Pr’lọong đong t’cooh Nguyễn Đức Tâm đhị chr’val Hương Xuân, chr’hoong Nam Đông xọoc vêy k’nặ 3 hecta k’tiếc choh pih. Dâng zập c’moo, t’cooh Tâm pay bh’nơơn tợơ 20-25 tấn pih. T’cooh Tâm đoọng năl, tợơ c’moo 2014 pr’loọng đong t’cooh nắc tợơp choh tơơm pih. Lêy tơơm pih liêm choom lâng k’tiếc bôl dal, da ding ca coong Nam Đông, t’cooh nắc tal lơi bhươn chr’noh lơơng, ta bhưah dhdăm choh pih bhưah k’nặ 3 hecta. T’cooh Nguyễn Đức Tâm đoọng năl, tơơm pih buôn choh, k’nặ 4 c’moo nắc ơy pếêh pay p’l’êê. Căh dap lâng zên k’rong bhrợ, zập c’moo t’cooh dzợ pay pa chô mơ 300 tước 350 ức đồng, bấc lâh mơ apêê chr’noh lơơng:“Ha dang đăh ra pặ xăl tơơm chr’noh nắc tơơm pih nắc đoo t’nơơm crêê cơnh quy ước âng đhanuôr. Pa dưr choh lâh 2hecta, ơy pay bh’nơơn bhưah mơ 1,5 hecta, vêy bơơn 400- 500 ức đồng. Bh’nơơn âng tơơm chr’noh nâu nắc muy rau t’nơơm vêy đơơng chô bh’nơơn dal coh zr’lụ k’tiếc Nam Đông.”

        Đọong pa dưr dal bh’nơơn chr’năp pih Nam Đông, bơr pêê c’la bhươn chr’noh coh vel đong âng chr’hoong ơy xăl cơnh bhrợ têng, t’bhlầng dươi dua khoa học công nghệ lâng k’rong bhrợ ting cr’nọo bh’rợ pậ bhưah, bh’nơơn tệêm ngăn. Đh’rưah lâng k’bhuh đác tưới tự động, bấc pr’loọng đong doó đươi dua za nươu lâng phân hóa học đoọng bhrợ pa dưr chr’năp pih sạch. Xọoc đâu, chr’hoong Nam Đông veye lâh 200 hécta pih, k’rong đhị apêê chr’val Hương Phú, Hương Xuân, Hương Lộc, Thượng Quảng. Coh đéêc vêy mơ 110 héc ta  xọoc pếêh pay bh’nơơn.

        T’cooh Trần Công Thành, Giám đốc Trung tâm dịch vụ Nông Nghiệp chr’hoong Nam Đông, tỉnh Thừa Thiên Huế đọong năl, tơơm pih nắc tơơm chr’noh bha lầng âng chr’hoong Nam Đông, đơơng chô bh’nơơn kinh tế dal, chroi k’rong pa dưr thu nhập ha đhanuôr: “Chr’hoong k’rang đăh pa câl bh’nơơn ơy pếêh pay đoọng ha đhanuôr. Dâng 2 c’moo hay, pih nâu ơy ta đoọng pr’đơc tr’haanh đoọng ha pih Nam Đông. Lâng c’moo đâu nắc lêy bhrợ pa dưr cớ cr’noọ bh’rợ choh pih ting c’lâng VietGap lâng dâng 2 c’moo dzợ nắc pih Nam Đông nắc vaih pih VietGap bơơn ta moon nắc pih nông nghiệp sạch.”

        M’ma pih Nam Đông vêy bh’nơơn dal, đha hum yêm, bấc ngai câl đươi. C’moo 2019, pih đhị Nam Đông ơy Cục Sở hữu trí tuệ- Bộ Khoa học lâng Công nghệ đọong bha ar xay moon nắc “pr’đơc tr’haanh đoọng ha pih Nam Đông”. Bhiệc t’bọo tem đoọng bơơn năl tơơm riah p’lêê pih nắc ơy t’vaih pr’đợơ liêm buôn đoọng ha bhiệc pa câl, đươi cơnh đếêc, pih Nam Đông ơy pa câl đhị thị trường Hà Nội, Đà Nẵng, Nha Trang. T’cooh Trần Quốc Phụng, Chủ tịch UBND chr’hoong Nam Đông, tỉnh Thừa Thiên Huế đọong năl, cr’chăl ha y, vel đong pa ghit bhiệc t’vaih apêê hợp tác xã đoọng pa tệêt pa zưm lâng đhanuôr choh bhrợ lâng đăh k’rong câl, pa tệêt choh bhrợ lâng k’rong câl đoọng pa dưr dal bh’nơơn đoọng ha đhanuôr: Tơơm pih nắc tơơm vêy chr’năp dal lâng đơơng chô bh’nơơn dal đoọng ha đhanuôr. Tu cơnh đêếc t’hước âng zi nắc tước c’moo 2025, moon đơc choh pa xoọng nắc tợơ 400-500 héc ta. Đh’rưah lâng đếêc, pa dưr tơơm zứa, tơơm den. A zi cung pa xoọng lâng đoọng choh prí vêy chr’năp dal nắc cơnh prí thanh tiên, prí tiêu. Tước c’moo 2025, lâh mơ tơơm cao su, tơơm keo, tơơm p’nang, a zi nắc pa dưr choh mơ  450 héc ta tơơm pih./.”

