Tu crêê tươc âng đhí boo số 5, coh 2 t’ngay 11 lâng 12/9, đhị apêê chr’hoong da ding k’coong tỉnh Thừa Thiên Huế vêy boo ngân, đhanuôr coh cr’noon Lập, chr’val Thượng Nhật, chr’hoong Nam Đông năc k’rang k’pân lâng đhr’năng hr’lang hr’câh da ding k’coong đhơ đhơ bêl. Prang cr’noon vêy 78 pr’loọng đong đhanuôr lâng lâh 300 cha năc manuyh. N’đăh mặt âng cr’noon n’nâu năc công trình thuỷ điện Thượng Nhật. T’cooh Hồ Văn Vang, coh cr’noon Lập, chr’val Thượng Nhật k’rang, bêl boo ngân coh đanh t’ngay zập ngai coh cr’noon năc tơơi ăt ooy zr’lụ liêm crêê. Ăt mamông coh đâu ta luôn 40 c’moo ahay năc căh bool t’cooh Vang lâng đhanuôr coh đâu k’rang k’pân hr’lang hr’câh k’tiêc cơnh xoọc đâu: “Bêl đhí boo, đhanuôr coh đâu k’rang pa bhlâng. Tr’nơơp k’rang hr’lang hr’câh k’tiêc. Râu bơr cậ, ăt coh zr’lụ bhrợ têng thuỷ điện, azi ăt coh aral da ding, k’pân hr’lang hr’câh. Bêl vaih đhí boo, tuh bhlong, cán bộ lâng đhanuôr coh đâu k’rang pa bhlâng. Cr’noọ cr’niêng âng đhanuôr năc bhrợ têng cơnh ooy Đảng, Nhà nước ch’mêệt lêy, pa tơơi, đoọng đhanuôr coh đâu têêm loom ăt mamông.”

Chr’hoong da ding k’coong Nam Đông, tỉnh Thừa Thiên Huế ơy vêy 10 zr’lụ vêy đhr’năng hr’lang hr’câh k’tiêc, tuh pr’hơợc bêl vaih đhí boo đanh đươnh, bhrợ râu căh liêm crêê tươc ooy pr’ăt tr’mông âng lâh 230 pr’loọng đong đhanuôr. T’cooh Lê Thanh Hồ, Phó Chủ tịch UBND chr’hoong Nam Đông xay moon, coh tr’nơơp, đoọng nhâm mâng râu liêm crêê ha đhanuôr, vel đong ơy ta đang moon lâng pa tơơi pazêng pr’loọng đong ăt coh zr’lụ vêy đhr’năng hr’lang hr’câh, boo tuh bêl vaih boo đanh dươnh; clặ cr’lặ xay moon đhị pazêng zr’lụ căh liêm crêê, đhr’năng vaih hr’lang hr’câh, tuh pr’hơợc. Ooy đanh đươnh, vel đong ơy ch’mêệt lêy, xay moon pazêng zr’lụ vêy đhr’năng hr’lang hr’câh đoọng bhrợ têng bh’rợ đhị đhăm ăt mamông t’mêê, pa tơơi pazêng pr’loong đong đhị zr’lụ căh liêm crêê tươc ooy zr’lụ liêm crêê. T’cooh Lê Thanh Hồ xay moon p’xoọng, cr’noọ bh’rợ năc cơnh đêêc ha dợ zên âng vel đong căh vêy bấc năc căh n’năl cơnh chêêc bhrợ têng cơnh ooy: “Coh ha y chroo, năc vêy dự án pa tơơi, nhâm mâng râu liêm crêê ooy đanh đươnh đoọng ha pazêng zr’lụ vêy đhr’năng hr’lang hr’câh k’rơ. Cr’noọ âng đhanuôr năc ta đang moon chr’hoong vêy dự án pa tơơi pazêng pr’loọng đong n’nâu. Ooy trách nhiệm âng chr’hoong lâng âng tỉnh công ơy vêy năc c’rơ xoọc đâu dợ bâc râu zr’năh k’đhap. Rơơm kiêng năc coh cr’chăl xay bhrợ z’zăng đanh âng tỉnh năc vêy xa nay bh’rợ n’nâu.”

