Xang đhí boo, p’căn Nguyễn Thị Hoa, coh cr’noon Xuân Phú, chr’val Hương Phú, chr’hoong Nam Đông, tỉnh Thừa Thiên Huế pa liêm bhươn cao su crêê c’lâm tr’đeh xang đhí boo năc hooi đac mặt. Bơr pêê c’moo n’nâu, prang pr’loọng đong đươi ooy bhươn cao su lâh 1 héc ta lâng 2 héc ta crâng keo. Xoọc đâu, pazêng tơơm chr’noh lứch ting đhí boo tuh bhlong. Bêl bơơn xơợng đhí a muôt số 9 tươc, toong ha dum a đoo căh choom bêch. Xang đhí boo, p’căn Hoa đơơh tươc ooy bhươn cao su, dzoong lêy tơơm cao su lứch c’lâm tr’đeh, gluh dzêệt, têy dzung đoo dưr der: “Chơợ bhlâng, đhanuôr bhrợ ha rêê đhuôch za nươu ooy tơơm cao su lâng keo, năc lâh c’lâm tr’đeh lưch ặ. Ăt mamông coh đâu bơr pêê zệt c’moo ơy, tươc ooy đâu puôn zệt c’moo năc công đươi keo lâng cao su a năm. Đhí boo cơnh đâu năc bil bal lưch.”

Xang đhí a muôt số 9, k’zệt pr’loọng đong coh chr’val Hương Phú lum zr’năh k’đhap tu cao su lưch c’lâm tr’đeh. Prang chr’val Hương Phú vêy 600 héc ta keo lâng 300 héc ta cao su c’lâm tr’đeh. Đhị pazêng chr’val Hương Xuân, Hương Sơn, Thượng Long… âng chr’hoong Nam Đông, pazêng bhươn cao su công crêê bil hư ngân. Năc dzợ ng’hay đhí a muốt Xangsane c’moo 2006 năc bhrợ c’lâm k’nặ 1 r’bhâu héc ta cap su âng chr’hoong Nam Đông. Xang đhí boo coh g’luh đêêc, đhanuôr choh cao su năc tơợp choh t’mêê cớ, tươc nâu cơy, tơơm cao su năc crêê đhí a muốt số 9 pa hư ngân pa bhlâng. T’cooh Trần Bảo Thắng, Bí thư, Chủ tịch UBND chr’val Hương Phú, chr’hoong Nam Đông, tỉnh Thừa Thiên Huế prá: “Tơơm cao su lâng tơơm keo, nâu đoo năc 2 râu chr’noh bha lâng ooy râu pay pa chô âng đhanuôr. Lâh đhí boo năc bil hư ngân pa bhlâng ha đhanuôr, bhrợ zr’năh k’đhap bâc bhlâng ha đhanuôr coh cr’chăl đăn đâu.”

Ca su năc muy coh pazêng t’nơơm chr’noh bha lâng âng chr’hoong Nam Đông lâng pazêng đhăm mơ 2.500 héc ta. Tơơm chr’noh n’nâu vêy ta lêy năc tơơm chr’noh t’bil ha ul pa xiêr đharựt, bhrợ đoọng ha đhanuôr bhrợ t’vaih cr’van cr’bhộ. Hân đhơ cơnh đêêc, xang muy g’luh đhí boo ga măc năc tơơm cao su dưr bil hư ngân pa bhlâng. T’cooh Trần Quốc Phụng, Chủ tịch UBND chr’hoong Nam Đông, tỉnh Thừa Thiên Huế xay moon, chr’hoong ơy p’too moon đhanuôr pa liêm cớ pazêng bhươn cao su lâh c’lâm tr’đeh: “Chr’hoong ơy xay moon ooy bh’rợ pa chăp ch’mêệt lêy lâng xoọc ta đang moon đhanuôr xăl choh cam Nam Đông năc đhanuôr apêê đoo lêy râu liêm choom coh tr’nơơp năc apêê đoo xoọc choh keo lâng cao su năc xang g’luh đhí a muốt số 9 n’nâu, tơợ đâu năc lâng muy bơr pr’loọng đong xoọc căh ơy xăl choh bhrợ năc apêê đoo xăl choh bhrợ cam, chựa lâng prí đhị chr’hoong. Lâng ha dang choh cam lâng choh chứa năc đợ râu bil hư ha đhanuôr công doọ lâh bâc./.”

