Tợơ lấh bấc c’moo bhrợ cha cóh vel t’mêê, pr’ắt tr’mông âng apêê vel bhươl đhị đhăm t’mêê nắc  k’bhộ ngăn lấh lâng pazêng cr’noọ bh’rợ ch’chóh b’bếêt t’mêê. Đhị vel đhăm ắt t’mêê Nà Tân, chr’val Tân Lập, chr’hoong Mộc Châu, tỉnh Sơn La đhanuôr ơy bhrợ ta bhứah đhăm chóh t’nơơm chè, âng chô bh’nơơn tệêm ngăn. 

       Dâng 10 c’moo hay, pr’loọng đong a noo Lò Văn Tưởng ắt đhị chr’val Ít Ong, chr’hoong Mường La đh’rứah lâng bấc pr’loọng đong lơng chô ắt cóh vel Nà Tân, chr’val Tân Lập, chr’hoong Mộc Châu. Đhị ắt t’mêê, pr’loọng đong a noo Tưởng ơy bơơn cấp đoọng lấh 5000m2 k’tiếc cóh chè. Lấh 9 c’moo chóh chè, tr’mông tr’méh âng pr’loọng đong a noo nắc r’dợ ha dưr. A noo Tưởng đoọng năl, bêl dzợ ắt cóh vel ty a hay, đhanuôr cắh năl chóh bhrợ, băn rơơi râu rị, tr’mung tr’méh pa bhlầng zr’nắh k’đháp. Nâu kêi nắc pr’ắt tr’mông ơy ha dưr lấh. C’moo 2014 pr’loọng đong a noo ơy bơơn lấh 14 tấn chè búp t’mêê, lâng chr’nắp 6.700đ/kg, pazêng bh’nơơn prang c’moo âng pr’loọng đong a noo Tưởng bơơn lấh 80 ức đồng. Lâng râu pa zay k’rong bhrợ têng đh’rứah lâng pleng k’tiếc liêm buôn nắc c’moo đâu pr’loọng đong a noo vêy bơơn dâng 17 tấn, mơ 120 ức đồng. a noo Lò Văn Tưởng moon:

         Tợơ bêl vêy chè tước nâu kêi nắc cung z’zăng, doó lấh trơ vâng lâng bh’ợ, t’ping lâng chóh a bhoo nắc bh’nơơn bấc lấh, tu doó bil m’ma, phân, muy lơi c’rơ g’lếêh k’rang lêy a năm, ha dợ a bhoo nắc câl k’tiếc, cắh zập, p’răng xớơt nắc bil bal zêng, chè nắc công ty  k’rong cala lứch zêng lâng m’ma, phân bón.

       Ha dợ lâng pr’loọng đong a noo Lường Văn Luân nắc pr’loọng chô ắt đhị đhăm t’mêê xó tợơ Thuỷ điện Hoà Bình, chô ắt ooy đâu moót c’moo 1994, vêy 2.400m2 k’tiếc chóh chè, c’moo 2014 pr’loọng đong a noo nắc ơy bơơn pay lấh 6 tấn chè. G’lúh chè tr’nợơp âng c’moo 2015, pr’loọng đong a noo bơơn lấh 1,4 tấn loom chè , bơơn k’nặ 11 ức đồng:

T’nơơm chè đhị đâu chóh liêm choom bhlầng, tợơ c’moo 2002 ting dự án xó tợơ thuỷ điện Sơn La chô ắt cóh đhăm t’mêê, cóh pazêng c’moo đăn đâu nắc đợ chè bơơn pếêh bấc lấh, c’moo t’tun bấc lấh c’moo lalăm, pr’ắt tr’mông âng đhanuôr chô ắt cóh đhăm t’mêê cung cơnh đhanuôr cóh đếêc nắc bơơn ha dưr bấc lấh, pr’loọng đong vêy zên câl ti vi, xe máy.

