C’xêê 3 c’moo 2009, UBND tỉnh Thừa Thiên Huế đoọng bhrợ têng lâng đớp bhrợ Dự án “Bhrợ pa dưr zr’lụ ặt t’mêê zr’lụ Lim, vel Chầm” đhị chr’val Hương Hồ, thị xã Hương Trà, âng Bộ Ngoại giao Đức lâng Tổ chức SoDi zúp zooi, lâng pazêng đợ zên lấh 7,8 tỷ đồng. Cơnh đếêc nắc 60 pr’loọng đong đhanuôr bơơn pa đhấc tước zr’lụ ặt t’mêê cóh zr’lụ Lim, lâng bh’rợ  nắc prướh bhrợ zr’lụ k’tiếc bôl Hương Hồ ơy bơơn pa liêm pa sạch doó dzợ bom mìn lâng pr’đươi pr’tóh, zooi apêê pr’loọng đong đha rựt, căh zập k’tiếc bhrợ têng cha z’lấh k’đháp đha rựt. Lấh mơ, dự án bhrợ têng 45 hecta k’tiếc nông nghiệp, chóh t’mêê 120 hecta crâng, pa dưr băn bh’năn lâng apêê bh’rợ tiểu thủ công nghiệp… Ha dợ, tợơ nắc mơ c’moo tước ặt đhị đhăm t’mêê nâu, pr’ặt tr’mông âng đhanuôr cung căh ơy tệêm ngăn. Căh zập k’tiếc bhrợ têng cha, pr’ặt tr’mông lưm bấc k’đháp zr’nắh, bấc pr’loọng đong nắc k’đấp pr’loọng, rách chô ặt ma mông cóh zr’lụ ty a hay. Pa căn Nguyễn Thị Liên, 64 c’moo ặt đhị zr’lụ Lim đoọng năl:“Lalăm a hay đấc ooy đâu ặt ma mông cung rơơm vêy vel đong đoọng k’tiếc bhrợ têng cha đoọng cha chóh  ba bệêt, ặt mamông. Nâu kêi, k’tiếc cóh đếêc zêng k’tiếc âng trại giam Bình Điền lứch. Cóh đâu, đhanuôr nắc bêl ra diu lướt t’bơơn  chông a xiu, lướt bhrợ nề… đoọng ma mông z’lấh t’ngay. Nâu kêi nắc vêy 25-26 pr’loọng a năm, căh dzợ ngai ặt cóh đhăm t’mêê. Nâu kêi kiêng vel đong zúp zooi đoọng ha đhanuôr vêy đợ k’tiếc bhrợ têng pa xoọng đoọng ma mông, ha dợ nâu kêi k’tiếc bhrợ têng cha lalấh pr’hắt”.

        Tước zr’lụ Lim cr’chăl nâu, a zi bơơn lêy pazêng đhr’nong đong cấp 4 k’đấp pr’loọng, căh vêy ma nuýh ặt.Tợơ k’nặ 10 c’moo bhrợ têng dự án nắc cơ sở hạ tầng, điện, c’lâng, trường học zập zêng  ha dợ đhanuôr nắc cắh zập k’tiếc bhrợ têng cha. Lấh mơ đợ zên 28 ức đồng bơơn zúp zooi đoọng bhrợ têng đong ặt, c’lâng bh’rợ âng dự án, zập pr’loọng nắc bơơn pa đớp mơ 2,5hecta k’tiếc, cóh đếêc vêy 2 hecta k’tiếc lâm nghiệp, lâng 0,5hecta k’tiếc nông nghiệp. Ha dợ xoọc đâu, đăh đoọng k’tiếc lâm nghiệp đoọng ha đhanuôr bhrợ têng cung căh ơy bơơn bhrợ. T’coóh Hoàng Như Phương, muy cóh pazêng pr’loọng đong dzợ ặt đhị zr’lụ Lim xay moon: Bh’nơơn âng pr’loọng zêng 5 cha nắc nắc g’nưm đhị 0,5 hecta crâng keo căh zập ma mông. Đhanuôr dzợ đương đhị bấc c’moo đương apêê đoọng pa xoọng 2 hecta k’tiếc đoọng bhrợ têng cơnh dự án ơy gr’họot moon. Ha dợ, ting t’ngay tin vêy bấc pr’loọng đong đhanuôr lơi đong xang đhị zr’lụ Lim rách chô ặt đhị zr’lụ ty a hay:“C’la cu vêy bhrợ têng bhươn tơơm m’ma k’tứi vêy bơơn tr’bứi zên ha dợ pr’loọng đong apêê lơơng nâu kêi muy năl lướt bhrợ thuê đoọng ha pân lơơng a năm. Đhanuôr đươi vêy đoọng bhrợ têng cha ha dợ nâu kêi căh vêy k’tiếc nắc năl cơnh chếêc bhrợ đoọng văn tr’mông. K’tiếc căh vêy bấc ma nuýh căh choom ặt ma mông nắclêy rách chô ooy zr’lụ lalăm a hay. Rơơm kiêng vêy k’tiếc cơnh nhà nước ơy gr’họot moon lâng đhanuôr nắc đoọng 1 pr’loọng 2 hecta k’tiếc”.

