3 giờ ra diu 2 Tết c’moo Mậu Thân 1968, lâng loom luônh “ Zăng chêệt đoọng K’tiếc k’ruung dưr ma mông” c’bhúh đặc công biệt động âi đh’rứah gung dưr moọt apêê bha nụ bha lâng âng Mỹ - Ngụy đhị Sài Gòn. Prang k’tiếc Mỹ dhd’âr, chính quyền Sài Gòn k’pân. G’lúh tổng tiến công âi bhrợ chính quyền Mỹ tợt ooy bàn prá xay, pa xiêr bha nơớc zêl prúh, lướt tước ký kết hiệp định Paris, pa lứch tr’zêl đhị Việt Nam. Râu liêm choom âng Mậu Thân nắc đoo pr’hat hân noo ha pruốt cắh choom bil ngoóp âng acoon ma nứih Việt Nam. Hay ooy ha pruốt Mậu Thân 50 c’moo a hay, đợ apêê âi ting pấh bh’rợ lịch sử n’nắc nâu câi công dzợ ha der loom.

T’coóh Phan Văn Hôn, dzợ moon nắc Ba Hôn, 1 cóh 15 đặc công biệt động zêl moọt ooy Dinh Độc lập đhị đâu đanh 50 c’moo âi ha der loom hay cớ: 28 Tết c’moo n’nắc, đơn viị âng t’coóh k’rong chô ooy Trảng Bàng, Tây Ninh, liên hoan pr’lúch c’moo đoọng ra văng ha g’lúh zêl prúh ga mắc moọt ooy Sài Gòn. Prang đơn vị zấp ngai công bhrơợng loom “ Zăng chêệt đoọng ha K’tiếc k’ruung dưr ma mông”. T’coóh Phan Văn Hôn t’ngay n’nắc ra văng lướt t’moóh k’điêl, n’đhang quyết định n’tool t’ngay đoọng ting pấh g’lúh zêl prúh. T’coóh  xay moon, ha dang  đha nuôr vêy  têêm ngăn, nắc a đoo vêy bhui har, bêl  đoo bơơn thắng lợi rạch chô a đoo vêy pay k’điêl công dóo âi u z’lưa.

Ra diu 29 Tết, pa zêng c’bhúh lướt chô ooy Sài Gòn, xang n’nắc k’rong ặt đhị đong t’coóh Năm Lai đoọng đương đớp p’nănh cha rắh, ra văng zêl prúh. Ra văng tấn công dinh Độc Lập bơơn p’lớớp đợ tước bêl x’ría bhlâng. T’coóh Phan Văn Hôn hay cớ, 9h ha dum t’ngay 1 Tết, t’coóh Tư Tăng nắc bh’cộ đơn vị tước xay moon bh’rợ: “Bêl đêếc  đồng chí Tư Tăng vêy ha dợ bha lếp bản đồ lâng đoọng nưl bh’rợ âng apêê đồng chí nắc zêl prúh moọt ooy dinh Độc Lập. Bh’rợ pa bhlâng chr’nắp tu cơnh đêêc apêê đồng chí pa bhlâng t’bhlâng. Dưr lướt tước dinh Độc Lập, ha dang bh’rợ mốp, pr’tóh súng đhị c’lâng nắc cứ zêl, cứ lướt. apêê đồng chí ha dang oó tơợp lơi mặt 2/3 pa zêng ma nứih nắc dzợ 1/3 hơớ công p’zay moọt zêl prúh đợ choom ooy dinh Độc Lập.”

Ha dợ p’căn Vũ Miinh Nghĩa, đh’nớc la lơớp nắc Chín Nghĩa, dhd’rứah lâng c’bhúh 5 lâng t’coóh Ba Hôn zêl prúh moọt ooy Dinh Độc Lập c’moo đêếc hay cớ: A đoo lướt bộ đội tơợ c’moo 1965, n’đhang cắh âi vêy Tết n’đoo xơợng bhui har cơnh Tết c’moo Mậu Thân 1968. c’moo đêếc prang chiến khu, bộ đội k’rong cha tết bhui har xấp râu ch’na yêm cóh t’ngay Tết âng đha nuôr đơơpng tước ting mr’har. Apêê đơn vị k’rong bhrợ liên hoan pr’lứch c’moo, đh’rứah tợt ộm trà, cha bánh, mứt, đương tước bêl giao thừa đoọng xợng Ava Hồ hơnh Tết. Râu bhui har Tết c’moo đêếc pa bhlâng cắh choom ha vil. P’căn Nghĩa hay cớ: “Xang bêl xơợng Ava đọc thơ hơnh Tết, nắc đồng chí Thủ trường đơn vị xay moon: Ha dum đâu pa zêng đơn vị dưr lướt chô ooy Sài Gòn. Zấp ngai cóh đơn vị ra văng đớp bh’rợ đh’rứah chô ôy Sài Gòn. Zấp ngai moọt bhrợ bh’rợ n’nắc. Đhêêng cơnh a cu nắc đơơng âng 4 đồng chí tợơ bộ đội chô, apêê đoo năl c’lâng tu cơnh đêếc ra diu t’ngay 1 Tết vêy ha dợ tơợ Trảng Bàng – Tây Ninh chô ooy Sài Gòn.”

