Bơr pêê t’ngay n’nâu, p’loon bêl pleng boo, t’cooh Trần Đình Tánh, coh cr’noon 1 chr’val Hương Lộc, chr’hoong da ding k’coong Nam Đông, tỉnh Thừa Thiên Huế k’dua manuyh lâng pr’đươi pa liêm bhươn cao su crêê c’lâm tr’đeh xang đhí boo. Đợ tơơm crêê tr’đeh dzợ t’mêê lâng doọ u bhrươm, ađoo cưa pa câl ooy doanh nghiệp, đợ n’loong lâh gooh, năc pa câl bhrợ oih lâng đợ zên mơ 500 r’bhâu đồng muy tấn. T’cooh Trần Đình Tánh xay moon, pr’loọng đong đoo vêy 1.200 tơơm cao su xoọc coh hân noo chiệt pay dzêệt năc đhí a muốt số 9 crêê bhrợ c’lâm lâh 900 t’nơơm. Xoọc đâu, bêl đương râu zup zooi âng tỉnh, pr’loọng đong đoo công cơnh manuyh choh tơơm cao su coh Nam Đông năc đhiệp n’năl pa liêm bhươn đoọng đơơng pa câl tơơm n’loong lâng đợ zên bơơn pay pa chô m’bứi bhlâng: “Xang đhí boo tươc nâu cơy đhị Nam Đông ta luôn vêy boo, năc đhanuôr căh ơy choom choh cớ bhươn cao su. Bâc bhlâng năc đhiệp p’loon ven pa liêm, đương đoo bêl pleng p’răng năc choh cớ. Pr’ăt tr’mông âng đhanuôr coh đâu bâc bhlâng năc đươi ooy tơơm cao su đoọng vêy zên, choh chr’noh râu lơơng năc căh lâh liêm. Ha dợ choh keo, choh cao su năc bơr pêê c’moo đhí boo bhrợ c’lâm tr’đeh cơnh đâu. Tu cơnh đêêc pr’ăt tr’mông âng đhanuôr zr’năh k’đhap pa bhlâng. Pr’loọng đong cu xoọc đâu choh bhrợ cớ năc bil tơợ 30 tươc 50 ức đồng đoọng câl m’ma, k’dua manuyh đơơng âng, manuyh bhrợ têng.”

da ding k’coong Nam Đông vêy ta lêy năc đhị choh cao su bâc pa bhlâng âng tỉnh Thưà Thiên Huế lâng mơ 2.500 héc ta,pazêng bhươn xoỌc coh hân noo chiệt pay dzêệt. Coh pazêng c’moo l’lăm ahay, tơơm cao su năc bhrợ đoọng ha đhanuôr Nam Đông, coh đêêc vêy bâc pr’loọng đong đhanuôr Cơ Tu ơy choom t’bil lơi đharựt, bhrợ t’vaih cr’van cr’bhộ. Hân đhơ cơnh đêêc, xang bêl đhí a muốt số 9, vêy lâh 1.500 héc ta cao su c’lâm tr’đéh, bâc pr’loọng đong choh bhrợ cao su bil bal lứch. T’cooh Trần Quốc Phụng, Chủ tịch UBND chr’hoong Nam Đông, xay moon,chr’hoong ơy p’too moon pazêng ngành pa choom đhanuôr t’bhlâng zư lêy, pa dưr đợ đhăm cao su lâh bil hư m’bưi; lâng pazêng bhươl bâc tơơm cao su c’lâm tr’đeh năc k’dua đhanuôr pay pa chô đoọng pa câl n’loong lâng xăl choh t’nơơm chr’noh râu lơơng crêê cơnh lâng đhr’năng âng pleng k’tiêc đhị vel đong: “Lâng bh’rợ pa dưr đợ đhăm bhươn cao su lâng keo lâh c’lâm tr’đeh năc xay bhrợ cơnh lâng chính sách zup zooi m’bưi lâng râu bil hư âng đhanuôr, bâc bhlâng năc t’bhlâng zup zooi m’ma chr’noh ha đhanuôr kiêng choh cớ tơơm cao su lâng tơơm keo. Râu bơr cậ năc pa chăp ch’mêệt lêy zr’lụ k’tiêc cao su lâng keo choom xăl choh chr’noh râu lơơng năc đoọng choh cam, chứa lâng prí. Tu Nam Đông năc zr’lụ buôn vaih đhí boo ga măc, tu cơnh đêêc chr’hoong công xay moon c’lâng bh’rợ đoỌng đhanuôr ting pâh ooy dự án choh cam, chứa lâng prí, đoọng g’đech đhr’năng bil hư tu đhí boo tuh bhlong pa hư.”