Đhị tỉnh Thừa Thiên Huế, xoọc đâu vêy dợ 48 zr’lụ ăt lâng đhr’năng hr’lang hr’câh, bâc bhlâng năc coh zr’lụ da ding k’coong coh apêê chr’hoong Nam Đông, A Lưới, Phú Lộc, Phong Điền lâng 2 thị xã Hương Thuỷ, Hương Trà. Tiến sĩ Trần Hữu Tuyên, Khoa Địa lý- Địa chất, Trường Đại học Khoa học Huế xay moon, coh đhr’năng pleng k’tiêc cơnh xoọc đâu, lâng râu crêê tươc tơợ tr’xăl âng pleng k’tiêc, đhr’năng hr’lang hr’câh k’tiêc năc ta luôn u vaih, pa bhlâng năc hr’lang hr’câh k’tiêc đăn đhị zr’lụ đhanuôr ăt mamông bâc lâh mơ. Ting cơnh Tiến sĩ Trần Hữu Tuyên, tỉnh Thừa Thiên Huế năc bhrợ têng bản đồ xay moon pazêng zr’lụ vêy đhr’năng hr’lang hr’câh ghit lâh mơ coh cấp chr’val; bhrợ bh’rợ ch’mêệt lêy, xay moon đợ râu căh liêm crêê coh pazêng zr’lụ đhanuôr ăt mamông, công trình chr’năp coh pazêng zr’lụ hr’lang hr’câh, tơợ đêêc năc vêy bh’rợ pa tơơi lâng bhrợ têng đhăm ăt mamông t’mêê; bhrợ têng đợ trạm xay moon đơc đhr’năng hr’lang hr’câh k’tiêc: “Coh đhr’năng đợ boo ngân bâc, xang n’năc boo coh bâc t’ngay cơnh ơy dưr vaih coh c’moo 2020 năc đhr’năng hr’lang hr’câh bhrợ râu bil bal ooy manuyh bâc pa bhlâng. Tu cơnh đêêc, zập cấp chính quyền, vêy cơnh vêy bâc bh’rợ xay moon pa rơợt, bhrợ têng đợ bảng đồ vaih râu căh liêm crêê. Coh tr’nơơp, năc xay moon ghít đhr’năng nhâm mâng âng pazêng zr’lụ, pazêng zr’lụ đhanuôr ăt mamông coh zr’lụ vêy ta moon năc đhr’năng bâc pa bhlâng hr’lang hr’câh lâng xay moon đơc đoọng vêy đợ bh’rợ pa tơơi coh pazêng g’luh boo tuh ga măc.”

