Đhị chr’hoong da ding k’coong Đông Giang, tỉnh Quảng Nam vêy muy râu prớ p’lêê k’tứi tứi ha dợ đhanuôr Cơ Tu hêê đớc nắc prớ A Riêu. T’nơơm prớ A Riêu bơơn bấc đhanuôr cóh chr’val Mà Cóoih, chr’hoong Đông Giang chóh tợơ bấc c’moo đâu ơy. Đhơ cơnh đếêc, tước m’pâng c’moo 2014, bêl UBND chr’hoong pa glúh Quyết định đắh pa dưr t’nơơm prớ hàng hoá cr’chăl 2014-2016 lâng bấc râu chính sách zooi zúp, nắc t’nơơm prớ A Riêu ơy bơơn bhrợ ta bhứah đhăm chóh, váih nắc cr’noọ bh’rợ ta bil ha ul pa xiêr đha rựt âng chô bh’nơơn liêm dal đoọng ha đhanuôr cóh đâu.

            Đhr’nong đong k’tứi âng a moó A lăng Thị Cờ Rớt cóh vel A Bông chr’val Mà CoÓih, chr’hoong da ding k’coong Đông Giang, tỉnh Quảng Nam bơơn chóh đhiêr đong nắc zêng prớ t’viêng k’nặ tước hân noo bơơn pếêh. Lấh 200 t’nơơm prớ bơơn díc điêl a moọ tợơp chóh bhrợ đơy bơơn pếêh 2 chu, zập chu pa câl nắc lấh 1 ức đồng. Cơnh đếêc, zập c’xêê pr’loọng đong a moó cung vey pa xoọng tợơ 2-3 ức đồng tợơ t’nơơm prớ đoọng k’rang pr’ắt tr’mông. A moÓ A lăng Thị Cờ Rớt xay moon:

            Lalăm a hay, acu cung ơy chóh zập râu t’nơơn tợơ a bhoo tước a rong, a tuông, đhơ cơnh đếêc cắh vêy âng chô bh’nơơn bh’rợ râu rị. Tợơ bêl chóh t’nơơm prớ nâu nắc lêy dưr chắt liêm, zập c’xêê bơơn pếêh 2 chu. XoỌc đâu, chr’nắp prớ pa câl 200 r’bhầu đồng, cung vêy bh’nơơn bh’rợ đoọng băn apêê ca coon. A cu xoọc chóh t’bấc đhăm prớ, tu prớ nắc bơơn chr’nắp lâng vêy hợp tác xã k’rong câl zêng.

            Cung cơnh a moó A lăng Thị Cờ Rớt, bấc pr’loọng đong đhanuôr Cơ Tu đhị chr’val Mà CoÓih, chr’hoong Đông Giang z’lấh đha rựt đươi vêy tợơ t’nơơm prớ. Lalăm a hay, tr’mung tr’méh âng đhanuôr nắc g’nưm đhị bơr pêê sào a bhoo, a tuông, bh’nơơn zập c’xêê bơr pêê ha riêng r’bhầu, cắh zập đoọng câl mắm, bhoóh. Tợơp bêl t’nơơm prớ A Riêu bơơn đoọng chóh bấc, zập pr’loọng đong nắc vêy bh’nơơn tợơp 3-4 ức đồng/c’xêê. A noo Nguyễn Công Mẫn ắt đhị vel A Bông, chr’val Mà Cooih đoọng năl: t’nơơm prớ A Riêu nắc chắt váih cóh da ding crâng, pếêh chô cha xợơng ha há, đha huum tu cơnh đếêc nắc chếêc bơơn m’ma âng chô chóh. Bấc pr’loọng đong nắc chếêc bơơn ươm m’ma, chóh cóh bhươn đong t’dợ nắc bhrợ ta bhứah đhăm chóh, pếêh pa câl đoọng ha đhanuôr cóh chr’hoong. Ting cơnh a noo Nguyễn Công Mẫn nắc t’nơơm prớ A Riêu Đông Giang k’đháp chóh lấh t’ping lâng t’nơơm prớ cóh đồng bằng. Kinh nghiệm âng a noo nắc chớih pay đoo p’lêê prớ pậ, đoọm, pay cr’liêng bhrợ m’ma. T’nơơm k’tứi dal mơ 10-15cm nắc pay tợơ bầu đoọng chóh. Chóh prớ A Riêu nắc oó đươi dua râu za nươu k’chệêt bha ruy, lêy t’moọt é t’rị k’roọc lâng phân NPK nắc choom.

