Hiến pháp c’moo 2013 âi xay moon ghit xa nay “ Apêê c’bhuh acoon ma nưih năc ma mơ mr’cơnh, đoàn kết, tr’chăp lâng tr’zooi đh’rưah pa dưr” lâng “ Nhà nước xơợng bhrợ chính sách pa dưr zâp prang lâng bhrợ t’vaih pr’đơợ đoọng ha pêê c’bhuh acoon coh pa dưr pr’đơợ liêm k’rơ, đh’rưah pa dưr lâng k’tiêc k’ruung”, “Acoon ma nưih k’tiêc k’ruung hêê vêy choom xay moon c’bhuh acoon ma nưih âng đay”. Apêê c’bhuh acoon ma nưih năc choom đươi dua p’rá, chữ xră, zư đơc râu liêm pr’hay âng acoon ma nưih đay, pa dưr đhr’niêng bh’rợ liêm chr’năp âng đay, đh’rưah pa dưr muy k’tiêc k’ruung độc lâp, pa zum muy ooy, đha nuôr bhrợ c’la, tự do lâng ca bhố ca van.

Việt Nam ting pâh Công ước quốc n’đăh t’bil zâp bh’rợ  xay moon k’đị c’bhuh acoon ma nưih n’đoo (Công ước CERD) t’ngay 9/6/1981. Dap tơợ đêêc tươc đâu, Nhà nước Việt Nam ta luôn pa dưr bhrợ pa dưr, bhrợ têng liêm xang lâng xay bhrợ apêê chính sách, pháp luật k’đhơợng nhâm quyền âng acoon coh. Đoọng bhrợ pa ghit p’xoọng ooy bh’nơơn xơợng bhrợ Công ước CERD, a zi âi vêy g’luh t’mooh p’căn Trần Chi Mai, Phó Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế, Ủy ban Acoon coh. Đha nuôr lâng pr’zơc dhd’rưah xơợng:

  Nhăn chào p’căn Trần Chi Mai.

P’căn Trần Chi Mai: Ớ, nhăn chào apêê xơợng Đài P’rá Việt Nam

PV: ớ, năc đơn vị trực tiếp bhrợ pa dưr Báo cáo k’tiêc k’ruung g’luh 5 xơợng bhrợ Công ước quốc tế n’đăh t’bil lơi zâp bh’rợ xay moon k’đị c’bhuh acoon ma nưih, anhi choom đoọng năl ghit lâh ooy cr’chăl xay bhrợ báo cáo n’nâu?

Xơợng bhrợ boop p’rá k’đhơợng xay âng Thủ tướng Chính phủ, UB acoon coh bơơn k’đươi năc cơ quan k’đhơợng bhrợ pa zum bhrợ lâng apêê bộ, ngành Trung ương vêy crêê tươc bhrợ pa dưr báo cáo k’tiêc k’ruung g’luh 5 xơợng bhrợ Công ước quốc tế ooy t’bil lơi zâp bh’rợ xay k’đị c’bhuh ma nưih n’đoo coh Việt Nam. Năc tơợ c’moo 2017, a zi âi bhrợ t’vaih C’bhuh xră bhrợ lâng pa gluh bh’rợ ra văng bhrợ Báo cáo k’tiêc k’ruung. Tơợ c’moo 2018-2019, bhrợ bâc hội thảo chroi đoọng ooy dự thảo báo cáo CERD cơnh lâng ting pâh âng k’noọ 300 đại biểu tơợ apêê cơ quan Trung ương, apêê Bộ, ban, ngành, pa căh măt apêê tỉnh, thành, apêê tổ chức chính trị, xã hội, chuyên gia crêê tươc, apêê tổ chức phi chính phủ lâng ma nưih vêy bâc ngai chăp coh vel đong. K’rong pa zêng boop p’rá âng apêê Bộ ngành lâng vel đong moot ooy apêê dự thảo báo cáo g’luh 4, g’luh 6 lâng g’luh 7; k’đhơợng  k’rong đơc bâc xa nay t’mêê lâng bhrợ xang dự thảo g’luh 8 báo cáo k’tiêc k’ruung pa căh Thủ tướng Chính phủ. C’xêê 8/2020, Thủ tướng Chính phủ âi ơơi đoọng Báo cáo k’tiêc k’ruung g’luh 5 xơợng bhrợ Công ước CERD cr’chăl tơợ c’moo 2013 tươc 2019 lâng k’đươi Ủy ban Acoon coh pa zum lâng apêê Bộ ngành crêê tươc bhrợ pa dưr Đề án zư lêy báo cáo CERD lâng Ủy ban Nhân quyền âng Liên hợp quốc.

