Alăng Thớ t’mêê bhrợ đoọng ha đhanuôr ặt đhị chr’val Jơ Ngây, chr’hoong Đông Giang, tỉnh Quảng Nam hâng hơnh bhlầng bêl dưr vaih nắc muy cha nắc tiến sĩ tr’nợơp đhanuôr Cơ Tu đhị ruh c’moo 34.

C’lâng đoọng dưr vaih nắc muy cha nắc tiến sĩ đhị Đại học RMIT âng Alăng Thớ nắc tợơp tợơ bêl a noo đớp cha ner học bổng âng Chính phủ Úc cher đoọng moọt c’moo 2013. 

Coh cr’chăl học tiến sĩ, anoo Thớ lêy bhrợ xa nay pa chăp lêy đăh bh’rợ liêm ma mơ mr’cơnh lâng rau liêm ta nih âng ma nuyh pa bhrợ nắc đhanuôr acoon coh đoọng đơơng chô bấc rau chroi k’rong liêm choom đoọng ha pêê (ma nuyh pa bhrợ) lâng Chính phủ Việt Nam  coh bhiệc bhrợ pa dưr muy môi trường công sở ma mơ mr’cơnh, đăh bhiệc bhrợ t’vaih apêê chính sách công. 

Alăng Thớ prá xay lâng phóng viên.

*Anoo ơy ting pâh bấc hội thảo, hội nghị bha lang k’tiếc lâng xay moon lâng xa nay pa chăp  bhrợ âng đay?

- A cu ơy ting pâh xay moon bơr chu đhị ANZAM (xrặ pa đệê âng Viện hàn lâm Khoa học quản trị New Zealand lâng Úc) ta bhrợ têng đhị thành phố Melbourne (Úc) c’moo 2017, lâng thành phố Auckland (New Zealand) c’moo 2018, xay moon bơr chu đhị hội nghị âng tổ chức SASE (Hiệp hội Quốc tế tu rau ha dưr liêm choom âng kinh tế - xã hội) ta bhrợ têng đhị thành phố Kyoto (Nhật Bản) c’moo 2018, lâng thành phố New York (Mỹ) c’moo 2019, ting pâh seminar đhị Đại học Griffith (Úc) c’moo 2017. 

A cu cung ting pâh prá xay đhị hội thảo âng Tổ chức ILERA (Hiệp hội Quốc tế đăh quan hệ pa  bhrợ ta têng) đhị Canada...

* Bêl học phổ thông, anoo ơy lưm bấc k’đhap k’ra, a noo xay truihooy pazêng c’xêê c’moo nắc đoo?

- A cu n’niên lâng dưr pậ tợơ pr’loọng đong đha nuôr đha rựt đhị muy chr’hoong da ding ca coong âng tỉnh Quảng Nam. Bêl học tiểu học, đong ch’ngai trường mơ 5km, a cu lêy z’lâh k’ruung đác đoọng tước trung tâm chr’val đoọng học. Coh đhr’năng bấc ngai lơi học nắc a cu cung pa zay học xang, pazêng g’luh ca ay a cu cung pa zay lướt học. C’moo 2020, vel đong zi nắc t’mêê vêy điện ang ( lêy bấc rau zr’năh k’đháp, ha dang truih vêy dal cơnh sách).

Rau đoọng cla cu z’lâh k’đhap k’ra nâu nắc rơơm kiêng chô  bhrợ cán bộ. A cu căh ha bêl vêy choom ha vil rơơm kiêng nắc đoo. N’đhơ bêl k’đhap zr’năh bhlầng, a cu cung rơơm rau liêm choom bhlầng coh ha y chroo. Nắc rau đâu bhrợ c’la cu căh kiêng lơi học. Lâh mơ, zâp chu lướt học nắc xợơng bhui har, chếêc lêy rau t’mêê đoọng ting năl. Tu cơnh đếêc n’đhơ pleng boo đhí nắc a cu cung pa zay lướt học tu k’pân t’ngay đếêc vêy rau pr’hay chr’năp thầy cô pa too pa chôm ha dợ c’la đay căh năl.

* Prá xay lâng apêê pr’zợc moon za zưm lâng đhanuôr acoon coh moon lalay, a noo vêy rau kiêng moon lâng apêê?

- Prá xay lâng apêê học sinh, a cu lêy apêê pr’zợc nắc vêy p’rơơm lâng pân pa chăp tước rơơm kiêng (doó ngai pay zên rau a đay rơơm kiêng). Ha dợ p’rơơm nắc cung căh ơy zập, chếêc lêy cơnh đoọng bhrợ p’rơơm nắc đoo vaih cơnh lalua. Học tập nắc c’lâng liêm choom bhlầng đoọng bhrợ têng apêê p’rơơm. Học sinh ma nuyh acoon coh nắc ting pa zay lâh mơ dzợ.