T’cooh Hồ Vang, Phó Giám đốc Sở NN lâng pa dưr bhươl cr’noon tỉnh Thừa Thiên Huế xay moon, pazêng g’luh đhí boo bêl đêêc ahay ơy bhrợ bil hư ngân pa bhlâng ooy bh’rợ tr’nêng ch’choh b’băn âng đhanuôr. Coh đêêc, vêy lâh 2.700 héc ta cao su xoọc coh cr’chăl chiệt pay dzêệt crêê c’lâm tr’đeh, bâc bhlâng năc coh chr’hoong Nam Đông lâng Phong Điền. Xoọc đâu pazêng vel đong ơy xay moon, ch’mêệt lêy đợ mơ bil hư, xay moon ooy tỉnh vêy chính sách zup zooi đhanuôr. Tr’nơơp, tỉnh Thừa Thiên Huế năc đoọng 4 ức đồng muy héc ta lâng đhăm bhươn cao su lâh bil hư tơợ 70% têh ooy piing; 2 ức đồng 1 héc ta lâng pazêng đhăm crêê bil hư tơợ 30 tươc n’dup 70%: “Chính sách zup zooi năc azi bhrợ têng ting cơnh Nghị định 02 âng Chính phủ. Azi công p’too moon pazêng cơ quan chuyên môn pa choom đhanuôr bhr’lậ râu bil hư, coh đêêc lâng đhăm bil hư bâc, c’lâm tr’đeh bâc, lâh 70%, căh dzợ choom choh bhrợ cớ năc ng’pa câl lâng xăl choh chr’noh râu lơơng, coh đêêc vêy tơơm pay cha p’lêê. Ba bi cơnh coh Nam Đông năc azi xay moon zr’lụ hân đoo vêy pr’đơợ choom xăl năc xăl coh tơơm cam./.”

Thừa Thiên Huế: Hỗ trợ người dân khôi phục vườn cao su

PV Kim Thu-Hôih Nhàn

Tại tỉnh Thừa Thiên Huế, cơn bão số 9 hồi cuối tháng 10 vừa qua đã làm gần 2.000 héc ta cao su bị gãy đổ, tâp trung ở các huyện Nam Đông, Phong Điền. Ngay sau bão, ngành nông nghiệp và các địa phương trong tỉnh Thừa Thiên Huế đã thống kê thiệt hại, kịp thời hỗ trợ người dân khôi phục vườn cao su bị gãy đổ. Tuy nhiên, việc khôi phục ở các vườn cao su tại các địa phương đang gặp nhiều khó khăn.

Mấy ngày nay, tranh thủ trời tạnh ráo, ông Trần Đình Tánh, ở thôn 1 xã Hương Lộc, huyện miền núi Nam Đông, tỉnh Thừa Thiên Huế thuê người và phương tiện vào dọn dẹp vườn cao su bị gãy đổ sau bão. Những cây bị gãy nhưng còn tươi và không bị dập, ông cưa xuống, bán cho doanh nghiệp gỗ với giá 900.000 đồng/1 tấn. Đối với diện tích cao su bị hư hại nặng, cây đã bị khô, thì bán làm củi với giá dưới 500.000 đồng/1 tấn. Ông Trần Đình Tánh than thở, gia đình ông có 1.200 cây cao su đang kỳ thu hoạch thì bão số đã 9 quật ngã hơn 900 cây. Hiện nay, trong khi chờ nguồn hỗ trợ của tỉnh, gia đình ông cũng như người trồng cao su ở Nam Đông chỉ biết loay hoay thu dọn vườn cây đem bán với giá rẻ mạt:“Sau bão đến nay tại Nam Đông mưa liên tục nên bà con chưa thể khôi phục lại vườn cao su. Chủ yếu là tranh thủ thủ dọn dẹp, chờ trời tạnh ráo thì có thể trồng lại cây. Cuộc sống bà con ở đây chủ yếu dựa vào cây cao su để kiếm đồng ra đồng vào, trồng các cây khác thì thị trường không ổn định. Nhưng trồng keo, trồng cao su thì vài năm bão bật gốc một lần. Vì thế đời sống cùa bà con rất là khó khăn. Gia đình tôi hiện nay đầu tư trồng lại phải mất từ 30 đến 50 triệu đồng để mua giống, thuê phương tiện vận chuyển, nhân công.”