PV: Đoọng bhrợ xang báo cáo k’tiêc k’ruung g’luh 5 ooy xơợng bhrợ công ước quốc tế ooy t’bil lơi zâp bh’rợ xay moon k’đị acoon ma nưih coh Việt Nam, năc roop, C’bhuh xră bhrợ báo cáo âi đơp pay pa bhlâng bâc xa nay tơợ apêê bô, ban ngành lâng ch’mêêt lêy số liệu tơợ apêê tổ chức quốc tế. Cơnh đêêc, ng’cơnh bhrợ đoọng apêê xră bhrợ báo cáo k’đhơợng liêm xa nay ghit t’lăng, chăp lêy râu la lua?

Báo cáo CERD năc tài liệu xay pa căh pr’dưr pr’dzoọng  Việt Nam, xay truih ooy bha lang k’tiêc đợ bh’nơơn coh c’bhuh pháp luật lâng bhrợ têng chính sách ha dhd anuôr acoon coh lâng ma nưih k’tiêc k’ruung n’lơơng ăt ma mông đhị Việt Nam, t’bil lơi zâp bh’rợ k’đị moon ma nưih lâng công năc đhị prá xay đoọng gung dưr ngoại giao lâng apêê c’bhuh loom lêt xooc bhrợ t’môp râu đoàn kết acoon ma nưih, pa bhlâng năc bh’rợ nhân quyền. Đoọng k’đhơợng nhâm râu liêm t’lăng, doó ăt zâng râu k’đhơợng xay âng muy ngai la lay lâng pa bhlâng chăp lêy râu la lua, coh cr’chăl bhrợ pa dưr dự thảo báo cáo k’tiêc k’ruung âi bơơn xay moon k’rong pay boop p’rá âng apêê cơ quan trung ương, apêê Bộ, ban, ngành, pa căh măt apêê tỉnh, thành, apêê tổ chức chính trị- xã hội, chuyên gia crêê tươc, apêê tổ chức phi chính phủ lâng ma nưih vêy bâc ngai chăp đhị vel đong, bơơn pa căh coh cổng thông tin điện tử âng Ủy ban Acoon coh. K’noọ tươc đâu, UB acoon coh pa zum lâng apêê tổ chức quốc tế đhị Việt Nam cơnh UNDP đoọng ch’mêêt lêy, xay moon xa nay bâc n’đăh ooy bh’rợ xơợng bhrợ Công ươc đhị Việt Nam ra văng đoọng ha bh’rợ zư lêy báo cáo k’tiêc k’ruung g’luh 5 ooy  xơợng bhrợ Công ươc quốc tế ooy t’bil lơi zâp bh’rợ k’đị ma nưih coh Việt Nam.

PV: Báo cáo k’tiêc k’ruung g’luh 5 ooy xợợng bhrợ Công ước quốc tế ooy t’bil lơi zâp bh’rợ k’đị ma nưih coh Việt Nam vêy râu choom p’ghit lêy căh?

