Xa nul pr’hay ha der loom âng gr’dool n’nâu buôn zấp ngai pa chắp nắc muy cha nắc tcoóh ga rứa plong. N’đhơ cơnh đêếc, xa nul n’nâu nắc dưr đơơr muy đhị zr’lụ pa cắh pr’đươi pr’dua cóh Bảo tàng tỉnh Quảng Nam – đhị ta bhrợ bấc bh’rợ âng t’ngay bhiệc bhan Văn hóa apeêê acoon cóh miền Trung g’lúh 3. Muy p’niên xa dơơr xập xa nập bhưưng ang tr’ang tr’clá prang zr’lụ âng đoo tợt xoọc plong cr’dool. “A cu nắc Ra pát Hà, 17 c’moo, ma nứih Tà Ôi tước tơợ tỉnh Thừa Thiên Huế. A cu choom bhrợ lâng cha ớh apêê trcoó xa nul cơnh a guốch, cr’dool,n’jưl, tâm bhréh a lui....”

Xa nul cr’dool, xa nul khèn, xa nul n’jưl ta lư, đh’riêng pr’hat hr’luc lâng cha gâr ghi-năng, a luốt, xa nul n’jưl đhêl... âng 13 c’bhúh ặt cơnh đêếc r’rộ r’răm âi bhrợ zr’lụ Bảo tàng tỉnh Quảng Nam dur váih bhui har cắh cơnh.

Nâu đoo nắc muy g’lúh pa cắh đhr’niêng bh’rợ choọt ha roo âng đha nuôr Vân Kiều, tỉnh Quảng Bình. Ting cơnh a va Hồ Thị Con, 63 c’moo, đhr’niêng bhuốih choọt ha roo nắc muy râu bh’rợ liêm chr’nắp âng đha nuôr Vân Kiều, chr’nắp bhlâng đhị bh’rợ chóh ra roo cóh ha rêê. Ha dang bhiệc bhan cha ha roo t’meêê vêy ta bhrợ bêl xang xoót pêếh, nắc đhr’niêng bh’rợ bhuốih choọt ha roo nắc ta bhrợ bêl đha nuôr tơợp bhrợ hân noo t’mêê. A va Hồ Thị Con xay moon: “A zi bhui har bhlâng bêl pa cắh cớ dhr’niêng bh’rợ choọt ha roo âng đha nuôr Vân Kiều đhị t’ngay bhiệc bhan n’nâu. Nâu đoo nắc râu c’léh liêm văn hóa âng đha nuôr Vân Kiều. Bấc đhị đhr’niêng n’nâu cắh dzợ vêy. Rơơm kiêng đhị xang g’lúh n’nâu, cắh muy đhr’niêng bh’rợ n’nâu bơơn zư đớc, nắc bấc đhr’niêng bh’rợ n’lơơng âng Vân Kiều công bơơn zư đớc lâng pa dưr”.

Đhị zr’lụ Bảo tàng tỉnh Quảng Nam, đhị ta bhrợ bấc bh’rợ tr’nêng âng t’ngay bhiệc bhan văn hóa apêê coon cóh miền Trung nnâu la lua âi dưr váih đhị k’rong pa zum đợ bh’rợ xa nay liêm pr’hay âng 20 cbhúh đhi noo acoon cóh tước tơợ 13 tỉnh miền Trung. Đợ râu chrnắp ty đanh bơơn pa dưr k’rơ. Đợ bhiệc bhan ty đanh hắt ngai năl tước cơnh: A za conh âng đha nuôr Pa Cô ( Thừa Thiên Huế), choọt ha roo âng dha nuôr Vân Kiều ( Quảng Bình), đhrniêng Bhuốih ktiếc k’ruung pa dưr vel âng dha nuôr Cơ Tu ( Quảng Nam)... bơơn apêê t’coóh vel, nghệ nhân pa cắh âi bhrợ pa cắh muy ta la tranh bấc pr’hoọm đoọng ha t’ngay bhiệc bhan.

