Bâc t’ngay n’nâu bêl áp thấp nhiệt đới dưr vaih coh biển, đha nuôr vel Lại Bằng, phường Hương Vân, thị xã Hương Trà năc câ ăt k’rang k’pân hr’lang hr’câh. T’cooh Hồ Khả Tố, ăt coh vel Lại Bằng, phường Hương Vân, thị xã Hương Trà k’rang bêl x’ría c’moo a hay, bâc g’luh boo đanh âi bhrợ n’đăh a đai  âng pic thủy điện Hương Điền hr’lang hr’câh n’đhang tươc đâu căh âi bơơn bhrợ bhr’lâ:“Xooc đâu, đhr’năng đha nuôr k’rang k’pân, đhr’năng âi hr’lụ, hr’lang ă. Ha dang a hêê căh đơơh bhrợ bhr’lâ, n’đhơ đhơ cơnh công vêy đhr’năng hr’lang ga măc a năm. Tu cơnh đêêc đha nuôr k’rang k’pân bhlâng. Hr’lang hr’câh pa bhlâng đăn lâng dzung bha nâ. Rơơm kiêng  coh piing t’bhlâng ng’cơnh choom vêy bhrợ bhr’lâ đoọng doó choom hr’lang ha poọ.”

Mr’cơnh lâng râu k’rang k’pân, k’noọ 2000 pr’loọng đha nuôr cơnh lâng lâh 7.000 cha năc ma nưih truih toor k’ruung Bồ, đhị dzung bha nâ thủy điện Hương Điền ch’ngai dâng 3 km âng phường Hương Vân, thị xã Hương Trà công dzoọng tơt căh têêm bêl plêêng ăt boo ga hăm. T’cooh Hoàng Anh Tuấn, Chủ tịch UBND phường Hương Vân, thị xã Hương Trà đọong năl, xooc đâu, dzung bha nâ thủy điện dưr vaih đhr’năng hr’lang k’tiêc, đha nuôr pa bhlâng k’rang k’pân:“ Phường Hương Vân ăt đăn bha nâ thủy điện lâng coh n’dup thủy điện, vêy hr’lang hr’câh. Đha nuôr công zêng k’rang k’pân. Tươc hân noo boo tuh a zi choom bhrợ pa dưr kế hoạch. Xang n’năc, bâc pr’loọng vêy cr’đơơng l’lăm bêl boo tuh dưr vaih, a zi zêng pa tơơi đha nuôr tươc đhị yêm têêm. Chính quyền vel đong công âi vêy râu xay moon lâng cơ quan vêy thẩm quyền đoọng đơơh bhrợ bhr’lâ hr’lang hr’câh n’nâu.”

Đhị dap lêy, tỉnh Thừa Thiên Huế xooc vêy 48 đhị đhr’năng dưr vaih hr’lang hr’câh k’rong muy đhị coh apêê zr’lụ bha đưn, da ding âng apêê chr’hoong Nam Đông, Alưới, Phú Lộc, Phong Điền lâng thị xã Hương Thủy, Hương Trà. Đhr’năng hr’lang hr’cah, tuh bhlong,ta luôn dưr vaih coh zr’lụ đhăm clung đệ. Phó Giám sư, Tiến sĩ Đỗ Quang Thiên, Trưởng Khoa Địa lý – Địa chất, Trường Đại học Khoa học Huế, xay moon, apêê bh’rợ hr’lang hr’câh k’tiêc, pa bhlâng năc hr’lang da ding, hr’lang thủy điện coh apêê zr’lụ đăn đha nuôr ăt ma mông vêy đhr’năng dưr vaih coh coh hân noo boo tuh:“Hr’lang ha poọ coh zr’lụ Thủy điện Rào Trăng, xang năc thủy điện Hương Điền ha nua năc tu cr’đơơng  bâc râu, coh đêêc boo k’rong bâc. Tươc đâu u dưr vaih hr’lang ha poọ công cơnh tu cr’đơơng âng acoon ma nưih coh cr’chăl bhrợ c’lâng, bhrợ bha nâ thủy điện bhrợ tran đhr’đâc dal, bhrợ t’vaih bil râu t’mơ pr’đơợ. Coh brương tr’nu, ha dang cơnh đợ boo mơ c’moo 2020 căh câ ga măc lâh năc n’đhơ đhơ cơnh công hr’lang ha poọ. Cr’chăl tr’xăl clơợng âng k’tiêc đhêl năc vêy tr’xăl pa tươc bêl mă u bơơn râu ma mơ t’mêê.”

Đhị apêê dưr vaih k’đhap âng áp thấp nhiệt đới, Ban Chỉ huy zêl lâng cha groong boo tuh lâng Chơơc lêy trông dâc tỉnh Thừa Thiên Huế xooc ch’mêêt lêy ghit dhr’năng plêêng k’tiêc lâng bh’rợ k’đhơợng bhrợ a bôc đhị apêê thủy điện, công cơnh xơợng bhrợ bh’rợ p’rơơt hr’lang, ha poọ coh prang vel đong. T’cooh Đặng Văn Hòa, Phó Chánh Văn phòng Ban K’đhơợng xay zêl lâng cha groong boo tuh lâng Chơơc lêy trông dâc tỉnh Thừa Thiên Huế đoọng năl:“ Văn phòng Ban K’đhơợng xay năc t’bhlâng chmêêt lêy apêê đhị hr’lang n’nâu đoọng vêy đhị pa tơơi đha nuôr tươc đhị yêm têêm. Cơnh lâng apêê zr’lụ đhr’năng hr’lang hr’câh công âi k’đhơợng xay apêê vel đong, apêê ngành crêê tươc. Pa bhlâng năc apêê c’lâng p’rang, bhrợ pa dưr, bha nâ đac lâng thủy điện vêy c’lâng bh’rợ pa tơơi đha nuôr mơ dzợ đhâc đhị xooc bhrợ têng vêy bêl dưr vaih boo tuh./.