Ha dợ cơnh lâng apêê pr’zợc cán bộ dzợ p’niên nắc ma nuyh acoon coh, đoọng z’lâh lơi rau cha groong cơnh cr’chịt âng c’la đay, rau boóp p’rá căh liêm âng xã hội, apêê pr’zợc nắc lêy bhrợ đoọng liêm ta nih, ha dang căh choom bhrợ nắc pa choom tợơ ma nuyh bhrợ đh’rưah lâng đay, t’mooh bh’cộ. Lêy chăp  bh’rợ âng đay xoọc bhrợ.

Bêl apêê pr’zợc bhrợ têng liêm bh’rợ ơy pa đớp đoọng, bhrợ têng lalua ta nih lứch c’rơ âng đay, apêê pr’zợc nắc vêy đớp pa chô rau chăp hơnh tợơ apêê lơơng. Bêl đếêc, đh’nớc “acoon coh” nắc dưr vaih pr’đợơ liêm choom bhlầng đoọng ha pêê pr’zợc.

Đhị Việt Nam, ma nuyh Cơ Tu mơ 100.000 cha nắc ặt ma mông k’rong Huế, Đà Nẵng lâng Quảng Nam. A Lăng Thớ (n’niên c’moo 1985) tợơ cấp II ơy đấc ooy trung tâm chr’hoong học đhị Trường nội trú chr’hoong, cấp III nắc xiêr ooy Trường nội trú Quảng Nam (đhị Hội An) đoọng học. Xang đếêc Thớ học Trường đại học Kinh tế Đà Nẵng lâng bơơn ta đoọng pa bhrợ đhị Đại học Đà Nẵng, phân hiệu đhị Kon Tum.

T’mêê đâu, a noo pay bằng tiến sĩ chr’năp bhlầng lâng học bổng âng Chính phủ Úc cher đoọng tợơ lâh pazêng c’rơ pa zay âng đay.

Bơr hun học bổng tước đh’rưah

"A cu bơơn đớp hun học bổng Chính phủ Úc (AAS) mọot c’moo 2013. M’jưah lâng đâu, a cu cung bơơn đớp học bổng âng Chính phủ Việt Nam (Đề án 911) học đhị New Zealand. A cu chơih pay học đhị Úc.

Xa nay âng cu nắc “P’rá lâng rau choom ặt ma mong âng ma nuyh cán bộ acoon coh đhị pa bhrợ”.Xa nay nâu ơy năl ghit apêê bh’rợ crêê tước g’roong cha groong bhrợ pa xiêr chr’năp boóp p’rá âng cán bộ ma nuyh acoon coh đhị pa bhrợ. Xa nay cung k’đươi apêê chính sách crêê tước đoọng t’pâh rau ting moọt bhrợ liêm choom ooy bhiệc pa dưr chính sách âng cán bộ ma nuyh acoon coh đhị pa bhrợ” - Alăng Thớ moon.

Tiến sĩ đầu tiên của cộng đồng dân tộc Cơ Tu

Alăng Thớ vừa khiến cho đồng bào của mình ở xã Jơ Ngây, huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam vô cùng tự hào khi trở thành vị tiến sĩ đầu tiên trong cộng đồng dân tộc Cơ Tu ở độ tuổi 34.

Hành trình trở thành tiến sĩ tại Đại học RMIT của Alăng Thớ bắt đầu khi anh nhận học bổng do Chính phủ Úc trao tặng năm 2013. 

Trong quãng thời gian học tiến sĩ, anh Thớ theo đuổi đề tài nghiên cứu về sự bình đẳng và quyền lợi của người lao động dân tộc thiểu số nhằm mang lại nhiều đóng góp tích cực cho họ (người lao động) và Chính phủ Việt Nam trong việc xây dựng một môi trường công sở bình đẳng, thông qua việc thiết lập các chính sách công. 

Alăng Thớ chia sẻ với phóng viên.

*Anh đã tham gia nhiều hội thảo, hội nghị quốc tế và báo cáo bằng chính đề tài nghiên cứu của mình?