Vel bhươl t’mêê Nà Tân xoọc vêy 112 pr’loọng đong ting chóh chè lâng bh’nơơn bơơn đhị c’moo 2014 lấh 500 tấn, ơy bhrợ t’váih pr’đợơ liêm choom đoọng ha đhanuôr, chroi k’rong pa dưr bh’rợ tr’nêng, pa dưr pr’ắt tr’mông âng apêê pr’loọng đong xó tợơ thuỷ điện chô ắt cóh đhăm t’mêê. T’coóh Lèo Văn Tươi, vel t’mêê Nà Tân, chr’val Tân lập, chr’hoong Mộc Châu, tỉnh Sơn La moon:

Tợơ c’moo 2003 chô ắt cóh chr’val Tân Lập, a cu lêy pr’ắt tr’mông âng đhanuôr cóh đâu nắc tệêm ngăn lấh, pa bhlầng nắc pr’ắt tr’mông âng vel Nà Tân vêy t’nơơm chr’nóh bha lầng nắc t’nơơm Chè, ơy bơơn lấh 10 c’moo lâng chè âng chô bh’nơơn zăng liêm dal, zập  c’moo bơơn tợơ 70-80 ức đồng.

Prang tỉnh Sơn La xoọc vêy 17 zr’lụ ắt t’mêê ơy xay bhrợ bhiệc chóh chè lâng pazêng đhăm chóh lấh 330ha, âng đơơng loom chè đoọng ha pêê Công ty chè lâng zr’lụ bhrợ têng chè cóh vel đong.

Công ty chè Cờ đỏ Mộc Châu ơy k’rong pa câl phân bón, za nươu zư lêy, đh’rứah pa choom khoa  học công nghệ bhrợ têng đoọng ha đhanuôr chóh chè. Tợơ ơy bơơn, pazêng loom chè t’mêê âng đhanuôr tợơ đhăm ắt t’mêê xó tợơ thuỷ điện Sơn La lâng Hoà Bình cóh chr’val Tân Lập nắc ơy bơơn công ty k’rong câl. Pr’căn Đỗ Thị Thao, Phó Gíam đốc Công ty Cổ phâng Chừ Cờ đỏ Mộc Châu đoọng năl:

          Bêl pếêh bơơn chè liêm, pr’đươi bhrợ têng nắc cung liêm, thị trường cao cấp nắc choom pa cala, bêl đếêc pr’ắt tr’mông âng đhanuôr bhrợ têng chè bơơn ha dưr liêm lấh. Chè San tuyết lalăm a hay vêy 2 ha riêng r’bhầu đồng muy kg nắc tước nâu kêi bhrợ chè apêê vêy tợơ 12- tước 15 ức đồng muy c’xêê lâng chè San Tuyết, cơnh đếêc, ha dang ahêê bhrợ liêm thị trường công ty tợơ c’moo hay tước nâu kêi nắc đhanuôr pa câl chè bhui har pa bhlầng.

Cr’noọ bh’rợ pa tếêt pa zưm bhlưa đhanuôr lâng doanh nghiệp lâng chính quyền vel đong ơy chroi k’rong âng đơơng cơ cấu bhrợ têng, xăl cơnh chóh bhrợ, đơơng đhanuôr bhrợ têng cơnh ty đanh a hay đoọng bhrợ têng cơnh liêm t’mêê, tợơ đếêc nắc moon ghít cr’noọ bh’rợ choom ha dưr lâng bhrợ ta bhứah lấh mơ, zooi đoọng bơơn bhrợ lứch râu pr’đợơ laliêm đắh k’tiếc k’bunh âng vel đong chô ắt cóh đhăm t’mêê.

    Sơn La: Người dân tái định cư ổn định cuộc sống từ cây chè

  Sau nhiều năm lập nghiệp trên quê mới, cuộc sống ấm no đã  dần hiện hữu trên các bản tái định cư  với những mô hình sản xuất nông nghiệp mới. Tại bản tái định cư Nà Tân, xã Tân Lập, huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La  bà con đã mở rộng diện tích cây chè, đem lại thu nhập ổn định.