            T’nơơm prớ nâu nắc buôn váih pr’lúh cr’ay mò. Bêl váih pr’lúh nắc cung cắh choom phun za nươu, lêy pếêh lơi đoo hi la u xrắh. đoo t’nơơm mò nắc tưới t’bấc đác. Ha dợ pazêng pr’lúh râu lơơng cung vêy ha dợ cung doó bấc. A cu bhrợ têng nắc cung tợơp bhrợ lâng âng chô kinh nghiệm đoọng cu. Kiêng ting chếêc năl pa choom bhrợ têng đoọng vêy âng chô bh’nơơn.

            XoỌc đâu, prang chr’val Mà Cooih vêy lấh 20 pr’loọng ting chóh prớ lâng đhăm lấh 6ha. Tổ hợp tác chóh bhrợ prớ A Riêu Đông Giang cung ơy ta bhrợ t’váih đoọng zooi zúp đhanuôr đắh m’ma chóh, phân bón lâng pa câl prớ. Tước nâu kêi, 14 thành viên âng Tổ hợp tác chóh lấh 2000 t’nơơm prớ. Zập hân noo bơơn pếêh, zập pr’loọng đong cóh tổ hợp tác bơơn âng chô lãi m’bứi bhlầng cung tước 40 ức đồng, vêy đoo pr’loọng đong nắc tước 60 ức đồng. Tợơ bêl đhanuôr xăl đhăm bhrợ têng cắh vêy âng chô bh’nơơn đoọng chóh bhrợ prớ nâu đoo nắc pr’ắt tr’mông âng apêê ơy ha dưr liêm choom lấh mơ, bấc đoo pr’loọng đong nắc z’lấh đha rựt. T’coóh Trần Quốc Trí, tổ trưởng tổ hợp tác chóh bhrợ prớ A Riêu chr’val Mà Cooih, chr’hoong Đông Giang, tỉnh Quảng Nam đoọng năl: zập c’xêê 2 chu lướt pếêh bơơn, tổ hợp tác nắc k’rong câl zêng, t’tun đếêc nắc đóng hộp đoọng pa câl ooy thị trường:

            Bhrợ têng cơnh c’lâng bh’rợ âng chr’hoong, nắc a zi bhrợ ta bhứah tổ hợp tác. Apêê cóh tổ nắc cắh muy pazêng ma nuýh cóh chr’val nắc dzợ ta bhứah prang chr’hoong Đông Giang. A zi nắc cung bhrợ têng apêê lớp tập huấn xay moon kỹ thuật, cơnh k’rang lêy lâng apêê chế độ t’đui đoọng bêl ting pấh tổ hợp tác. Đh’rứah nắc zúp zooi đhanuôr cơnh k’rang lêy, pa câl lâng pa cắh đhị apêê hội chợ đoọng pa cắh, xay moon đắh t’nơơm prớ A Riêu tước zập đhanuôr cóh prang k’tiếc k’ruung.

            T’ping lâng pazêng râu prớ ty đanh lơơng, prớ A Riêu cha xợơng vêy cơnh lalay lâng prớ lơơng. Râu lalay nâu nắc vêy tợơ zr’lụ k’tiếc bhrôông  A Riêu- A Xờ prang c’moo zêng p’răng lâng đhí. Bhrợ têng prớ nâu ba buôn pa bhlầng, bắc muy pay bhoóh t’moọt mơ đhiệp đớc cha prang c’moo. ĐoỌng prớ A Riêu tước lâng thị trường cóh prang k’tiếc k’ruung, UBND chr’hoong Đông Giang ơy bhrợ bhiệc zước thương hiệu prớ A Riêu Đông Giang pa gơi Cục Sở hữu trí tuệ Việt Nam đoọng bhrợ nhãn hiệu độc quyền. Ngành nông nghiệp tỉnh Quảng Nam nắc zooi zúp cớ đhanuôr đoọng bhrợ pa dưr t’nơơm prớ nâu, t’hước tước bhrợ pa dưr zr’lụ chóh bhrợ prớ đhị vel đong nâu./.