Đoọng zâl cha groong lâng đhr’năng hr’lang hr’câh, hr’lụ k’tiêc năc đơơh vêy bh’rợ liêm choom. Coh tr’nơơp, pazêng vel đong đơơh ch’mêệt lêy pazêng zr’lụ vêy đhr’năng hr’lang hr’câh, clặ cr’lặ xay moon bêl k’nặ tươc đhí boo, tuh bhlong, pa tơơi đhanuôr gluh tơợ zr’lụ hr’lang hr’câh k’tiêc bêl boo tuh tươc… T’cooh Nguyễn Đình Đức, Giám đốc Sở Nông nghiệp lâng pa dưr pa xơc bhươl cr’noon tỉnh Thừa Thiên Huế xay moon, tỉnh Thừa Thiên Huế ơy p’too moon ngành Nông nghiệp công cơnh pazêng vel đong ch’mêệt lêy, bhrợ đợ dự án đoọng đơc đoọng c’rơ bhrợ têng đhăm ăt mamông t’mêê, pa tơơi đhanuôr tơợ zr’lụ hr’lang hr’câh tươc ăt đhị zr’lụ liêm crêê: “Coh c’moo 2021 tỉnh ơy xay moon đơơh pazêng zr’lụ vêy đhr’năng hr’lang hr’câh. Tơợ đêêc tỉnh ơy p’too moon pazêng zr’lụ vêy đhr’năng hr’lang hr’câh, muy bơr zr’lụ cơnh coh Phú Lộc, coh Nam Đông, coh Phong Điền, năc p’too moon pazêng vel đong vêy bh’rợ pa tơơi pazêng pr’loong đong coh zr’lụ n’năc tươc ooy lơơng. Ooy bh’rợ đanh đươnh, xang bêl vêy bh’rợ xay moon ghít liêm bhlâng ooy zr’lụ vêy đhr’năng hr’lang hr’câh coh ha y năc đhơ đhơ cơnh công vêy bh’rợ pa tơơi pazêng pr’loọng đong n’nâu gluh tơợ zr’lụ hr’lang hr’câh.”/.

Thừa Thiên Huế: Thấp thỏm nỗi lo sạt trượt núi

PV Lê Hiếu/VOV-Miền Trung

Mùa mưa lũ năm ngoái, tỉnh Thừa Thiên Huế đã chịu những mất mát lớn về người và tài sản từ những vụ sạt lở ở vùng núi. Gần 1 năm qua, người dân vùng sạt lở chưa được di dời tái định cư nơi khác. Việc tiếp tục sống dưới những ngọn núi đã sạt lở và có nguy cơ tái diễn sụt trượt đất khiến người dân lo âu.

Do anh hưởng của cơn bão số 5, trong 2 ngày 11 và 12/9, tại các huyện miền núi tỉnh Thừa Thiên Huế có mưa to, bà con trong thôn Lập, xã Thượng Nhật, huyện Nam Đông lại thấp thỏm lo âu trước nguy cơ sạt lở ập xuống bất cứ lúc nào. Toàn thôn có 78 hộ dân với hơn 300 nhân khẩu. Phía trước của thôn này là công trình thủy điện Thượng Nhật. Ông Hồ Văn Vang, ở thôn Lập, xã Thượng Nhật lo lắng, khi mưa lớn dài ngày mọi người trong thôn lại phải sơ tán đến nơi an toàn. Sống ở đây suốt 40 năm qua nhưng chưa bao giờ ông Vang và bà con lo sợ sạt lở đất như bây giờ:“Lúc mưa bão, bà con ở đây rất lo. Thứ nhất, lo sạt lở. Thứ hai, nằm trên thì thủy điện, mình thì ở chân núi, sợ sạt lở. Khi mưa bão, cán bộ và người dân rất lo lắng. Tâm tư nguyện vọng của nhân dân là làm sao Đảng, nhà nước xem xét, di dời, yên tâm cho bà con ở đây.”

Huyện miền núi Nam Đông, tỉnh Thừa Thiên Huế đã ghi nhận 10 vị trí có nguy cơ sạt lở đất, lũ quét khi mưa lớn kéo dài, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của hơn 230 hộ dân. Ông Lê Thanh Hồ, Phó Chủ tịch UBND huyện Nam Đông cho biết, trước mắt, để bảo đảm an toàn cho người dân, địa phương vận động và thực hiện sơ tán tạm thời các hộ có nguy cơ bị ảnh hưởng khi mưa lớn kéo dài; cắm biển báo tại các khu vực nguy hiểm, nguy cơ xảy ra sạt lở, lũ quét. Về lâu dài, địa phương triển khai rà soát, xác định những vị trí có nguy cơ sạt lở để xây dựng phương án bố trí tái định cư, di dời các hộ ở các vị trí nguy hiểm đến nơi an toàn. Ông Lê Thanh Hồ cho biết thêm, tính toán là thế nhưng kinh phí của địa phương có hạn nên chưa biết giải quyết như thế nào?:“Sau này, sẽ có dự án để di dời, đảm bảo an toàn về lâu dài cho các vùng có nguy cơ sạt lở cao. Nguyện vọng của người dân là đề nghị huyện có dự án di dời các hộ này. Về trách nhiệm của huyện và của tỉnh cũng đã có rồi nhưng nguồn lực hiện vẫn còn khó khăn. Mong muốn là trong đầu tư trung hạn của tỉnh nên có phần này.”