Cách đây 10 năm, gia đình anh Lò Văn Tưởng ở xã Ít Ong, huyện Mường La cùng nhiều gia đình khác chuyển về bản Nà Tân, xã Tân Lập, huyện Mộc Châu. Tại nơi ở mới, gia đình anh Tưởng đã được cấp trên 5000m2 đất trồng chè sản xuất. Sau 9 năm trồng chè, kinh tế của gia đình anh dần khá giả. Anh Tưởng cho biết, khi ở que cũ, người dân không biết trồng cây gì, nuôi con gì, cuộc sống rất khó khăn. Giờ đây cuộc  sống đã khác. Năm 2014 gia đình anh thu được 14 tấn chè búp tươi, với đơn giá 6.700đ/kg, tổng thu nhập cả năm của gia đình anh Tưởng đạt trên 80 triệu đồng. Với sự cần cù, chăm chỉ đầu tư chăm bón, cộng với thời tiết thuận lợi, dự kiến năm nay gia đình anh sẽ thu 17 tấn, đạt khoảng 120 triệu đồng. Anh Lò Văn Tưởng nói:

Từ hồi có chè ra là cũng được, cũng nhàn ra, so với trồng ngô thì hiệu quả hơn nhiều nó không mất giống, bỏ phân, mất công chăm sóc thôi, còn ngô phải mua giống đắt, không đủ, lại hạn hán nữa, sản xuất thì công ty bao tiêu cho hết như giống với phân bón)

Còn đối với gia đình anh Lường Văn Luân là hộ tái định cư thủy điện Hòa Bình, chuyển về đây từ năm 1994, có 2.400m2 chè, năm 2014, gia đình anh đã thu hơn 6 tấn chè, Riêng lứa chè đầu tiên của năm 2015, gia đình thu hoạch 1,4 tấn chè búp tươi, đạt gần 11 triệu đồng:

Cây chè tại đây được trồng từ năm 2002 theo dự án tái định cư thủy điện Sơn La, trong những năm gần đây thì sản lượng chè tăng lên, năm sau cao hơn năm trước, đời sống của nhân dân tái định cư cũng như dân sở tại ở đây thì được nâng lên nhiều nhà sắm được ti vi, xe máy đắt tiền.

Bản tái định cư Nà Tân hiện có 112 hộ tham gia trồng chè với sản lượng năm 2014 trên 500 tấn, đã tạo nguồn thu nhập đáng kể cho người dân, góp phần phát triển sản xuất, nâng cao đời sống của các hộ tái định cư các công trình thủy điện. Ông Lèo Văn Tươi, bản tái định cư Nà Tân, xã Tân Lập, huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La nói:

Từ năm 2003 chuyển xuống định cư tại xã Tân Lập, thấy đời sống của nhân dân đã từng bước được ổn định, đặc biệt là đời sống của bản Nà Tân là cây chủ lực chính là cây chè, đã được hơn 10 năm và cây chè đã phát triển rất là cao đặc biệt một số hộ thu nhập từ 70 đến 80 triệu trên một năm.

Toàn tỉnh Sơn La hiên có 17 điểm tái định cư đã triển khai mô hình trồng chè với tổng diện tích hơn 330 ha, cung cấp nguyên liệu cho các Công ty chè và cơ sở chế biến chè trên địa bàn. 

Công ty chè Cở đỏ Mộc Châu đã đầu tư phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, đồng thời chuyển giao khoa học công nghệ sản xuất cho người trồng chè. Sau khi thu hái, toàn bộ sản lượng Chè búp tươi của người dân tái định cư thủy điện Sơn La và Hòa Bình trên địa bàn xã Tân Lập đã được Công ty bao tiêu. Bà Đỗ Thị Thao, Phó giám đốc Công ty Cổ phần Chè Cờ đỏ Mộc Châu cho biết:

Khi hái được chè tốt, sản phẩm làm ra tốt, thị trường cao cấp là có thể bán được thì cái đời sống người làm chè cũng nâng lên, như chè San tuyết trướ kia có hai trăm đồng 1kg nhưng đến bây giờ người làm chè người ta có 12 đến 15 triệu một tháng đối với chè San tuyết chứ không nói gì đến chè chất lượng cao, như vậy nếu chúng ta làm tốt thị trường công ty từ năm ngoái đến nay là làm đến đâu tiêu thụ đến đấy và người làm chè rất là phấn khởi.

Mô hình liên kết chặt chẽ giữa người dân với doanh nghiệp và chính quyền địa phương đã góp phần chuyển dịch cơ cấu sản xuất, thay đổi tập quán canh tác, chuyển dần người lao động nông nghiệp thuần túy thành công nhân nông nghiệp, qua đó khẳng định mô hình có thể phát triển và nhân rộng hơn nữa, giúp khai thác tối đã tiềm năng đất đai của địa phương vùng tái định cư.