T’coóh Hoàng Đức Hậu, Vụ trưởng Vụ Văn hóa Dân tộc l’lăm a hay âng Bộ Văn hóa, thể thao lâng Du lịch moon ghít, râu liêm pr’hay âng apêê acoon cóh miền Trung âi bơơn 13 tỉnh pa cắh dhị t’ngay bhiệc bhan g’lúh n’nâu pa bhlâng liêm pr’hay. “Pa bhlâng hâng hơnh ooy râu liêm pr’hay âng văn hóa ty đanh âng apêê acoon cóh miền Trung, âi bơơn pa dưr, zư đớc lâng chắp hơnh đhị t’ngay bhiệc han n’nâu. Choom moon n’nâu, zr’lụ miền Trung âng hêê, đợ râu liêm pr’hay âng văn hóa ty đanh công dzợ bơơn zư đớc liêm pa cắh đhị apêê bh’rợ xa nay cha ớh âng zấp c’bhúh cơnh, Chăm, Pa Cô, Cor, Raglai, Cơ Tu.... Zấp c’bhúh acoon cóh zêng đơơng âng râu liêm pr’hay bhlâng ha t’ngay bhiệc bhan. Pa bhlâng liêm pr’hay!”

Đhị t’ngay Bhiệc bhan văn hóa apêê acoon cóh miền Trung g’lúh 3, c’moo 2018 dưr váih đhị k’rong pa zum đợ apêê t’bách z’hai, apêê bhriêl g’lăng bhlâng âng đha nuôr acoon cóh đhị miền Trung. Pr’đơợ đh’rứah lâng râu liêm pr’hay văn hóa anga pêê acoon cóh xoọc bơơn pa dưr lâng chắp hơnh. Apêê nghệ nhân, diễn viên, vận động viên quần chúng pa cắh đợ râu bh’rợ đơơng âng liêm pr’hoọm văn hóa âng c’bhúh đay. Đợ c’léh văn hóa liêm pr’hay, la lay âng apêê acoon cóh miền Trung âi bơơn pa cắh dhị bh’rợ pa cắh cớ muy bơr bhiệc bhan, đhr’niêng bh’rợ ặt ma mông a bhô dang, thể thao, võ thuật, apêê chr’ớh ty đanh, pa cắh tr’coó xa nul lâng pa cắh xa nập đợ xa nập liêm pr’hoọm bhưưng ang. Nắc đoo râu moon pa cắh ghít đợ râu chr’nắp âi vêy váih đanh âng văn hóa ty đanh apêê acoon cóh miền Trung, chroi đọong ooy bhrợ zư đớc, pa dưr lâng chắp hơnh đợ râu c’léh văn hóa ty đanh âng acoon ma nưih Việt Nam./.

Ngày hội Văn hóa các dân tộc miền Trung –

Tôn vinh giá trị văn hóa truyền thống

                                                                           A lăng Lợi

Ngày hội Văn hóa các dân tộc miền Trung lần thứ III, năm 2018 vừa khép lại. Ngày hội không chỉ là cơ hội để các nghệ nhân, diễn viên, vận động viên quần chúng 20 dân tộc của 13 tỉnh từ Thanh Hóa đến Bình Thuận gặp gỡ, giao lưu, mà còn là dịp tôn vinh những giá trị văn hóa truyền thống của các dân tộc trong khu vực. Mỗi đoàn mang đến Ngày hội những nét văn hóa đặc trưng của mình. Từ trò chơi dân gian, thể thao truyền thống đến chương trình văn hóa nghệ thuật của các đoàn đã hợp thành những nét chấm phá, phác họa nên bức tranh toàn cảnh đa sắc màu, sinh động về một nền văn hóa truyền thống độc đáo, giàu bản sắc của các dân tộc miền Trung.

Tiếng réo rắt của tù và này chắc hẳn ai cũng nghĩ rằng do một nghệ nhân lớn tuổi đang thể hiện. Tuy nhiên, âm thanh này lại phát ra từ góc nhỏ khu trưng bày gian hàng tại khuôn viên Bảo tàng tỉnh Quảng Nam- nơi diễn ra nhiều hoạt động của ngày hội Văn hóa các dân tộc miền Trung lần 3. Một cậu bé mặc trang phục sặc sỡ bừng sáng cả một không gian trưng bày đang thổi tù và một cách say sưa. “Em là Rapat Hà, 17 tuổi dân tộc Tà Ôi, đến từ tỉnh Thừa Thiên Huế. Em có thể chơi và chế tác các loại nhạc cụ dân tộc như đàn môi, n’jưl ( đàn 3 dây), các loại sáo, tù và…”

Tiếng tù và, tiếng khèn, tiếng đàn ta lư và tiếng hát hòa cùng tiếng trống ghi-năng, sáo a luốt, tiếng lách cách đàn đá... của 13 đoàn cứ thế rộn ràng đã làm khuôn viên Bảo tàng tỉnh Quảng Nam trở nên tưng bừng sôi động hẳn lên.