Tại tỉnh Thừa Thiên Huế, hiện vẫn còn 48 điểm đối mặt với nguy cơ xảy ra sạt lở, tập trung chủ yếu ở các khu vực gò đồi, rừng núi thuộc các huyện Nam Đông, A Lưới, Phú Lộc, Phong Điền và 2 thị xã Hương Thủy, Hương Trà. Tiến sĩ Trần Hữu Tuyên, Khoa Địa lý- Địa chất, Trường Đại học Khoa học Huế cho biết, trong điều kiện thời tiết như hiện nay, với sự tác động của biến đổi khí hậu, hiện tượng sạt lở đất sẽ thường xuyên xảy ra, đặc biệt là sạt lở núi ở gần các khu dân cư. Theo Tiến sĩ Trần Hữu Tuyên, tỉnh Thừa Thiên Huế cần xây dựng bản đồ cảnh báo các vị trí nguy cơ sạt lở thật chi tiết ở cấp xã; tiến hành điều tra, đánh giá độ rủi ro các khu dân cư, công trình quan trọng nằm ở các vùng sạt lở đất, từ đó có giải pháp di dời và thực hiện tái định cư; xây dựng các trạm cảnh báo nguy cơ sạt lở đất:“Trong điều kiện lượng mưa nhiều, rồi mưa kéo dài nhiều ngày như đã từng xảy ra trong năm 2020 thì hiện tượng sạt lở sẽ ảnh hưởng rất lớn đến tính mạng. Cho nên, các cấp chính quyền, có thể có rất nhiều giải pháp cảnh báo, xây dựng các bảng đồ nguy cơ. Trước mắt, nên đánh giá cụ thể mức độ an toàn của các điểm, các cụm dân cư nằm trong vùng được xác định là có nguy cơ cao và dự báo được để có những biện pháp di dời trong các trận mưa lũ lớn.”

Để ứng phó với tình trạng trụt lở đất cần có giải pháp công trình và phi công trình. Trước mắt, các địa phương phải nhanh chóng cập nhật, rà soát các điểm có nguy cơ sạt lở, tiến hành cắm biển cảnh báo trước khi mưa bão đến, tổ chức sơ tán người dân ra khỏi vùng sạt lở đất trước khi mưa bão ập đến… Ông Nguyễn Đình Đức, Giám Đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn tỉnh Thừa Thiên Huế cho biết, tỉnh Thừa Thiên Huế đã chỉ đạo ngành Nông nghiệp cũng như các địa phương rà soát, lập các dự án để bố trí nguồn lực xây dựng các khu tái định cư, di dời dân các vùng sạt lở đến nơi an toàn:“Trong năm 2021 tỉnh đã có đánh giá nhanh những vị trí có nguy cơ sạt lở. Trên cơ sở đó tỉnh đã có chỉ đạo các vùng có nguy cơ sạt lở, một số vùng như ở Phú Lộc, ở Nam Đông, ở Phong Điền, thì chỉ đạo các địa phương có phương án di dời các hộ dân ở gần khu vực đó ra khỏi khu vực có nguy cơ. Về phương án lâu dài, sau khi có đánh giá một cách chính thức có cở sở, có khoa học về những vị trí sẽ bị sạt lở trong thời gian tới. Chắc chắn sẽ có phương án di dời, sơ tán những hộ dân này ra khỏi vùng sạt lở./.