zèng lâng xa nập âng acoon cóh chr’hoong A lưới; Pa cắh hoọm đác tọom, pa cắh bh’rợ tr’nêng cóh toọm đác âng đha nuôr Pa Cô đhị tran đác A Nôr, chr’val Hồng Kim; Pa cắh cớ đhr’niêng lướt zơng lâng phiên chợ da ding ca coong âng apêê acoon cóh chr’hoong A Lưới đhị toọm Pâr Le, chr’val Hồng Hạ. Cóh đêếc, bh’rợ pa cắh taanh Zèng ta bhrợ đhị quảng Trường A Lưới âi t’đang t’pấh bấc ơl đha nuôr lâng t’mooi tước la lêy. Taanh Zèng nắc bh’rợ ty đanh, bơơn zư đớc đhị bấc lang âng ma nứih Tà Ôi. Bấc bh’nơơn tơợ Zèng nắc xa nập nắc pr’đươi cắh choom cắh vêy âng đha nuôr cóh zấp t’ngay lâng cóh bhiệc bhan. Đoọng bhrợ t’váih muy ta la zèng liêm, lấh mơ râu ra văng ghít ooy pr’đươi nắc tr’pang têy z’hai t’bách âng pân đil nắc đoo râu bhrợ t’váih apêê x’rắ liêm pr’hay. Muy bêệ Zèng nắc muy bh’rợ nghệ thuật pa cắh râu liêm pr’hay cóh c’bhúh văn hóa âng ma nứih Tà Ôi. Llấh mơ pa cắh taanh Zèng, apêê Hợp tác xã tânh Zèng cóh A Lưới dzợ xay trúih tước đha nuôr lâng t’mooi apêê bh’nơơn tơợ Zèng cơnh áo dài, khăn cúuc, ch’đhung,… Nghệ nhân taanh Zèng Mai Thị Hợp, Chủ nhiệm Hợp tác xã taanh Zèng thị trấn A Lưới đoọng năl: “Acu pa bhlâng hâng hơnh bơơn xay trúih pa cắh bh’rợ taanh Zèng âng ma nứih Tà Ôi tước lâng zấp ngai cóh bhiệc bhan n’nâu. Nâu đoo nắc muy bh’rợ vêy tơợ ddanh ặ. Tu cơnh đêếc, a zi, dhi noo pân đil cóh chr’hoong A Lưới zêng déh hơnh đoọng pa dưr bh’rợ taanh Zèng. Đhị đêếc, rơơm kiêng bơơn zư đớc văn hóa acoon cóh đay, bh’nơơn âng đay tước bấc ngi năl. Pa bhlâng cóh ha dum văn nghệ lâng pa cắh xa nập a zi âi bơo0wn xay trúih bh’rợ taanh Zèng tước zấp ngai”.

Ting pấh T’ngay hội Văn hóa Thể thao lâng Du lịch zấp acoon cóh chr’hoong A Lưới g’lúh n’nâu dzợ vêy apêê t’coóh vel, nghệ nhân Cơ Tu chr’hoong Tây Giang, tỉnh Quảng Nam lâng chr’hoong Đakrông, tỉnh Quảng  Trị. Nâu đoo nắc bêl đoọng đha nuôr apêê acoon cóh đh’rứah ặt ma mông đhị trúih da ding Trường Sơn giao lưu, học hỏi, tr’pác kinh nghiệm lâng bhrợ pa liêm đoàn kết. T’coóh A lăng A Ráy, Giám đốc Trung tâm Văn hóa Thông tin chr’hoong Tây Giang, tỉnh Quảng Nam đoọng năl: “Nâu đoo g’ 2 a cu bơơn ting pấh Tngay hội VH,TT lâng Du lịch apêê acoon cóh A Lưới. N’đhang g’lúh n’nâu acu lêy pr’hay bhlâng nắc pa cắh bh’rợ hoọm toọm đác lâng ta ha túuc ha béh, pa cắh đhr’niêng lướt zơng âng đha nuôr acoon cóh ặt ma mông zr’lụ Trường Sơn – Tây Nguyên. Chr’hoong zi công âi k’noọ bhrợ pa cắh cớ đhr’niêng lướt zơng âng đha nuôr Cơ Tu cắh âi bơơn bhrợ. Nâu đoo công nắc đhr’niêng pr’hay âng đha nuôr Cơ Tu. Xang g’lúh n’nâu, azi vêy chô xay moon lâng zấp cấp bh’cộ bhrợ kế hoạch đoọng pa cắh đhr’niêng lướt zơng cóh cr’chăl hay”.