Hay cớ muy cr’chăl grơơ k’rơ n’nắc, p’căn Trần Thị Yến Ngọc, đh’nớc buôn moon nắc Thu Bà Điểm, tỵ nắc chiến sĩ giao liên nội thành buôn ặt đhị đong cha phỏ Bình đhị c’lâng Yên Đỗ, nâu câi nắc c’lâng Lý Chính Thắng, quận 3, âng t’coóh Ngô Toại bhrợ c’la, trúih: c’moo 1968, a đoo bơơn đươi moon lướt xơợng đhr’năng âng a rập dhdị Sài Gòn đoọng ra văng zêl prúh. Apêê t’ngay đăn Tết Nguyên đán c’moo đêếc, đong phở Bình công pa câl cơnh c’xu, tước 9h ra diu 29 Tết veye k’đập p’loọng đhêy đoọng đương đặc công biệt động moọt. Đhr’nong đong 3 tầng bing ma nứih, cắh đhịu t’bệch, záp ngai nắc bệch ta tợt lâng ta luôn ặt đhị ra văng xơợng boóp k’đươi dưr zêl prúh. Đong phở Bình bơơn chơớih pay nắc đhị bhrợ Sở chỉ huy Tiền phương – phân khu 6 ( âng Đặc khu Sài Gòn – Gia Định).

22h30, t’ngay 1 Tết, t’coóh Ba Thắng, nắc đồng chí Võ Văn Thạnh, Chính ủy Phân khu 6 tước đong phở BÌnh dhd’rứah lâng t’coóh Tư Chu ( nắc đại tá Nguyễn Đức Hùng, Phó Tư lệnh l’lăm a hay, tham mưu trường Quân khu lâng k’đhơợng lêy c’bhúh Biệt động Sài Gòn Gia ĐỊnh). T’coóh Ba Thắng dzoọng đhị pa pan bha nuốih pr’loọng đong bặt hương xang nắc đọc boóp k’rong moon âng mặt trận giải phóng lâng lệnh Tổng công kích Sài Gòn – Gia Định, crêê bêl bhrơợng bhlâng nắc 3 h ra diu t’ngay 2 Tết.

Đặc công biệt động tơợ đong Phở Bình âi lướt prang zấp ooy, zêl prúh moọt 5/9 đhị chr’nắp âng Sài Gòn bêl đêếc, nắc: Tòa đại sứ Mỹ, Dinh Độc Lập, Bộ Tư lệnh Hải quân, Đài phát thanh lâng Bộ Tổng tham mưu. Đh’riêng pr’lêếh súng hr’lúc ooy pháo pr’tóh.  P’căn Yến Ngọc hay cớ: “Biệt động Sài Gòn moon zêl prúh nắc zêl prúh, tước nắc zêl. Bêl đêếc r’rộ r’răm bhlâng, pháo pr’tóh ga hô. Bêl đêếc bhlưa pháo pr’tóh lâng súng cắh ngai choom năl t’nil. Nắc muy vêy cơ quan quân sự vêy bơơn năl. Đha nuôr nắc k’noọ pháo pr’tóh. Tu t’ngay n’nắc óch pháo bấc bhlâng. Ha dợ binh sĩ ngụy nắc cha ớh bài, tu apêê đoo cha Tết.”

Cơnh xang bấc t’ngay Tết mậu Thân, đhị m’pâng ga roong âng a rập, 88 cán bộ, chiến sĩ đặc công biệt động Sài Gòn âi zêl pănh tước cr’liêng đạn x’ría. 74 cha nắc lấh bil mặt lâng crêê a rập coóp đhị loom bhrơợng “ Zăng chêệt đoọng ha k’tiếc k’ruung dưr ma mông”.