Thừa Thiên Huế: Nỗi lo sạt trượt ở các công trình thủy điện

PV Lê Hiếu/VOV-Miền Trung

Gần một năm trôi qua, người dân tỉnh Thừa Thiên Huế vẫn còn ám ảnh nỗi đau từ vụ sạt lở ở công trình thuỷ điện Rào Trăng 3, xã Phong Xuân, huyện Phong Điền, khiến 30 người thiệt mạng và mất tích. Liên tiếp sau đó là các sự cố vỡ đường ống thủy điện A Lưới, sạt lở chân đập thủy điện Hương Điền... Các vụ sạt lở kinh hoàng này đều do mưa to kéo dài gây sạt lở nghiêm trọng. Bây giờ, mùa mưa bão đã đến, người dân sống phía dưới chân các hồ đập thủy điện lại nơm nớp lo sợ. Bài viết của PV Lê Hiếu thường trú tại miền Trung đề cập vấn đề này.

Những ngày này khi áp thấp nhiệt đới xuất hiện trên biển, người dân thôn Lại Bằng, phường Hương Vân, thị xã Hương Trà lại nơm nớp nỗi lo sạt lở. Ông Hồ Khả Tố, ở thôn Lại Bằng, phường Hương Vân, thị xã Hương Trà lo lắng khi cuối năm ngoái, những trận mưa lớn kéo dài nhiều ngày đã làm vai trái phía hạ lưu đập thủy điện Hương Điền sạt lở nhưng đến nay chưa được khắc phục:“Hiện nay, thực tế dân lo lắng, hoang mang, hiện tượng đã sụt lở rồi. Nếu mình không khắc phục ngay thế nào cũng có nguy cơ thôi. Nên bà con hoang mang, rất sợ. Sụt lở qúa cận kề chân đập. Mong trên cố gắng làm sao có cái gia cố cho nó khỏi tụt”

Cùng chung nỗi lo, gần 2.000 hộ dân với hơn 7.000 nhân khẩu sống ven sông Bồ, cách chân đập thủy điện Hương Điền khoảng 3km thuộc phường Hương Vân, thị xã Hương Trà cũng đứng ngồi không yên khi ngoài trời mưa to gió lớn. Ông Hoàng Anh Tuấn, Chủ tịch UBND phường Hương Vân, thị xã Hương Trà cho biết, hiện nay, chân đập thủy điện xảy ra tình trạng sạt lở, người dân hết sức lo lắng:“Phường Hương Vân nằm sát đập thủy điện và ở hạ lưu thủy điện, có sạt lở. Bà con cũng có lo lắng. Đến mùa mưa bão chúng tôi phải xây dựng kế hoạch. Rồi  những hộ có ảnh hưởng trước lúc bão lũ xảy ra, chúng tôi đều di dời đến nơi an toàn. Chính quyền địa phương cũng đã có kiến nghị với cơ quan có thẩm quyền để sớm khắc phục sạt lở này.”

Qua thống kê, tỉnh Thừa Thiên Huế hiện có 48 điểm nguy cơ xảy ra sạt lở tập trung ở các khu vực gò đồi, núi của các huyện Nam Đông, A Lưới, Phú Lộc, Phong Điền và thị xã Hương Thủy, Hương Trà. Tình trạng sạt lở đất, lũ quét, lũ bùn đá thường xảy ra ở vùng địa hình núi thấp. Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đỗ Quang Thiên, Trưởng Khoa Địa lý- Địa chất, Trường Đại học Khoa học Huế, nhận định, các hiện tượng sạt lở đất, đặc biệt là sạt lở núi, sạt lở thủy điện ở gần các khu dân cư có thể tiếp tục xảy ra trong mùa mưa bão:“Trượt lở ở khu Thủy điện Rào Trăng, rồi Thủy điện Hương Điền vừa rồi do tác động tổng hợp, mà trong đó yếu tố về lượng mưa tích lũy, đến thời điểm nó xảy ra trượt cũng giống như do tác động của người trong quá trình làm đường, làm đập thủy điện tạo mái dốc cao, tạo ra sự mất cân bằng động lực. Trong tương lai, nếu như lượng mưa bằng năm 2020 hoặc lớn thì chắc chắn nó sẽ trượt lở. Quá trình dịch chuyển trọng lực của đất đá nó sẽ dịch chuyển cho đến khi nó đạt trạng thái cân bằng mới.”

Trước những diễn biến phức tạp của áp thấp nhiệt đới, Ban Chỉ huy Phòng chống thiên tai và Tìm kiếm cứu nạn tỉnh Thừa Thiên Huế đang theo dõi sát tình hình thời tiết và công tác vận hành hồ đập tại các thủy điện, cũng như thực hiện công tác cảnh báo sạt, trượt trên toàn địa bàn. Ông Đặng Văn Hòa, Phó Chánh Văn phòng Ban Chỉ huy Phòng chống thiên tai và Tìm kiếm cứu nạn tỉnh Thừa Thiên Huế cho biết:“Văn phòng Ban Chỉ huy tiếp tục theo dõi các điểm sạt lở này để có sơ tán, di dời dân đến nơi an toàn. Đối với các vùng có nguy cơ sạt lở cũng đã chỉ đạo các địa phương, các ngành liên quan. Đặc biệt các công trình giao thông, xây dựng, thủy lợi và thủy điện có phương án để sơ tán nốt người ra khỏi chỗ đang thi công khi có thiên tai xảy ra./.”