Lấh 15 c’moo bhrợ bh’rợ xay moon p’too pachoom đhanuôr, ắt pazưm liêm chr’nắp lâng đhanuôr cóh zâp vel đông, t’coóh vel Y Hơ Ê Bạn, ắt cóh vel Knia 4, chr’val Ea Bar, chr’hoong Buôn Đôn, tỉnh Đăk Lăk nắc bơơn đhanuôr tin đươi k’đươi bhrợ. T’coóh cung nặc manứih chrooi pa’xoọng zư lêy pr’hoọm văn hoá Ê Đê ooy bhiệc bhrợ lớp pachoom đươi dua tr’coọ xa’nưl ty chr’nắp đoọng ha lang p’niên.

Đhr’nông đông pậ bhứah k’noọ 100 mét vuông âng pr’loọng đông amí Na Sa, cóh vel Knia 4, chr’val Ea Bar, chr’hoong Buôn Đôn, tỉnh Đăk Lăk t’mêê ta bhrợ xang tơợp c’moo đâu. Lấh mơ râu t’bhlâng âng pr’loọng đông, nâu đoo dzợ nặc bh’nơơn âng tơợ bhiệc bhrợ xay moon p’too moon đhanuôr âng t’coóh vel Y Hơ Ê Ban. Amí Na Sa hay k’noọ, bêl l’lăm ahay, tu xơợng râu g’lợc moon ooy pr’ắt tr’mung k’bhộ ngăn cóh k’tiếc k’ruung lơơng, c’la đoo nắc cắh năl liêm gít, nắc k’diịc amoó bêl ahay nắc ơy lướt zi’lấh k’noong k’tiếc cắh liêm crêê ooy Campuchia. Xang đợ t’ngay ắt mamung zr’nắh k’đhạp cóh crâng k’coong, diịc điêl amoó nắc bơơn chô cớ ooy vel đông. Bêl đêếc, tu vêy t’coóh vel Y Hơ taluôn lướt lưm ta’moóh, moon pachoom, 2 diịc điêl nắc năl liêm gít, t’bhlâng bhrợ têng cha, padưr pa’xớc pr’ắt tr’mung: “Acu xơợng apêê chấc g’lợc moon, cung cắh năl râu rị, nắc mưy xơợng moon nắc bơơn lướt ooy Mỹ, doọ vêy bhrợ têng bhiệc zr’nắh k’đhạp nắc cung ắt mamung k’van, têêm ngăn, xơơng cơnh đêếc nắc acu ting lướt. Hân đhơ cơnh đêếc, lướt tước k’noong k’tiếc, nắc lêy zêng crâng dading. Xang nặc ta coọp đơơng lâng p’lóh pachô ooy vel đông. Tu bơơn t’coóh vel taluôn lướt lưm ta’moóh, xang nặc ooy zâp g’lúh họp cóh vel đông cung bơơn p’too moon lêy oó đươi xợơng cơnh apêê mốp lết xay moon, g’lợc, azi năl liêm gít nắc xoọc đâu ắt cóh đông têêm ngăn bhrợ têng cha.”

Cắh mưy pr’loọng đông amí Na Sa, vel Knia moon lalay, chr’val Ea Bar moon zr’nưm, nắc ơy vêy bấc manứih xơợng đươi cơnh râu apêê mốp lết xay moon, bhrợ bil têêm ngăn đhị đhanuôr ắt, zi’lấh k’noong k’tiếc cắh liêm crêê. T’coóh vel Y Hơ Ê Ban lâng cán bộ zâp cấp bấc chu lướt tước đông prá xay. Prá xay liêm ta’níh, prá moon đợ đenh bấc nắc cung xơợng đươi a’năm, đhanuôr cung năl liêm gít râu liêm crêê đoọng lêy bhrợ têng. Ting cơnh t’coóh Y Sen Kbuôr, Chủ tịch UBND chr’val Ea Bar, chr’hoong Buôn Đôn, chính quyền chr’val taluôn xay moon liêm dal đợ râu chrooi đoọng âng t’coóh vel Y Hơ: “Ađoo nắc t’coóh vel liêm ta’níh bhlâng lâng vêy tinh thần lâng đhanuôr. Tr’nơợp, t’coóh xay moon k’đươi đhanuôr đắh đhr’năng an ninh chính trị cóh vel đông. Râu 2 t’coóh cung vêy chrooi đoọng đắh bhiệc padưr paliêm pr’hoọm văn hoá acoon cóh, pachoom đoọng ha đhanuôr c’moor cóh zâp vel đông đhanuôr bhrợ têng n’toong chiing, plong kèn. Lấh mơ t’coóh cung xay moon, k’đươi bhrợ têng paliêm đợ bhiệc tr’vay tr’lin cóh vel đông.”

