Hay k’noọ cớ đợ t’ngay t’mêê bhrợ t’váih, chr’hoong Tây Giang ặt zâng lâng bấc râu zr’nắh k’đhạp. Đhị bhrợ bhiệc nắc bhrợ tạm đhị đông đhanuôr, đhị ắt cha, đhêy ặt ha cán bộ, apêê pa bhrợ ta bhứch bấc râu. Cắh váih c’lâng, điện, trường, trạm lâng cắh vêy đhị bhrợ bhiệc, zr’nắh k’đhạp lấh mơ dzợ nắc c’lâng c’tốch lướt vốch zr’nắh k’đhạp, j’niêng cr’bưn bhrợ têng cha âng đhanuôr nắc tự bhrợ tự bơơn cha. Đợ c’moo n’nắc, đợ mơ pr’loọng đha rứt lấh 86%, ta luôn ặt đương g’nưm ooy râu zooi zúp, trông dấc âng Nhà nước.

       Xoọc đâu, cóh chr’hoong k’coong ch’ngai Tây Giang, đợ vel bhươl k’noong k’tiếc ta luôn ta cắt lâng trông dấc ha ul bêl hân noo boo túh doọ dzợ. Xăl ooy đâu nắc đợ vel bhươl ặt ma mung têêm ngăn, nhâm mâng, váih điện-c’lâng, trường, trạm lâng váih Vel văn hoá ty chr’nắp k’rong bhrợ pa dưr liêm xang.

        Pr’ắt tr’mung pa dưr pa xớc têêm ngăn, chr’hoong Tây Giang t’bhlâng bhrợ têng liêm ma mơ bấc c’lâng bh’rợ, zước bơơn bấc đắh c’rơ bh’rợ bhrợ têng zâp xa nay bh’rợ pa xiêr đha rứt cơnh Pa choom bh’rợ tr’nêng doọ pay zên đoọng ha pêê pa bhrợ cóh vel đông, xay moon bhiệc bhrợ đoọng ha học sinh, sinh viên xang bêl glúh đắh trường, zooi zúp m’ma chr’nóh, bhrợ pa dưr đông ặt đoọng ha pr’loọng đha rứt, bhrợ têng liêm choom zâp chính sách pr’ắt tr’mung xã hội... Tu cơnh đêếc, tước, đợ mơ pr’loọng đha rứt cóh Tây Giang xiêr dzợ 38%%, zên pa chô k’noọ 24 ực đồng đhị mưy cha nặc ooy 1 c’moo. T’coÓh Bhriu Liếc, Bí thư Huyện uỷ Tây Giang, tỉnh Quảng Nam đoọng năl: “Kiêng zư lêy văn hoá azi nắc tơợp zư văn hoá vel bhươl, chr’val. Ooy đâu k’rang lấh mơ nắc văn hoá vel. Đông Gươl nắc đoo chr’nắp âng Cơ Tu. Azi lêy ra pặ 70 vel âng 10 chr’val crêê văn hoá ty chr’nắp đhanuôr Cơ Tu ahay, ặt pazưm, váih Gươl, k’tiếc bhrợ cha.”

        Đăh bh’rợ Giáo dục âng chr’hoong Tây Giang cung vêy bấc bh’nơơn chr’nắp zi lấh đắh bh’rợ, số lượng lâng chất lượng. tước đâu, prang chr’hoong vêy 23 trường học. Chr’hoong nắc ơy bhrợ xang phổ cập pa choom chữ, phổ cập giáo dục Mầm non, giáo dục tiểu học lâng Trung học cơ sở.

        Hay k’noọ cớ t’ngay tơợp bhrợ pa dưr, Tây Giang nắc chr’hoong cắh vêy cơ sở y tế. Hân đhơ cơnh đêếc, xoọc đâu, mạng lưới y tế tơợ chr’hoong tước cơ sở bơơn k’rong bhrợ t’mêê, bhrợ têng liêm choom lấh mơ bhiệc khám lâng zư pa dứah cr’ay âng đhanuôr.

      Đh’rứah lâng bh’rợ giáo dục lâng y tế, bh’rợ zư lêy, pa dưr pa xớc zâp chr’nắp văn hoá ty âng đhanuôr Cơ Tu bơơn chr’hoong Tây Giang p’ghít lêy. Chr’hoong ta luôn bhrợ têng chấc lêy zâp râu chr’nắp văn hoá âng manứih Cơ Tu cơnh prá pr’ma, bhrợ bh’noóch, xa nay t’ruíh bh’lêê bh’la, zâp pr’múa pr’hát ty chr’nắp, xrặ bấc pr’hát ooy k’tiếc k’ruung lâng acoon manứih Tây Giang. Bấc nghệ nhân, t’coóh vel nắc t’bhlâng chấc lêy, zư đợc, chrooi pa xoọng đh’rứah lâng chính quyền zư lêy văn hoá ty chr’nắp âng đhanuôr Cơ Tu. T’coóh Alăng Bưng, cóh chr’val Lăng, chr’hoong Tây Giang đoọng năl: “Bấc c’moo pâh bhrợ đắh văn hoá, acu ơy chấc năl, lêy cha mêết văn hoá acoon cóh Cơ Tu. Nắc đợ râu chr’nắo lalay âng acoon cóh Cơ Tu, cơnh pr;hát xa nưl, xa nập, n’jiêng cr’bưn...”