Huyện miền núi Nam Đông được xem là “thủ phủ” trồng cao su của tỉnh Thừa Thiên Huế với 2.500 ha, hầu hết đang thời kỳ khai thác. Những năm trước đây, cây cao su giúp người dân Nam Đông, trong đó có nhiều hộ đồng bào Cơ Tu thoát nghèo, vươn lên làm giàu. Thế nhưng, sau cơn bão số 9, có hơn 1.500 héc ta cao su bị ở đây gãy đổ, nhiều hộ trồng cao su lâm vào cảnh trắng tay. Ông Trần Quốc Phụng, Chủ tịch UBND huyện Nam Đông, cho biết, huyện đã chỉ đạo các ngành hướng dẫn người dân tập trung chăm sóc, phục hồi những diện tích cao su bị thiệt hại ít; đối với những vườn cây bị gãy đổ hoàn toàn thì vận động bà con tận thu để bán gỗ và chuyển sang trồng các loại cây khác phù hợp với điều kiện đất đai, khí hậu ở địa phương.“Đối với việc khôi phục diện tích cao su và keo bị thiệt hại thì áp dụng theo chính sách là chỉ hỗ trợ một phần thiệt hại của người dân, chủ yếu tập trung hỗ trợ cây giống đối với bà con muốn trồng lại cây cao su và keo. Thứ hai là nghiên cứu lại những vùng đất trên diện tích cao su và keo có điều kiện chuyển đổi cây trồng thì chuyển đổi trồng cây cam, dứa và chuối. Vì Nam Đông là vùng thường xuyên ảnh hưởng của các cơn bão, cho nên huyện cũng đã định hướng để người dân tham gia các dự án trồng cam, dứa và chuối, để trách nguy cơ rủi ro do bão gây ra.”

Ông Hồ Vang, Phó Giám đốc Sở NN&PTNT tỉnh Thừa Thiên Huế cho biết, các đợt mưa bão vừa qua đã gây thiệt hại nặng về sản xuất nông nghiệp. Trong đó, hơn 2.700 héc ta cao su đang kỳ thu hoạch bị gãy đổ, tập trung chủ yếu ở huyện Nam Đông và Phong Điền. Hiện các địa phương đã tiến hành thống kê, rà soát mức độ thiệt hại, đề xuất tỉnh có chính sách hỗ trợ cho bà con. Trước mắt, tỉnh Thừa Thiên Huế sẽ hỗ trợ 4 triệu đồng/hécta đối với diện tích cao su thiệt hại từ 70% trở lên; 2 triệu đồng/1 héc ta đối với diện tích bị thiệt hại từ 30 đến dưới 70%: “Chính sách hỗ trợ thì chúng tôi thực hiện theo Nghị định 02 của Chính phủ. Chúng tôi cũng chỉ đạo các cơ quan chuyên môn hướng dẫn bà con khắc phục thiệt hại, trong đó đối với diện tích bị thiệt hại nhiều, bị ngã, đổ trên 70%, không thể tái canh được thì có thể thanh lý để chuyển sang trồng các loại cây khác, trong đó có cây ăn quả. Ví dụ như ở Nam Đông  thì chúng tôi khuyến cáo những nơi nào có điều kiện có thể chuyển sang trồng cam.”./.