Đong phở Bình nâu câi âi dưr váih C’kir lịch sử cấp k’tiêc sk’ruuung. Tầng dúp bhlâng quán phở công dzợ pa câl záp t’ngay. Tầng 1 âng đhr’nong đong đớc đoọng đhị ha âu đớc c’kir, cha nụp âng pr’loọng đong t’coóh Ngô Toại lâng apêê chiến sĩ đặc công biệt động Sài Gòn. Nâu đoo nắc đhị bha bhụ ặt âng apêê chiến sĩ biệt động Sài Gòn zấp c’moo, lâng nắc cắh choom cắh vêy p’căn Trần Thị Yến Ngọc lâng t’coóh Phan Văn Hôn./.

Tết Mậu Tuất nhớ về Xuân Mậu Thân 1968:

Chuyện của những biệt động Sài Gòn

                                                        (Cao Thoa)

3 giờ sáng mùng 2 Tết năm Mậu Thân 1968, với tinh thần “quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh” lực lượng đặc công biệt động đã đồng loạt tấn công vào các sào huyệt của Mỹ-Ngụy tại Sài Gòn. Cả nước Mỹ rúng động, chính quyền Sài Gòn choáng váng. Cuộc tổng tiến công đã buộc chính quyền Mỹ phải ngồi vào bàn đàm phán, xuống thang chiến tranh, đi đến ký kết hiệp định Paris chấm dứt chiến tranh tại Việt Nam. Thắng lợi của Mậu Thân là bản hùng ca mùa xuân bất diệt của dân tộc Việt Nam. Nhớ về Xuân Mậu Thân 50 năm trước, những người đã từng tham gia sự kiện lịch sử ấy nay vẫn bồi hồi xúc động.

Ông Phan Văn Hôn, còn gọi là Ba Hôn, 1 trong 15 đặc công biệt động đánh vào Dinh Độc Lập cách đây 50 xúc động nhớ lại: 28 Tết năm đó, đơn vị của ông tập kết về Trảng Bàng, Tây Ninh, liên hoan tất niên để chuẩn bị cho cuộc đánh lớn vào Sài Gòn. Cả đơn vị ai cũng hừng hực khí thế với tinh thần “Quyết tử cho tổ quốc quyết sinh”. Ông Phan Văn Hôn ngày ấy chuẩn bị đi hỏi vợ, nhưng quyết định hoãn lại để tham gia trận chiến đấu. Ông xác định, nếu nhân dân có hạnh phúc thì ông mới có hạnh phúc, khi nào thắng lợi trở về ông kết hôn cũng không muộn.

Sáng 29 Tết, cả đội di chuyển bằng các phương tiện về Sài Gòn, sau đó tập kết tại nhà ông Năm Lai để tiếp nhận vũ khí, chuẩn bị chiến đấu. Kế hoạch tấn công dinh Độc Lập được bí mật đến phút chót. Ông Phan Văn Hôn nhớ lại: 9 giờ tối mùng 1 Tết, ông Tư Tăng là thủ trưởng đơn vị đến triển khai nhiệm vụ: “Lúc bấy giờ đồng chí Tư Tăng mới trải bản đồ ra và cho biết nhiệm vụ của các đ/c là phải tấn công vào dinh Độc Lập. Công việc cực kỳ quan trọng nên các đ/c phải hết sức quyết tâm. Hành quân đến địa điểm dinh Độc Lập, nếu tình huống xấu xảy ra, nổ súng trên đường thì cứ đánh, cứ tiến. Các đ/c nếu có hy sinh 2/3 quân số thì còn 1/3 quân số cũng phải lao vào tấn công cho được dinh Độc Lập”