        Căh zập k’tiếc đoọng bhrợ têng cha, đhanuôr căh ặt đhị đhăm t’mêê, bhrợ váih rau ta uốh đăh zên bạc k’rong bhrợ têng cơ sở hạ tầng dự an đhăm ặt zr’lụ Lim. Đong mẫu giáo bán trú lâng t’nooi đong 3 phòng học đoọng ha 3 lớp học pa zưm bậc Tiểu học đhị đâu cung ta lơi, r’dợ hư zớch tu đợ học sinh căh zập đoọng bhrợ t’váih lớp học. T’coóh Trần Mạnh Hùng, Chủ tịch UBND phường Hương Hồ, thị xã Hương Trà đoọng năl: bêl bhrợ têng dự án, UBND tỉnh ơy đoọng đhăm k’tiếc lâm nghiệp đoọng ha đhanuôr crêê đhị zr’lụ k’tiếc ơy ta đoọng lalăm a hay.“Bêl bhrợ têng dự án, UBND tỉnh vêy quyết định đoọng ha Hương Hồ 210 hecta r’pặ đoọng ha đhanuôr, ha dợ cóh đhăm k’tiếc nâu cung đoọng crêê đhị đhăm 383hecta ơy ta đoọng ha trại giam Bình Điền. Bh’rợ k’tiếc muy đhăm đoọng bơr chu bhrợ ha đhanuôr căh vêy k’tiếc bhrợ têng cha, vêy đoo pr’loọng ơy ta đoọng mơ 300-350m2 tu cơnh đếêc căh tệêm ngăn pr’ặt tr’mông”.

        Crêê tước bh’rợ đhanuôr zr’lụ Lim căh zập k’tiếc bhrợ têng cha, t’coóh Trần Duy Tuyến, Bí thư thị xã Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên Huế vêy cơnh pa chô bơr pêê đhăm k’tiếc crâng đoọng ha đhanuôr zr’lụ Lim, zooi apêê vêy pr’đợơ ặt ma mông đhị đanh đươnh, g’đéch đhr’năng đhanuôr căh zập k’tiếc nắc dưr xó đhấc tợơ zr’lụ ặt t’mêê. “Thị xã ơy k’đươimoon lâng tỉnh, xoọc đâu vêy bơr pêê đhăm crâng âng bơr pêê tổ chức ha dợ tỉnh pa đớp đoọng ha dợ apêê đươi dua căh crêê xa nay nắc k’đươi moon tỉnh pa chô cớ đoọng pa đớp ha đhanuôr. Đhanuôr cung xay moon bấc. Lâng xoọc đâu tỉnh cung xoọc pa chô cớ bơr pêê đhăm k’tiếc crâng đoọng pa đớp ha đhanuôr”.

        Dự án zr’lụ ặt t’mêê zr’lụ Kim nắc zêng choom ặt mamông ha dang căh vêy đhr’năng k’tiếc lâm nghiệm đoọng ha đhanuôr crêê âng đhăm k’tiếc ơy ta đoọng cóh lalăm đếêc. Đhanuôr ặt đhị zr’lụ t’mêê zr’lụ Lim, chr’val Hương Hồ, thị xã Hương Trà xoọc đương vêy k’tiếc bhrợ têng cha đoọng tệêm ngăn pr’ặt tr’mông./.

Thừa Thiên-Huế:

Dân rời bỏ khu tái định cư vì thiếu đất sản xuất

           PV Lê Hiếu

        Nhiều hộ dân đến khu tái định cư Lim, phường Hương Hồ, thị xã Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên Huế với mục đích sinh sống, khai thác đất sản xuất, trồng rừng và phát triển chăn nuôi. Tuy nhiên, sau gần 10 năm gắn bó, một nửa số hộ đành trở về vì thiếu đất sản xuất, cuộc sốngkhó khăn. 

      Tháng 3 năm 2009, UBND tỉnh Thừa Thiên-Huế phê duyệt và tiếp nhận Dự án “Xây dựng khu tái định cư vùng Lim, thôn Chầm” ở xã Hương Hồ, thị xã Hương Trà, do Bộ Ngoại giao Đức và Tổ chức SoDi tài trợ, với tổng vốn hơn 7,8 tỷ đồng. Vậy là 60 hộ dân được di dời đến Khu tái định cư vùng Lim, với mục đích khai khai thác tiềm năng đất vùng gò đồi Hương Hồ đã được làm sạch bom mìn và vật liệu chưa nổ, giúp các hộ nghèo, thiếu đất sản xuất vươn lên thoát nghèo. Ngoài ra, dự án thực hiện khai thác, sản xuất 45 héc ta đất nông nghiệp, trồng mới 120 héc ta rừng, phát triển chăn nuôi và các nghề tiểu thủ công nghiệp… Thế nhưng, sau ngần ấy năm đến tái định cư ở vùng đất mới, cuộc sống của người dân vẫn chưa ổn định. Thiếu đất canh tác, cuộc sống khó khăn, nhiều hộ đóng cửa nhà ở khu tái định cư, trở về quê cũ sinh sống. Bà Nguyễn Thị Liên, 64 tuổi ở Khu tái định cư vùng Lim cho biết: “Hồi xưa lên đây cũng trông địa phương cho đất để trồng trọt để sống. Giờ thì đất trên đó của Trại giam Bình Điền hết. Nơi đây dân thì sáng đi làm te, đi phụ thợ nề… để sống qua ngày thôi. Giờ ở đây chỉ có 25-26 hộ  thôi, còn nhà họ làm sẵn rứa mà họ ra hết, không ai ở hết. Giờ mong muốn địa phương giúp đỡ cho dân có số đất canh tác thêm để sống chứ ít đất quá”.