Báo cáo k’tiêc k’ruung g’luh 5 ooy xơợng bhrợ Công ước quốc tế ooy t’bil lơi zâp bh’rợ k’đị ma nưih coh Việt Nam năc bha ar x’ră xay pa căh pr’dưr pr’dzoọng Việt Nam, pa bhlâng năc bâc râu liêm t’mêê đâu coh pháp luật lâng đhr’năng la lua đhị Việt Nam coh bh’rợ xay moon a lua lâng k’đhơợng nhâm apeê quyền ha đha nuôr acoon coh lâng ma nưih k’tiêc k’ruung n’lơơng coh Việt Nam âi bơơn quy định coh Công ươc CERD. Chính sách mr’cơnh âng Nhà nước Việt Nam năc k’đhơợng nhâm apêê acoon ma nưih ma mơ mr’cơnh, đoàn kết, tr’chăp lêy lâng tr’zooi  đh’rưah pa dưr liêm; apêê c’bhuh acoon ma nưih doó xay moon năc bâc ma nưih hay hăt ma nưih, bhriêl g’lăng hay bhr’bhôh ngôc, zêng ma mơ mr’cơnh ooy quyền lâng bh’rợ tr’nêng coh bh’rợ âng pr’ăt tr’mông vel đong lâng bơơn k’đhơợng nhâm lâng Hiến pháp lâng pháp luật. Ma nưih acoon coh bơơn đươi dua pa zêng apêê quyền acoon ma nưih, quyền đha nuôr âng k’tiêc k’ruung Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam, lâh n’năc, dzợ bơơn đươi dua đợ quyền t’đui đoọng pa bhlâng la lay ting quy định âng Hiến pháp lâng pháp luật. Coh báo cáo k’tiêc k’ruung, c’bhuh bha ar xră pháp luật, chính sách âng Việt Nam bơơn bhrợ pa dưr lâng liêm glăp lâng apêê quy định coh luật pháp quốc tế; c’bhuh pháp luật, apêê cơ chế, chính sách, k’rong pa zêng pr’đơợ pa dưr k’đhơợng nhâm ma mơ mr’cơnh, tr’chăp lêy, đoàn kết, bhrợ têng liêm glăp bhlưa apêê c’bhuh acoon coh, tr’zooi pa dưr liêm, bhrợ t’vaih râu liêm ghit coh pa dưr tr’mông tr’meh, văn hóa, vel đong zr’lụ Acoon coh bơơn pa căh ghit đhị apêê Điều khoản báo cáo ting quy định âng Công ước. Báo cáo k’tiêc k’ruung g’luh 5 n’đăh xơợng bhrợ công ước quốc tế ooy t’bil lơi zâp bh’rợ k’đị acoon ma nưih coh Việt Nam p’xoọng c’bhuh ma nưih k’tiêc k’ruung n’lơơng ma mông lâng pa bhrợ crêê xa nay coh Việt Nam. ĐH’rưah lâng, đoọng g’đach râu mr’cơnh lâng cr’dzăc, c’bơơch râu bâc hăt âng báo cáo, đhị cr’liêng xa nay ooy apêê điều ghit liêm, dự thảo báo cáo âi pa zum p’têêt apêê cr’liêng xa nay xay moon pa rach cơnh lâng xa nay liêm ghit âi xay truih đhị Pr’lưch bh’rợ ch’mêêt lêy âng Ủy ban Công ươc xang bele ha lỵ lêy báo cáo c’moo 2012.

PV: Ớ, nhăn chăp hơnh a nhi!

PHỎNG VẤN BÀ TRẦN CHI MAI

PHÓ VỤ TRƯỞNG VỤ HỢP TÁC QUỐC TẾ  (UBDT)

                       Thực hiện: Hoàng Thái/VOV4

Ở Việt nam không có khái niệm “dân tộc bản địa” mà chỉ có các khái niệm “DTTS” và “DTTS rất ít người” được sử dụng để chỉ dân tộc chiếm số ít so với dân tộc chiếm số đông nhất là dân tộc Kinh. Trong 54 dân tộc anh em có 53 DTTS với số dân hơn 14 triệu người, cư trú thành cộng đồng đan xen ở 51/63 tỉnh, thành phố.