        Thừa Thiên Huế: Phát triển vùng cam Nam Đông

                                                                 PV Lê Hiếu

Cam là cây trồng thích nghi với điều kiện tự nhiên ở huyện miền núi Nam Đông, tỉnh Thừa Thiên Huế. Những năm gần đây, nhận thấy hiệu quả kinh tế cao từ cây cam, huyện Nam Đông vận động bà con nhân rộng diện tích trồng cam, mang lại thu nhập khá cao cho nhiều hộ dân. Cây cam ở đây phát triển tốt, chất lượng quả thơm ngon. Huyện Nam Đông đã có nhiều chính sách ưu tiên trong quy hoạch vùng sản xuất cam hàng hóa; hỗ trợ xây dựng thương hiệu, quảng bá sản phẩm nâng cao thu nhập và đời sống cho đồng bào nơi đây.

Gia đình ông Nguyễn Đức Tâm ở xã Hương Xuân, huyện Nam Đông hiện có gần 3 héc ta chuyên canh trồng cam. Trung bình mỗi năm, ông Tâm thu hoạch từ 20 đến 25 tấn cam. Ông Tâm cho biết, từ năm 2014 gia đình ông bắt đầu thử nghiệm trồng cam. Nhận thấy cây cam phù hợp với đất ở vùng đồi, núi huyện Nam Đông, ông phá bỏ vườn tạp, mở rộng diện tích trồng cam lên gần 3 héc ta. Ông Nguyễn Đức Tâm cho biết, cây cam rất dễ trồng, sau 4 năm sẽ cho thu hoạch. Trừ chi phí, mỗi năm vườn cam mang lại cho gia đình ông Tâm khoảng 300 đến 350 triệu đồng, cao gấp nhiều lần so với các loại cây trồng khác:“Nếu về cơ cấu chuyển đổi cây trồng thì cây cam là một cây chuyển cơ cấu cây trồng là đúng theo quy ước của người nông dân. Phát triển kinh tế, gia đình phát triển được hơn 2 ha, thu hoạch được khoảng 1,5 ha, cũng được 400- 500 triệu đồng. Kinh tế của loại cây này là một loại cây có hiệu quả so với các loại cây hiện tại ở trên vùng đất Nam Đông.”

Để nâng cao năng suất và phát triển thương hiệu cam Nam Đông, một số chủ vườn trên địa bàn huyện đã thay đổi phương thức sản xuất, tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ và đầu tư sản xuất theo hướng quy mô lớn, sản phẩm an toàn. Bên cạnh đầu tư hệ thống nước tưới tự động, nhiều hộ gia đình chỉ sử dụng phân chuồng bón cho cây, không sử dụng thuốc bảo vệ thực vật và phân bón hóa học để xây dựng thương hiệu cam “sạch”. Hiện nay, huyện Nam Đông có hơn 200 héc ta cam, tập trung ở các xã Hương Phú, Hương Xuân, Hương Lộc, Thượng Quảng. Trong đó có khoảng 110 héc ta đang cho thu hoạch.

Ông Trần Công Thành, Giám đốc Trung tâm dịch vụ Nông Nghiệp huyện Nam Đông, tỉnh Thừa Thiên Huế cho biết, cây cam là cây trồng chủ lực của huyện Nam Đông, mang lại giá trị kinh tế cao, góp phần nâng cao thu nhập cho bà con:“Huyện cũng rất quan tâm đến vấn đề đầu ra của sản phẩm cam. Sản phẩm cam cách đây hai năm cũng đã làm được nhãn hiệu tập thể cho cam Nam Đông rồi. Và năm nay thì cũng tiếp tục xây dựng mô hình trồng cam theo hướng VietGap và khoảng 2 năm nữa thì cam Nam Đông sẽ trở thành cam VietGap, được chứng nhận là cam nông nghiệp sạch.”

Giống cam Nam Đông có chất lượng cao, thơm ngon nên được người tiêu dùng ưa chuộng. Năm 2019, cam ở Nam Đông đã được Cục Sở hữu trí tuệ- Bộ Khoa học và Công nghệ cấp giấy chứng nhận “Nhãn hiệu tập thể cam Nam Đông”. Việc dán tem truy xuất nguồn gốc cũng đã tạo điều kiện thuận lợi hơn trong việc tiêu thụ, nhờ vậy sản phẩm cam Nam Đông đã có mặt tại thị trường Hà Nội, Đà Nẵng, Nha Trang. Ông Trần Quốc Phụng, Chủ tịch UBND huyện Nam Đông, tỉnh Thừa Thiên Huế cho biết, thời gian tới địa phương chú trọng hình thành các hợp tác xã để liên kết người sản xuất và kênh tiêu thụ tìm đầu ra cho sản phẩm, gắn sản xuất với chế biến và tiêu thụ để tăng thu nhập cho bà con:“Cây cam là cây có giá trị và cho thu nhập khá ổn định cho người dân. Nên định hướng của chúng tôi là: Đến năm 2025, dự kiến diện tích cam từ 400-500 héc ta. Bên cạnh đó chúng tôi phát triển mạnh cây dứa, cây den. Chúng tôi cũng bổ sung và đưa vào một số loại cây chuối có giá trị kinh tế cao: đó là chuối thanh tiên, chuối tiêu. Đến năm 2025, ngoài cây cao su, cây keo, cây cau, chúng tôi phát triển được diện tích khoảng 450 héc ta cam./.”