- Tôi đã tham gia báo cáo hai lần tại ANZAM (viết tắt của Viện hàn lâm Khoa học quản trị New Zealand và Úc) tổ chức tại thành phố Melbourne (Úc) năm 2017, và thành phố Auckland (New Zealand) năm 2018, báo cáo hai lần tại hội nghị của tổ chức SASE (Hiệp hội Quốc tế vì sự tiến bộ kinh tế - xã hội) tổ chức tại thành phố Kyoto (Nhật Bản) năm 2018, và thành phố New York (Mỹ) năm 2019, tham gia seminar tại Đại học Griffith (Úc) năm 2017. 

Tôi cũng tham gia báo cáo tại hội thảo của Tổ chức ILERA (Hiệp hội Quốc tế về quan hệ lao động và quan hệ việc làm) tại Canada...

* Khi học phổ thông, anh đã gặp nhiều khó khăn, anh có thể chia sẻ về những ngày tháng đấy?

- Tôi xuất thân từ gia đình nông dân nghèo khó ở một huyện miền núi của tỉnh Quảng Nam. Thời tiểu học, nhà cách trường khoảng 5km, tôi phải vượt sông suối đến trung tâm xã để học. Trong khi nhiều người đã bỏ học thì tôi vẫn phấn đấu học xong, những lúc bị đau ốm tôi vẫn đi học. Năm 2000, quê tôi mới có điện (nói chung nhiều khó khăn lắm, kể chắc phải đóng thành sách à).

Thật ra, lý do để tôi vượt qua khó khăn này chính là ước mơ làm cán bộ. Tôi chưa lúc nào chấm dứt ước mơ của mình. Dù những lúc khó khăn nhất, tôi vẫn ước mơ cái tốt đẹp trong tương lai. Chính điều này làm tôi chưa bao giờ suy nghĩ sẽ bỏ học. Hơn nữa, mỗi lần đi học tôi tìm thấy niềm vui, tìm thấy cái mới để khám phá. Nên dù mưa gió tôi vẫn đi học vì sợ ngày đó có những cái hay thầy cô giảng dạy mà mình không biết.

* Chia sẻ với những bạn trẻ nói chung và là người dân tộc thiểu số nói riêng, anh sẽ nói gì với họ?

- Chia sẻ với những bạn học sinh, tôi nghĩ các bạn hãy có ước mơ và dám ước mơ (không ai đánh thuế ước mơ cả). Nhưng có ước mơ chưa đủ, phải tìm cách biến ước mơ thành sự thật. Học tập là con đường duy nhất để thực hiện được giấc mơ. Học sinh người dân tộc thiểu số lại càng phải cố gắng hơn nhiều.

Còn đối với các bạn trẻ cán bộ người dân tộc thiểu số, để xóa bỏ các rào cản như sự tự ti của bản thân, định kiến của xã hội, các bạn phải làm việc thật tốt, nếu không làm được hãy học hỏi đồng nghiệp, lãnh đạo. Phải yêu công việc mình đang làm. 

Khi nào các bạn làm tốt công việc được giao, thật sự dấn thân vào công việc, các bạn sẽ nhận được sự tôn trọng từ đồng nghiệp. Khi đó, cái mác "dân tộc" lại trở thành lợi thế của các bạn.

Tại Việt Nam, cộng đồng người Cơ Tu khoảng 100.000 người sống tập trung tại Huế, Đà Nẵng và Quảng Nam. A Lăng Thớ (sinh năm 1985) từ cấp II đã phải lên trung tâm huyện học ở Trường nội trú huyện, cấp III mới xuống Trường nội trú Quảng Nam (ở Hội An) để học. Sau đó Thớ học Trường đại học Kinh tế Đà Nẵng và được giới thiệu công tác vào Đại học Đà Nẵng, phân hiệu tại Kon Tum.

Mới đây, anh nhận bằng tiến sĩ danh giá bằng học bổng do Chính phủ Úc trao tặng sau những nỗ lực của mình.

Hai suất học bổng cùng đến một lần

"Tôi nhận được học bổng Chính phủ Úc (AAS) vào năm 2013. Cùng lúc này, tôi cũng nhận được học bổng của Chính phủ Việt Nam (Đề án 911) học ở New Zealand. Tôi chọn học ở Úc.

Thật ra đề tài của tôi là "Tiếng nói và sự hòa nhập của người cán bộ dân tộc thiểu số tại nơi làm việc". Đề tài này đã xác định các vấn đề liên quan đến rào cản làm hạn chế tiếng nói của cán bộ người dân tộc tại nơi làm việc. Đề tài cũng đề xuất các chính sách liên quan để khuyến khích sự hòa nhập và sự tham gia vào việc xây dựng chính sách của cán bộ người dân tộc thiểu số tại nơi làm việc" - Alăng Thớ nói.

                                                                                   (Theo Tuoitre.vn)