Đây là một tiết mục trình diễn nghi thức Lễ hội Trỉa lúa của đồng bào Vân Kiều, tỉnh Quảng Bình. Theo như nghệ nhân Hồ Thị Con, 63 tuổi, lễ cúng Trỉa lúa là một nét văn hóa đặc sắc của đồng bào Vân Kiều đóng vai trò quan trọng trong canh tác lúa rẫy. Nếu lễ ăn lúa mới sẽ được tổ chức sau khi bà con thu hoạch lúa xong, lễ cúng trỉa lúa sẽ được tổ chức trước khi bà con bắt đầu vào mùa vụ. Nghệ nhân Hồ Thị Con chia sẻ: “Chúng tôi rất vui mừng khi tái hiện lại tục cúng trỉa lúa của đồng bào Vân Kiều tại Ngày hội lần này. Đây là một nét đẹp văn hóa của đồng bào Vân Kiều. Nhiều nơi tục cúng này đã không còn diễn ra. Hy vọng qua Ngày hội này, không chỉ tục cúng trỉa lúa này được bảo tồn và phục dựng mà còn nhiều nét văn hóa khác của đồng bào Vân Kiều cũng sẽ được lưu giữ và phát huy.

Tại khu Bảo tàng tỉnh Quảng Nam, nơi diễn ra nhiều hoạt động của ngày hội Văn hóa các dân tộc miền Trung lần 3 này thật sự trở thành nơi quy tụ các nét văn hóa đặc sắc, những tâp tục độc đáo của 20 dân tộc đến từ 13 tỉnh miền Trung. Những giá trị văn hóa truyền thống được dịp tôn vinh và tỏa sáng. Những lễ hội truyền thống ít ai biết đến như: Lễ hội A za conh của đồng bào Pa Cô (Thừa Thiên Huế), lễ Trỉa lúa của đồng bào Vân Kiều (Quảng Bình), tục Cúng đất lập làng của đồng bào Cơ Tu ( Quảng Nam)...  được các già làng và nghệ nhân trình diễn tái hiện lại đã phác họa một bức tranh đa sắc màu cho ngày hội.

  Ông Hoàng Đức Hậu, nguyên Vụ trưởng Vụ Văn hóa dân tộc, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch khẳng định, bản sắc văn hóa truyền thống của các dân tộc miền Trung đã được 13 đoàn thể hiện tại ngày hội lần này để lại ấn tượng hết sức tốt đẹp. “Rất tự hào về sắc màu văn hóa cũng như bản sắc văn hóa truyền thống của các dân tộc miền Trung đã được sáng tạo, được gìn giữ và tôn vinh các giá trị văn hóa truyền thống thông qua Ngày hội này. Phải nói rằng, khu vực miền Trung của chúng ta, những giá trị văn hóa truyền thống vẫn còn lưu giữ được rất tốt thể hiện qua các chương trình biểu diễn của từng đoàn, dân tộc như Chăm, Pa Cô,  Cor, Raglai, Cơ Tu.... Mỗi một dân tộc đều mang cho ngày hội một nét riêng của mình. Rất ấn tượng!”

  Tại ngày hội văn hóa các dân tộc miền Trung lần thứ III, năm 2018 trở thành nơi qui tụ các gương mặt tiêu biểu, các tài năng xuất sắc của các dân tộc miền Trung. Tiềm năng cùng những tinh hoa văn hóa các dân tộc đang được khơi dậy và tỏa sáng. Các nghệ nhân, diễn viên, vận động viên quần chúng trình diễn những tiết mục mang đậm sắc màu văn hóa của dân tộc mình. Những nét văn hóa tinh túy, đặc trưng của các dân tộc miền Trung lần lượt được tái hiện qua việc mô phỏng một số lễ hội, nghi thức sinh hoạt văn hóa tín ngưỡng, thi đấu thể thao, võ thuật, các trò chơi dân gian, diễn tấu âm nhạc và trình diễn những bộ trang phục dân tộc sặc sỡ. Đó là bằng chứng khẳng định giá trị trường tồn của nền văn hóa văn hóa truyền thống của các dân tộc miền Trung, góp phần vào sự nghiệp giữ gìn, phát huy, tôn vinh bản sắc văn hóa các dân tộc Việt Nam./.

                                                                             Ảnh: Báo Văn hóa