        Hiến pháp năm 2013 đã hiến định nguyên tắc “Các dân tộc bình đẳng, đoàn kết, tôn trọng và giúp nhau cùng phát triển” và “Nhà nước thực hiện chính sách phát triển toàn diện và tạo điều kiện để các DTTS phát huy nội lực, cùng phát triển với đất nước”, “Công dân có quyền xác định dân tộc của mình”. Các dân tộc có quyền dùng tiếng nói, chữ viết, giữ gìn bản sắc dân tộc, phát huy phong tục, tập quán, truyền thống và văn hóa tốt đẹp của mình, cùng nhau xây dựng một quốc gia độc lập, thống nhất, dân chủ, tự do và giàu mạnh.

Việt Nam tham gia Công ước quốc tế về xóa bỏ mọi hình thức phân biệt chủng tộc (Công ước CERD) ngày 9/6/1981. Kể từ đó đến nay, Nhà nước Việt Nam không ngừng xây dựng, hoàn thiện và triển khai thực hiện các chính sách, pháp luật bảo đảm quyền của người dân tộc thiểu số. Để làm rõ thêm về kết quả thực thi Công ước CERD, chúng tôi đã có cuộc phỏng vấn với bà Trần Chi Mai, Phó Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế, Ủy ban Dân tộc. Mời bà con và các bạn cùng nghe:

Xin chào bà Trần Chi Mai.

Bà Trần Chi Mai: Vâng, chào thính giả đang nghe Đài TNVN

PV: Thưa bà, là đơn vị trực tiếp xây dựng Báo cáo quốc gia lần thứ 5 thực thi Công ước quốc tế về xóa bỏ mọi hình thức phân biệt chủng tộc, xin bà cho biết rõ hơn quá trình triển khai xây dựng báo cáo này?

Thực hiện ý kiến chỉ đạo của TTg CP, UBDT được giao là cơ quan đầu mối phối hợp với các bộ, ngành TW có liên quan xây dựng báo cáo quốc gia lần thứ 5 thực thi Công ước quốc tế về xóa bỏ mọi hình thức phân biệt chủng tộc ở VN. Ngay từ năm 2017, chúng tôi đã thành lập Tổ soạn thảo và ban hành kế hoạch xây dựng Báo cáo quốc gia. Từ năm 2018-2019, tổ chức các hội thảo góp ý dự thảo báo cáo CERD với sự tham gia của gần 300 đại biểu từ các cơ quan trung ương, các Bộ, ban, ngành, đại diện các tỉnh, thành, các tổ chức chính trị - xã hội, chuyên gia liên quan, các tổ chức phi chính phủ và người có uy tín tại địa phương. Tổng hợp ý kiến góp ý của các Bộ ngành và địa phương vào các dự thảo báo cáo lần 4, lần 6 và lần 7; chủ trì thu thập nhiều thông tin cập nhật và hoàn thiện dự thảo lần 8 báo cáo quốc gia trình Thủ tướng Chính phủ. Tháng 8/2020, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Báo cáo quốc gia lần thứ năm thực thi Công ước CERD giai đoạn từ năm 2013 đến 2019 và giao Ủy ban Dân tộc phối hợp các Bộ ngành liên quan xây dựng Đề án bảo vệ báo cáo CERD trước Ủy ban Nhân quyền của Liên hợp quốc.

PV: Để hoàn thành báo cáo quốc gia lần thứ 5 về thực thi công ước quốc tế về xóa bỏ mọi hình thức phân biệt chủng tộc ở Việt Nam, chắc chắn Tổ soạn thảo báo cáo phải tiếp cận rất nhiều thông tin từ các bộ, ban ngành và tham khảo số liệu từ các tổ chức quốc tế. Vậy làm thế nào để bộ phận xây dựng báo cáo đảm bảo sự khách quan, minh bạch, không bị chi phối và tôn trọng sự thật?.