       Lêy cớ c’nắt c’lâng 17 c’moo bhrợ pa dưr pa xớc, Đảng bộ, chính quyền lâng đhanuôr chr’hoong Tây Giang, tỉnh Quảng Nam t’bhlâng bhrợ pa dưr vel bhươl ting t’ngay ting k’rơ k’van lấh mơ./.

Tây Giang, 17 năm hình thành và phát triển

CTV Hiền Thúy

Từ một huyện nghèo “năm không” (không đường, không điện, không trường, không trạm và không nơi làm việc), sau 17 năm thành lập, đến nay, huyện vùng cao Tây Giang, tỉnh Quảng Nam đã phát triển tương đối toàn diện. Cùng với nỗ lực phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo, lĩnh vực văn hóa – xã hội thực sự trở thành nền tảng tinh thần vững chắc, là sức mạnh nội sinh quan trọng bảo đảm sự phát triển một cách bền vững.

Nhớ lại những ngày đầu mới tái lập, huyện Tây Giang đối mặt với muôn vàn khó khăn. Chỗ làm việc phải nhờ tạm nhà dân, chỗ ăn nghỉ cho cán bộ, nhân viên thiếu thôn trăm bề. Không điện đường, trường, trạm và không trụ sở làm việc; khó khăn hơn nữa là giao thông cách trở, tập quán sản xuất của người dân tự cung tự cấp hoàn toàn. Những năm đó, tỉ lệ hộ nghèo ở Tây Giang hơn 86%, thường xuyên phải trông chờ sự trợ cấp, cứu đói của Nhà nước.

Giờ đây, ở huyện vùng cao Tây Giang, những làng bản biên giới thường xuyên bị chia cắt và phải cứu đói trong mùa mưa lũ không còn. Thay vào đó là những làng bản định cư bền vững, có Điện – Đường – Trường – Trạm và không gian Làng văn hóa truyền thống được đầu tư, xây dựng hoàn thiện.

Kinh tế phát triển, đời sống người dân ổn định, huyện Tây Giang tiếp tục thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp, huy động nhiều nguồn lực thực hiện các chương trình giảm nghèo như: đào tạo nghề miễn phí cho lao động nông thôn, giới thiệu việc làm cho học sinh, sinh viên sau khi ra trường, hỗ trợ cây con giống, xây dựng  nhà ở cho hộ nghèo, thực hiện tốt các chính sách an sinh xã hội... Nhờ đó, đến nay, tỷ lệ hộ nghèo ở Tây Giang giảm còn hơn 38%; thu nhập bình quân gần 24 triệu đồng/ người/ năm.  Ông Bhơriu Liếc, Bí thư Huyện ủy Tây Giang, tỉnh Quảng Nam cho biết: “Muốn giữ và bảo tồn vàn hóa chúng tôi bắt đầu bảo tồn văn hóa làng, xã. Trong đó quan tâm nhất là văn hóa làng. Nhà Gươl là linh hồn của làng Cơ Tu. Toàn bộ các thôn, các xã trong huyện đều phục dựng và xây dựng được Gươl. Chúng tôi đã bố trí, sắp xếp dân cư mới tại 70 thôn của 10 xã theo đúng văn hóa làng truyền thống đồng bào Cơ Tu thời xưa, sống tập trung, có Gươl, có đất sản xuất.”

Lĩnh vực Giáo dục của huyện Tây Giang cũng có nhiều thành tích vượt bậc cả về quy mô, số lượng và chất lượng. Đến nay, toàn huyện có 23 trường học. Huyện đã hoàn thành phổ cập chống mù chữ, phổ cập giáo dục Mầm non, giáo dục tiểu học và Trung học cơ sở.

  Nhớ lại ngày đầu tái lập, Tây Giang là huyện trắng về cơ sở y tế. Thế nhưng, hiện nay, mạng lưới y tế từ huyện đến cơ sở được đầu tư xây mới, đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu khám và chữa bệnh của người dân.

  Song song với lĩnh vực giáo dục và y tế, công tác bảo tồn, phát triển các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào Cơ Tu được huyện Tây Giang chú trọng. Huyện thường xuyên tổ chức sưu tầm các giá trị văn hóa truyền thống của người Cơ Tu như nói lý, hát lý, truyện cổ tích, các điệu múa, nhạc truyền thống, sáng tác nhiều bài hát về mảnh đất và con người Tây Giang. Nhiều nghệ nhân, già làng đã nỗ lực sưu tầm, gìn giữ để góp phần cùng chính quyền bảo tồn văn hóa truyền thống của đồng bào Cơ Tu. Ông Alăng Bưng, ở xã Lăng, huyện Tây Giang chia sẻ: “Nhiều năm tham gia hoạt động trong ngành văn hoá, tôi cũng đã tìm hiểu và nghiên cứu bản sắc văn hoá dân tộc nói chung và bản sắc văn hoá dân tộc Cơ Tu nói riêng. Đó là những nét đặc trưng, đặc thù riêng của dân tộc Cơ Tu, ví dụ, nhưng dân ca, dân vũ, nhạc cụ, trang phục, phong tục tập quán….”

Nhìn lại chặng đường 17 năm xây dựng và phát triển, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam tiếp tục nỗ lực xây dựng quê hương ngày càng văn minh, giàu đẹp./.