C’moo đâu lấh 70 c’moo, hân đhơ cơnh đêếc, t’coóh Y Hơ dzợ zay ta’níh bhrợ têng lâng đhanuôr cóh vel đông. T’coóh nắc dzợ t’bhlâng zư lêy đợ râu văn hoá acoon cóh Ê Đê ooy bhiệc bhrợ lớp pachoom đươi dua zâp râu tr’coọ xa’nưl acoon cóh đoọng ha lang p’niên. Tơợ c’moo 2004 tước đâu, nắc ơy vêy lấh 100 pr’zợc p’niên bơơn t’coóh moon pachoom, bấc đhanuôr ooy đâu nắc ơy chi’ớh liêm choom bấc râu tr’coọ xa’nưl acoon cóh, pấh bhrợ chi’ớh đoọng ha ta’mooi lêy đhị zâp zr’lụ du lịch. T’coóh moon, ađay lêy chắp bhlâng văn hoá âng acoon cóh lâng k’rang moon hadang cắh vêy pa choom đoọng nắc ha y chroo choom ma bil pất zêng: “Acu bhrợ bh’rợ dân vận 15 c’moo, tước đâu nắc đhêy, hân đhơ cơnh đêếc nắc đhêy pa bhrợ a’năm, ha dợ c’la cu, ooy cr’noọ âng cu taluôn k’rag lêy tước đhanuôr. Ooy đợ g’lúh họp vel acu zêng moon p’too đhanuôr. Acu k’noọ k’rang zư lêy đợ pr’hoọm văn hoá âng aconh a’bhướp đay nắc bil pất, tu cơnh đâu nắc acu chấc lêy c’lâng bh’rợ moon pachoom đoọng ha lang p’niên, pachoom đoọng ha pêê a’châu plong đinh tút, đinh năm, pachoom n’toong chiing cram, chiing đồng. Nắc đoo đợ râu chr’nắp văn hoá âng acoon cóh đay, aconh a’bhướp đay, oó đoọng bil pất.”

Tỉnh Đăk Lăk xoọc đâu vêy 446 cha’nặc bơơn ta k’đươi bhrợ t’coóh vel, ooy đâu vêy 398 cha’nặc k’đhơợng bhrợ trưởng vel. Đợ apêê cơnh t’coóh vel Y Hơ nắc manứih vêy uy tín ooy zâp vel đông, nắc pa’noong p’têết âng cấp uỷ, chính quyền lâng đhanuôr, chrooi pa’xoọng ooy bhiệc zư lêy nhâm mâng an ninh chính trị, bhrợ padưr vel đông ting t’ngay ting xăl t’mêê./.

Già làng Y Hơ – cầu nối giữa ý đảng với lòng dân buôn Knia

         H’ Xíu

Hơn 15 năm làm công tác dân vận, gắn bó thân thiết với người dân ở các buôn, già làng Y Hơ Ê Ban (thường gọi là ây H’Nhap), ở buôn Knia 4, xã Ea Bar, huyện Buôn Đôn, tỉnh Đắk Lắk được người dân tin tưởng và tín nhiệm. Ông cũng là người góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa Ê Đê thông qua việc mở lớp dạy sử dụng nhạc cụ truyền thống cho thế hệ trẻ.