Báo cáo CERD là tài liệu quảng bá hình ảnh Việt Nam, giới thiệu ra thế giới những thành quả trong hệ thống pháp luật và tổ chức thực hiện chính sách cho đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) và người nước ngoài sinh sống tại Việt Nam, xóa bỏ mọi hình thức phân biệt chủng tộc và cũng là diễn đàn để đấu tranh ngoại giao với các thế lực phản động đang chia rẽ đoàn kết dân tộc, đặc biệt là lĩnh vực nhân quyền. Để đảm bảo sự khách quan, minh bạch, không bị chi phối và tôn trọng sự thật, trong quá trình xây dựng dự thảo báo cáo quốc gia đã được đưa ra lấy ý kiến của các cơ quan trung ương, các Bộ, ban, ngành, đại diện các tỉnh, thành, các tổ chức chính trị - xã hội, chuyên gia liên quan, các tổ chức phi chính phủ và người có uy tín tại địa phương, được đăng tải trên cổng thông tin điện tử của ủy ban dân tộc. Sắp tới đây, UBDT phối hợp với các tổ chức quốc tế tại Việt Nam như UNDP để rà soát, cập nhật thông tin đa chiều về việc thực thi Công ước tại VN chuẩn bị cho việc bảo vệ báo cáo quốc gia lần thứ 5 về thực thi công ước quốc tế về xóa bỏ mọi hình thức phân biệt chủng tộc ở Việt Nam.

PV: Báo cáo quốc gia lần thứ 5 về thực thi công ước quốc tế về xóa bỏ mọi hình thức phân biệt chủng tộc ở Việt Nam có điểm gì nổi bật?

Báo cáo quốc gia lần thứ 5 về thực thi công ước quốc tế về xóa bỏ mọi hình thức phân biệt chủng tộc ở Việt Nam là tài liệu quảng bá hình ảnh Việt Nam, đặc biệt là những tiến bộ mới đây trong pháp luật và thực tiễn tại Việt Nam trong việc ghi nhận và bảo đảm các quyền cho người dân tộc thiểu số và người nước ngoài ở Việt Nam đã được quy định trong Công ước CERD. Chính sách nhất quán của Nhà nước Việt Nam là bảo đảm các dân tộc bình đẳng, đoàn kết, tôn trọng giúp nhau cùng tiến bộ; các dân tộc không phân biệt đa số hay thiểu số, trình độ phát triển cao hay thấp, đều bình đẳng về quyền và nghĩa vụ trong mọi lĩnh vực hoạt động của đời sống xã hội và được bảo đảm bằng Hiến pháp và pháp luật. Người DTTS được hưởng toàn bộ các quyền con người, quyền công dân của nước CHXHCN Việt Nam, ngoài ra còn được hưởng những quyền ưu tiên đặc thù theo quy định của Hiến pháp và pháp luật. Trong báo cáo quốc gia, hệ thống văn bản pháp luật, chính sách của Việt Nam được xây dựng và phù hợp với các quy định trong luật pháp quốc tế; hệ thống pháp luật, các cơ chế, chính sách, huy động nguồn lực phát triển bảo đảm bình đẳng, tôn trọng, đoàn kết, giải quyết hài hòa quan hệ giữa các dân tộc, giúp nhau cùng phát triển, tạo chuyển biến rõ rệt trong phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội vùng DTTS được thể hiện rõ qua các Điều khoản báo cáo theo quy định của Công ước. Báo cáo quốc gia lần thứ 5 về thực thi công ước quốc tế về xóa bỏ mọi hình thức phân biệt chủng tộc ở Việt Nam VN bổ sung thêm đối tượng người nước ngoài sinh sống và làm việc hợp pháp tại Việt Nam. Đồng thời, để tránh trùng lặp và tiết kiệm dung lượng của báo cáo, tại nội dung các điều cụ thể, dự thảo báo cáo đã lồng ghép các nội dung phản hồi đối với những vấn đề cụ thể nêu tại Kết luận quan sát của Ủy ban Công ước sau khi xem xét báo cáo năm 2012.

PV: Vâng, xin cảm ơn bà!