        Đến khu tái định cư vùng Lim thời điểm này, chúng tôi bắt gặp những căn nhà cấp 4 cửa khóa then cài, không có người ở. Sau gần 10 năm thực hiện dự án thì cơ sở hạ tầng, điện, đường, trường học đều đầy đủ nhưng người dân lại thiếu đất sản xuất. Ngoài số tiền 28 triệu đồng được hỗ trợ để xây dựng nhà ở, chủ trương của dự án, mỗi hộ dân sẽ được giao bình quân 2,5 héc ta đất, trong đó có 2 héc ta đất lâm nghiệp và 0,5 héc ta đất nông nghiệp. Thế nhưng đến nay, hạng mục cấp đất lâm nghiệp cho người dân sản xuất vẫn chưa được thực hiện. Ông Hoàng Như Phương, một trong những hộ còn bám trụ ở khu tái định cư vùng Lim than phiền: Thu nhập cả gia đình 5 người phụ thuộc vào 0,5 héc ta rừng keo lá tràm không đủ sống. Người dân vẫn đợi nhiều năm chờ cấp 2 héc ta đất sản xuất như dự án cam kết. Thế nhưng, ngày càng có nhiều hộ dân rời bỏ nhà cửa ở vùng Lim trở về quê cũ: “Bản thân tôi có làm vườn cây giống nho nhỏ kiếm được đôi ba đồng chứ những hộ khác giờ họ chỉ đi làm thuê thôi, làm thuê, phụ hồ các thứ. Nông dân nhờ đất mà canh tác mà giờ không có đất làm sao mà làm. Đất không có nhiều người sống không được đành phải ra về thôi. Mong muốn có đất như nhà nước hứa với nhân dân chúng tôi là phải cấp 1 hộ 2 héc ta”.

       Thiếu đất sản xuất, người dân không ở lại nơi tái định cư, dẫn đến lãng phí nguồn lực đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng dự án khu tái định cư vùng Lim. Nhà mẫu giáo bán trú và một dãy nhà 3 phòng học cho 3 lớp ghép bậc Tiểu học ở đây đang bỏ hoang, dần xuống cấp do số lượng học sinh không đủ để mở lớp. Ông Trần Mạnh Hùng Chủ tịch UBND phường Hương Hồ, thị xã Hương Trà cho biết: khi thực hiện dự án, UBND tỉnh đã cấp diện tích đất lâm nghiệp cho bà con bị chồng lấn lên diện tích đất đã cấp trước đây. “Khi thực hiện dự án, UBND tỉnh có quyết định cấp cho Hương Hồ 210 héc ta để phân cho dân, nhưng trên diện tích đất này cũng cấp chồng lấn lên diện tích 383 héc ta cấp cho Trại giam Bình Điền. Việc cấp chồng lấn lên đó nên hiện nay đất sản xuất của dân lại không có, một hộ chỉ mới được cấp từ 300- 350 m2 nên không đảm bảo đời sống”.

      Liên quan đến việc người dân vùng Lim thiếu đất sản xuất, ông Trần Duy Tuyến, Bí thư Thị xã Hương Trà, tỉnh thừa Thiên Huế cho rằng: việc người dân khu tái định cư Lim có nguyện vọng được cấp đủ đất sẩn xuất là hoàn toàn chính đáng. Thị xã cũng kiến nghị UBND tỉnh Thừa Thiên-Huế có biện pháp thu hồi một số diện tích đất rừng để cấp cho người dân tái định cư vùng Lim, giúp họ có điều kiện định cư sinh kế lâu dài, tránh tình trạng người dân thiếu đất mà rời bỏ khu tái định cư: “Thị xã đã đề xuất với tỉnh, hiện nay có một số diện tích rừng của một số tổ chức mà tỉnh giao nhưng mà họ sử dụng không đúng mục đích thì đề nghị tỉnh thu hồi lại để giao cho người dân. Cử tri cũng đã phản ánh nhiều. Và hiện nay tỉnh cũng đang thu hồi lại một số diện tích đất rừng để giao cho dân”.

        Dự án khu tái định cư Lim là hoàn toàn khả thi nếu như không có việc cấp diện tích đất lâm nghiệp cho bà con bị chồng lấn lên diện tích đất đã cấp trước đó. Người dân tái định cư vùng Lim, xã Hương Hồ, thị xã Hương Trà vẫn đang mong chờ có đất sản xuất để an cư lạc nghiệp./.