Còn bà Vũ Minh Nghĩa, Bí danh Chín Nghĩa, cùng đội 5 với ông Ba Hôn tấn công vào Dinh Độc Lập năm đó bồi hồi nhớ lại: Bà vào bộ đội từ năm 1965, nhưng chưa có cái Tết nào lại vui như cái Tết năm Mậu Thân 1968. Năm đó cả chiến khu, bộ đội tập trung ăn tết rất sôi nổi đủ các món đặc sản ngày Tết do người dân mang đến chung vui. Các đơn vị tập trung lại liên hoan tất niên, cùng nhau quây quần uống trà, ăn bánh, mứt, chờ đến giờ giao thừa để nghe Bác Hồ chúc Tết. Không khí tết năm đó thật ấm cúng. Bà Nghĩa xúc động nhớ lại: “Sau khi nghe bác đọc thơ chúc Tết, thì đồng chí Thủ trưởng đơn vị phổ biến: Đêm nay cả đơn vị hành quân về Sài Gòn. Tất cả mọi người trong đơn vị sẵn sàng nhận nhiệm vụ cùng tiến về Sài Gòn. Mỗi người ai vào việc náy. Riêng tôi vì phải đưa 4 đồng chí từ bộ đội chuyển về, họ không biết đường nên sáng Mùng 1 Tết mới từ Trảng Bàng-Tây Ninh về Sài Gòn”.

Nhớ về một thời máu lửa ấy, bà Trần Thị Yến Ngọc, tên thường gọi là Thu Bà Điểm, vốn là chiến sĩ giao liên nội thành thường trực tại tiệm phở Bình trên đường Yên Đỗ, nay là đường Lý Chính Thắng, Quận 3, do ông Ngô Toại làm chủ, kể lại: Năm 1968, bà được giao nhiệm vụ đi nắm tình hình của địch tại Sài Gòn để chuẩn bị tấn công. Những ngày giáp Tết Nguyên đán năm đó, tiệm phở Bình vẫn mở bán bình thường, đến 9h sáng 29 Tết mới đóng cửa để đón đặc công biệt động vào. Căn nhà 3 tầng đông nghẹt người, không có chỗ nằm, mọi người chỉ ngủ ngồi và luôn trong chờ lệnh tổng tiến công. Tiệm phở Bình được chọn là nơi đặt Sở chỉ huy Tiền phương - Phân khu 6 (thuộc Đặc khu Sài Gòn - Gia Định).

23h30, mùng 1 Tết, ông Ba Thắng, tức đồng chí Võ Văn Thạnh, Chính ủy Phân khu 6 đến tiệm phở Bình cùng ông Tư Chu (tức Đại tá Nguyễn Đức Hùng, nguyên Phó Tư lệnh, tham mưu trưởng Quân khu, kiêm chỉ huy lực lượng Biệt động Sài Gòn Gia Định). Ông Ba Thắng đứng trước bàn thờ gia đình thắp hương rồi đọc lời hiệu triệu của Mặt trận giải phóng và lệnh tổng công kích Sài Gòn-Gia Định, đúng giờ G là 3 h sáng mùng 2 Tết.

Đặc công biệt động từ tiệm Phở Bình đã tỏa đi khắp nơi, tấn công vào 5/9 cứ điểm quan trọng của Sài Gòn lúc đó, là: Tòa đại sứ Mỹ, Dinh Độc Lập, Bộ tư lệnh Hải quân, Đài phát thanh và Bộ tổng tham mưu. Tiếng súng hòa vào tiếng pháo vang trời. Bà Yến Ngọc nhớ lại: “Biệt động Sài Gòn nói tiến công là tiến công, đến là đánh. Không gian lúc đó sôi nổi lắm, pháo nổ ầm ầm. Lúc đó giữa pháo nổ và tiếng súng không ai phân biệt được. Chỉ có cơ quan quân sự mới biết thôi. Người dân thì nghĩ là pháo nổ. Vì ngày đó đốt pháo dữ lắm. Còn binh sĩ ngụy thì đánh bài sát phạt nhau, vì họ ăn Tết mà”.

Ngay những ngày Tết Mậu Thân, giữa vòng vây dày đặc của kẻ thù, 88 cán bộ, chiến sĩ đặc công biệt động Sài Gòn đã chiến đấu đến viên đạn cuối cùng, 74 người đã hy sinh hoặc sa vào tay giặc trong tư thế “Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh”.

Tiệm phở Bình ngày nay đã trở thành Di tích lịch sử cấp quốc gia. Tầng trệt quán phở vẫn hoạt động bình thường. Tầng 1 của ngôi nhà dành trọn làm nơi lưu giữ những kỷ vật, hình ảnh của gia đình ông Ngô Toại và các chiến sĩ đặc công biệt động Sài Gòn. Đây cũng là nơi họp mặt của các chiến sĩ biệt động Sài Gòn hằng năm, và tất nhiên, không thể thiếu gương mặt bà Trần Thị Yến Ngọc và ông Phan Văn Hôn./.