Ting t’coóh Nguyễn Mạnh Hùng, Chủ tịch Ủy ban nhân dân chr’hoong A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế, đhị apêê bh’rợ tr’nêng cóh T’ngay hội, đoọng zư đớc lâng pa dưr đợ chr’nắp âng văn hóa apêê acoon cóh; xay trúih pa cắh apêê pr’đơợ k;rơ liêm ooy văn hóa, du lịch âng chr’hoong A Lưới tước lâng đha nuôr lâng t’mooi: “T’piing lâng T’ngay hội văn hóa thể thao lâng Du lịch g’lúh tr’nơợp, nắc T’ngay hội g’lúh n’nâu bhrợ bấc lấh lâng vêy râu t’mêê cơnh pa cắh đhr’niêng  lươt zơng âng ma nứih Pa Cô, pa cắh taanh Zèng âi bơơn moon nắc C’kir văn hóa phi vật thể cấp k’tiếc k’ruung lâng pa cắh hoọm toọm đác lâng ha túuc bâm béh âng đha nuôr ahay. Dha lum n’nâu a zi công bhrợ bấc lớp pa choom đoọng, pa bhlâng nắc pa choom bh’rợ coóch boóc đoọng pa cắh đhị T’ngay hội nắc đoọng zư đớc lâng pa dưr bh’rợ coóch boóc âng đha nuôr”./.

Sôi nổi các hoạt động tại Ngày hội Văn hóa Thể thao

và Du lịch các dân tộc thiểu số huyện A Lưới năm 2018

Kim Thu

         Trong hai ngày 28 và 29/4/2018, tại huyện vùng cao A Lưới, tỉnh Thừa Thiên – Huế diễn ra Ngày hội Văn hóa, Thể thao và Du lịch các dân tộc thiểu số huyện A Lưới lần thứ hai năm 2018. Tham gia Ngày hội, đồng bào các dân tộc thiểu số Pa Cô, Tà Ôi, Cơ Tu, Vân Kiều, Pa Hy… ở A Lưới và đông đảo du khách được hòa mình trong tiếng cồng chiêng, điệu K’lới, Cha chấp, tham quan, tìm hiểu nghề thủ công truyền thống, đan lát, dệt Zèng, chế tác nhạc cụ và thưởng thức những món ăn truyền thống đặc sắc của người dân nơi đây.

        Ngày hội Văn hóa Thể thao và Du lịch các dân tộc thiểu số huyện A Lưới năm 2018 diễn ra với nhiều hoạt động mang văn hóa trải rộng từ thị trấn A Lưới đến các xã Hồng Kim, Hồng Hạ. Trong 2 ngày đêm, đồng bào các dân tộc thiểu số nơi đây cùng du khách được đắm mình trong không khí lễ hội với tiếng cồng chiêng âm vang, tiếng khèn hòa nhịp với điệu K’lới, Cha chấp của trai gái Tà Ôi, Pa Cô. Cùng với tiếng khèn, điệu múa là tiếng vỗ tay, hò reo, cổ vũ cho các trò chơi dân gian, các môn thể thao sôi nổi. Khu vực hấp dẫn lớp trẻ Tà Ôi, Pa Cô là sân chơi thể thao, các hoạt động văn hóa ngoài trời. Còn các nghệ nhân, già làng và những người lớn tuổi thì tập trung xem trình diễn dệt Zèng, nghề đan lát hoặc cùng uống rượu cần, biểu diễn nói lý, hát lý. Ông A Le Tút, nghệ nhân đan lát người Pa Cô ở thôn Lê Triêng 2, xã Hồng Kim, huyện A Lưới chia sẻ: “Tôi rất vui và tự hào khi được tham gia Ngày hội văn hóa các dân tộc thiểu số. Đến đây, được gặp gỡ, giao lưu, học hỏi, chia sẻ kinh nghiệm, cái hay, cái đẹp của bà con. Qua đây, tôi cũng mong muốn giới thiệu đến người dân và du khách cái đặc sắc của nghề đan lát truyền thống, để nghề đan lát và sản phẩm của người Pa Cô ngày càng được nhiều người biết đến”.