Thừa Thiên Huế: Tan hoang “vàng trắng” Nam Đông

          PV Lê Hiếu/VOV miền Trung

Hoàn lưu bão số 9 quét qua huyện miền núi Nam Đông, tỉnh Thừa Thiên Huế, gây thiệt hại nặng nề. Tại huyện miền núi này, mưa bão đã làm hơn 400 ngôi nhà bị tốc mái, trên 2.000 héc ta rừng keo và gần 1.500 hec ta cây cao su đang thời kỳ khai thác mủ bị đổ gãy. Đây là lần thứ hai bão tàn phá cây cao su trên địa bàn huyện, khiến người dân ở Nam Đông điêu đứng.

  Bão tan, bà Nguyễn Thị Hoa, ở thôn Xuân Phú, xã Hương Phú, huyện Nam Đông, tỉnh Thừa Thiên Huế chặt dọn vườn cao su bị đổ ngã sau bão mà rơm rớm nước mắt. Mấy năm nay, cả gia đình sống nhờ vào vườn cao su hơn 1 héc ta và 2 héc ta rừng keo. Giờ đây, tất cả đã cuốn theo gió bão. Khi nghe tin bão số 9 đổ bộ vào, suốt đêm bà không sao chợp mắt được. Bão vừa tan, bà Hoa chạy nhanh ra vườn cao su, thẫn thờ đứng nhìn cả vườn cây cao su đổ rạp, gãy ngang thân, ứa ra từng dòng nhựa trắng, chân tay bà bủn rủn: “Tiếc chơ, dân lao động thì dựa vào cao su với keo, chừ gãy đổ hết rồi. Sống ở đây sống ở đây mấy chục năm rồi, lên đây bốn mươi mấy năm thì cũng nhờ keo và cao su thôi. Chừ bão ri trắng tay.”

Sau bão số 9, hàng loạt gia đình ở xã Hương Phú rơi vào cảnh trắng tay vì cao su gãy đổ hàng loạt. Toàn xã Hương Phú có 600 héc ta keo và 300 héc ta cao su bị bão quật gãy nát. Tại các xã Hương Xuân, Hương Sơn, Thượng Long… của huyện Nam Đông, các vườn cao su cũng bị thiệt hại nặng. Còn nhớ cơn bão Xangsane năm 2006 đã quật ngã gần 1.000 héc ta cao su của huyện Nam Đông. Sau trận bão năm ấy, người dân trồng cao su bắt đầu khôi phục trồng mới, đến nay, cây cao su lại tiếp tục bị  bão số 9 tàn phá nặng nề. Ông Trần Bảo Thắng, Bí thư, Chủ tịch UBND xã Hương Phú, huyện Nam Đông, tỉnh Thừa Thiên Huế cho biết: “Cây cao su và cây keo, đây là 2 cây chính về thu nhập của bà con. Qua cơn bão thấy ảnh hưởng rất nặng nề đối với bà con, ảnh hưởng rất lớn với bà con trong thời gian tới đây.”

Cao su là một trong những cây chủ lực của huyện Nam Đông với tổng diện tích 2.500 héc ta. Loại cây này được xem là cây xóa đói giảm nghèo, giúp người dân vươn lên làm giàu. Tuy nhiên, cứ sau một trận bão lớn thì cây cao su lại tổn thất nặng nề. Ông Trần Quốc Phụng, Chủ tịch UBND huyện Nam Đông, tỉnh Thừa Thiên Huế cho hay, huyện chỉ đạo người dân tích cực khắc phục lại những vườn cây cao su bị ngã đổ: “Huyện đã tính toán đến việc nghiên cứu và đang vận động bà con chuyển sang mô hình trồng cam Nam Đông nhưng người dân thì họ cũng thấy cái lợi trước mắt họ đang trồng keo và cao su nhưng sau đợt bão số 9 này, tin tưởng rằng một số hộ đang còn lưỡng lự chắc chắn họ sẽ chuyển sang trồng cam, dứa và chuối trên địa bàn huyện. Và nếu trồng cam và trồng dứa thì thiệt hại cho bà con do bão dẫn đến cho bà con giảm rất nhiều./.”