  Ngôi nhà khang trang rộng gần 100 mét vuông của gia đình amí Na Sa, ở buôn Knia 4, xã Ea Bar, huyện Buôn Đôn, tỉnh Đắk Lắk mới được hoàn thành hồi đầu năm nay. Ngoài sự nỗ lực của cả gia đình, đây còn là thành quả từ công tác dân vận của già làng Y Hơ Ê Ban. Amí Na Sa nhớ lại, trước đây, vì nghe lời dụ dỗ về cuộc sống sung sướng ở nước ngoài, bản thân lại thiếu hiểu biết nên vợ chồng chị từng vượt biên trái phép sang Cam Pu Chia. Sau những ngày sống khổ sở nơi rừng sâu, vợ chồng chị được trở về lại quê nhà. Khi đó, nhờ có già làng Y Hơ thường xuyên đến thăm động viên, khuyên bảo, 2 vợ chồng dần hiểu ra, chuyên tâm làm ăn, phát triển kinh tế. “Mình nghe lời người ta dụ dỗ, cũng không biết gì, chỉ nghe nói là được đi qua Mỹ, không phải làm việc vất vả vẫn được sống giàu sang, sung sướng, nghe thế thì mình đi theo. Nhưng đi tới biên giới, toàn rừng với rừng. Sau đó bị bắt được và trả về quê nhà. Nhờ được già làng thường xuyên ghé thăm khuyên bảo, rồi trong các cuộc họp buôn cũng được giảng giải không nghe lời kẻ xấu kích động, chúng tôi hiểu ra vấn đề, giờ thì ở quê nhà, yên tâm làm ăn, sinh sống.”

Không riêng gia đình amí Na Sa, buôn Knia nói riêng, xã Ea Bar nói chung, đã từng có nhiều người vì nghe lời kích động, tham gia gây rối trật tự công cộng, vượt biên trái phép. Già làng Y Hơ Ê Ban và cán bộ các cấp nhiều lần đến nhà chuyện trò, cảm hóa. Lối nói chuyện gần gũi, ôn tồn, mưa dầm thấm lâu của ông giúp người dân hiểu ra điều hay lẽ phải và làm theo. Theo ông Y Sen Kbuôr, Chủ tịch UBND xã Ea Bar, huyện Buôn Đôn, chính quyền xã luôn đánh giá cao những đóng góp của già làng Y Hơ: “Đây là ông già làng rất nhiệt huyết và có tinh thần với bà con nhân dân. Thứ nhất, ông tuyên truyền vận động bà con về tình hình an ninh chính trị trên địa bàn. Thứ 2 ông cũng có đóng góp trong việc khôi phục bản sắc văn hóa dân tộc, dạy cho thanh niên ở các buôn đồng bào tổ chức đánh chiêng, thổi kèn. Ngoài ra ông cũng tuyên truyền, vận động, tổ chức hòa giải những vụ mâu thuẫn trong cơ sở thôn, buôn.”

Năm nay đã ngoài 70 tuổi, nhưng già làng Y Hơ vẫn luôn nhiệt tình với người dân ở các buôn. Ông còn tích cực gìn giữ vốn văn hóa dân tộc Ê Đê thông qua việc mở lớp truyền dạy sử dụng các loại nhạc cụ dân tộc cho thế hệ trẻ. Từ năm 2004 đến nay, đã có trên 100 bạn trẻ được ông hướng dẫn, nhiều người trong số đó đã chơi thành thạo nhiều loại nhạc cụ dân tộc, tham gia biểu diễn phục vụ khách tham quan tại các khu du lịch. Ông tâm sự, ông rất trân trọng vốn văn hóa của dân tộc và lo rằng nếu không được truyền lại thì việc mai một là chuyện một sớm một chiều. “Tôi làm công tác dân vận 15 năm, đến nay thì nghỉ, nhưng chỉ là nghỉ công tác thôi, chứ bản thân tôi, trong suy nghĩ của tôi vẫn luôn quan tâm đến người dân. Trong những lần họp buôn tôi đều khuyên bảo người dân. Tôi luôn suy nghĩ, lo lắng những bản sắc văn hóa của cha ông mình sẽ mất đi, do đó tôi tìm cách truyền dạy lại cho thế hệ trẻ, dạy các cháu thổi đinh tut, đinh năm, học đánh chiêng tre, chiêng đồng. Đấy là những giá trị văn hóa của dân tộc mình, cha ông mình, không để mất đi được.”

Tỉnh Đắk Lắk hiện có 446 người được mọi người tín nhiệm bầu làm già làng, trong đó có 398 người kiêm chức trưởng thôn, buôn. Những người như già làng Y Hơ là người có uy tín trong các buôn làng, là cầu nối giữa cấp ủy, chính quyền với bà con, góp phần vào việc giữ vững an ninh chính trị, xây dựng buôn làng ngày một đổi mới./.