Điểm nhấn của Ngày hội Văn hóa Thể thao và du lịch các dân tộc thiểu số huyện A Lưới năm 2018 là trình diễn nghề dệt Zèng và trang phục truyền thống các dân tộc thiểu số huyện A Lưới; Trình diễn tắm suối và tái hiện hoạt động sinh hoạt dưới nước của đồng bào Pa Cô tại thác A Nôr, xã Hồng Kim; Tái hiện tục đi sim (Pộc Xu) và phiên chợ vùng cao của các dân tộc thiểu số huyện A Lưới tại suối Pâr Le, xã Hồng Hạ. Trong đó, hoạt động trình diễn nghề dệt Zèng truyền thống diễn ra tại Quảng trường A Lưới đã thu hút đông đảo người dân và du khách đến tham quan, thưởng lãm. Dệt zèng là nghề truyền thống có từ lâu đời, được truyền qua nhiều thế hệ của người dân tộc Tà Ôi. Những sản phẩm từ tấm zèng là trang phục và lễ vật không thể thiếu trong sinh hoạt cộng đồng và các lễ hội quan trọng của đồng bào. Để tạo nên một tấm zèng đẹp, ngoài sự chuẩn bị kỹ càng về nguyên liệu thì bàn tay khéo léo, tỉ mỉ của người phụ nữ là yếu tố quyết định để tạo nên những hoa văn độc đáo. Mỗi sản phẩm zèng là một tác phẩm nghệ thuật thể hiện nét đặc trưng độc đáo trong kho tàng văn hóa của tộc người Tà Ôi. Ngoài trình diễn nghề truyền thống, các Hợp tác xã dệt Zèng ở A Lưới còn giới thiệu đến người dân và du khách các sản phẩm từ Zèng như áo dài, khăn quàng, túi, ví…Nghệ nhân dệt Zèng Mai thị Hợp, Chủ nhiệm Hợp tác xã dệt Zèng thị trấn A Lưới cho hay: “Tôi rất vinh dự và tự hào được giới thiệu nghề dệt Zèng truyền thống của người Tà Ôi đến với mọi người trong lễ hội này. Đây là một nghề truyền thống có từ lâu đời. Vì vậy, chúng tôi, chị em phụ nữ ở huyện A Lưới đều hưởng ứng để phát triển nghề dệt Zèng. Qua đó, mong muốn bảo tồn văn hóa của dân tộc mình, sản phẩm của mình được đông đảo người dân trong nước và nước ngoài biết đến. Đặc biệt trong đêm diễn văn nghệ và trình diễn thời trang chúng tôi đã giới thiệu được nghề dệt Zèng và sản phẩm Zèng đến với công chúng”.

Tham gia Ngày hội Văn hóa Thể thao và Du lịch các dân tộc thiểu số huyện A Lưới lần này còn có các già làng, nghệ nhân Cơ Tu huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam và huyện Đakrông, tỉnh Quảng Trị. Đây là dịp để đồng bào các dân tộc thiểu số cùng sinh sống trên dãy Trường Sơn giao lưu, học hỏi, chia sẻ kinh nghiệm và thắt chặt thêm tình đoàn kết, gắn bó. Ông A lăng A Ráy, Giám đốc Trung tâm Văn hóa Thông tin huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam cho biết: “Đây là lần thứ hai tôi được tham dự Ngày hội VH,TT,DL các dân tộc A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế. Nhưng lần này tôi thấy ấn tượng nhất là trình diễn tắm suối và tái hiện lại tục đi sim của đồng bào các dân tộc vùng Trường Sơn -Tây Nguyên. Thực ra huyện Tây Giang cũng đã ấp ủ muốn tái hiện lại tục đi sim của đồng bào Cơ Tu mà chưa thực hiện được. Đây cũng là tục hay của đồng bào Cơ Tu. Qua lần này, chúng tôi về sẽ tham mưu với các cấp lãnh đạo, lên kế hoạch tái hiện tục đi sim trong thời gian tới”.

Theo ông Nguyễn Mạnh Hùng, Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế, thông qua các hoạt động tại Ngày hội, nhằm bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào các dân tộc thiểu số; Quảng bá, giới thiệu những tiềm năng, thế mạnh về văn hóa, du lịch của huyện A Lưới đến với người dân và du khách. “So với Ngày hội Văn hóa thể thao Du lịch lần thứ nhất thì Ngày hội lần này có quy mô lớn hơn và có nhiều hoạt động mới như tái hiện tục đi Sim của người Pa Cô, Trình diễn nghề dệt Zèng truyền thống đã được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc qua và trình diễn tắm suối và các hoạt động dưới nước của đồng bào xưa. Dịp này chúng tôi cũng tổ chức được nhiều lớp truyền dạy, đặc biệt là truyền dạy nghề điêu khắc và sử dung các sản phẩm điêu khắc của học viên để trưng bày tại Ngày hội nhằm đẩy mạnh bảo tồn và phát huy nghề điêu khắc của đồng bào”./.