Tước đâu, p’căn Nguyễn Thị Anh Trang, manứih tr’nơợp đọc xa’nay tin giải phóng Đà Nẵng cóh Đài phát thanh Đà Nẵng dzợ hay cắh ha mơ choom ha vil xoọc bêl bhrợ báo phát thanh cóh chiến trường Khu 5 zr’nắh zr’dô. T’coóh Anh Trang moon: c’moo 1973, nắc t’coóh bơơn ta k’đươi moót cóh chiến trường lâng bh’rợ nắc phóng viên âng Đài phát thanh giải phóng xay moon tinh thần zêl penh, gung dưr zêl a’rập a’bhưy, bhrợ t’bhứah zr’lụ giải phóng âng bộ đội lâng đhanuôr Quảng Nam. C’léh bh’rợ đợ apêê pân’đil giao liên k’tứi, đa đấh, grơơl nhool nắc đoo cắh ha mơ choom bil cóh da dưl âng manứih phóng viên chiến trường. t’coóh Trang hay k’noọ cớ, xang bêl xrặ xong xa’nay tin bài, xrặ t’moót ooy phong bì lâng ting lêy ooy ha mơ đấh hân ha dợ k’đươi moon giao liên âng đơơng. Ha dang phong bì vêy xrặ đấh hân nắc giao liên lêy ha luông dzung tơợ zr’lụ toor giải phóng đoọng đơơng chô ooy Ban Biên tập cóh khu uỷ khu 5, xang nặc bơơn âng đơơng ooy Hà Nội đoọng pa xưl cóh Đài p’rá Việt Nam. Ting cơnh t’coóh Trang, nắc tu vêy cơnh đêếc ha dợ pr’ắt bh’rợ zêl penh gung dưr âng quân lâng đhanuôr Quảng Nam bơơn âng đơơng đấh loon lâng pa xưl cóh Đài p’rá Việt Nam, bhrợ k’rêệm loom quân dân prang k’tiếc k’ruung: “Đợ c’moo c’xêê n’nắc ahay pa bhlâng zr’nắh. Hân đhơ cơnh đêếc, nắc mưy phóng viên cóh mặt trận zâp bêl cung k’noọ ađay nắc lêy bhrợ têng liêm xang bh’rợ lêy âng đơơng tinh thần âng đhanuôr cóh zr’lụ giải phóng zâp bêl cung lêy chô ooy cách mạng. lâng nắc mưy râu bhui har, mưy râu cổ vũ động viên lâng manứih phóng viên bhrợ têng lâng râu zr’nắh k’đhạp”.

Đh’rứah lâng t’coóh Anh Trang, nhạc sĩ Trần Hồng, bêl ahay nắc phóng viên văn nghệ, Đài phát thanh Giải phóng dzợ ặt hay đợ tin bài pa xưl lêy zi’lấh bom cha’rắh nắc vêy chô tước Ban Tuyên huấn Khu uỷ khu 5. Xang bêl lêy cha’mêết nắc vêy đơơng chô ooy Hà Nội lâng mật mã morse đoọng pa xưl cóh Đài p’rá Việt Nam. Zr’nắh k’đhạp, ta bhứch bấc râu nắc ơy pa choom đoọng ha đợ nhà báo phát thanh cóh chiến trường khu 5, nắc ting ặt t’bhlâng nhâm mâng đắh chuyên môn. Ooy đợ c’moo cóh chiến trường, t’coóh Trần Hồng nắc t’bhlâng chấc lêy, xrặ bhrợ liêm gít đợ râu c’toọr xơợng, mắt lêy. Tu cơnh đâu, xang 25 c’moo chô hưu, t’coóh nắc ơy pa glúh 15 đầu sách đắh pr’hát xa’nưl bh’lêê bh’la. Ooy đâu vêy tác phẩm bơơn ch’ner Nhà nước âng Hội Nhạc sĩ Việt Nam cơnh tr’coọ xa’nưl kịch dân ca, xa’nưl n’jưl dân ca. Tước đâu đợ râu bh’rợ bêl pa bhrợ cóh chiến trường cóh loom nhạc sĩ Trần Hồng cắh ha mơ choom ha vil: “Bêl đắh da ding xiêr đồng bằng, hi dưm lướt pa bhrợ, hân đhơ cơnh đêếc, bêl t’ngay nắc p’lơớp cóh boọng hầm. Apêê amế, amoó xiêr cóh hầm băn azi, azi xay moon apêê amế, amoó lêy hát bài chòi đoọng ha zi xơợng, hát hò khoan, dân ca Quảng Nam, prá vè Quảng, lấh mơ nắc hát sắc bùa. Đợ t’tưn nắc chấc lêy in bhrợ váih tập bha ar hát sắc bùa. Pa đhang moon cơnh đêếc, acu ơy bơơn bhrợ cơnh đêếc nắc chấc lêy in bhrợ quyển pr’hát xa’nưl Quảng Nam, pr’hát Quảng Ngãi, pr’hát Bình Định”.

Manứih lêy cha’mêết Nguyễn Đình An, bêl ahay nắc Chủ tịch UBMTTQVN thành phố Đà Nẵng, bêl ahay nắc cán bộ k’đhơợng bhrợ Báo Quảng Đà đoọng năl, đợ c’moo 1966-1970, đhị chiến trường khu 5 zr’nắh k’đhạp, Đài phát thanh giải phóng cơnh bhrợ pa’xoọng pr’đơợ đoọng ha đhanuôr, chiến sĩ. Đợ t’ngay ha ul cha ta bha bhoóh, bêl bhrợ ha rêê t’coóh zêng âng đơơng radio đoọng xơợng p’rá Việt Nam. Tr’zêl tr’penh zr’nắh zr’dô cơnh đêếc, nắc t’coóh dzợ xơợng nhạc giao hưởng, xơợng gít zâp pr’hát acoon cóh. Ooy đài phát thanh giải phóng, t’coóh nắc doọ dzợ lấh hay k’noọ cóh đông. Bêl cơ quan Báo Quảng Đà ắt bhrợ đhị đông đhanuôr, đhanuôr cóh chiến khu cung xơợng Đài lâng cán bộ. Ting cơnh t’coóh Nguyễn Đình An, Đài phát thanh giải phóng bêl đêếc cơnh mưy chính trị viên, vêy bêl nắc cơnh mưy c’bhúh văn công. T’coóh pa bhlâng tự hào bêl zâp xa’nay tin âng đay xrặ bơơn pa xưl cóh Đài phát thanh giải phóng: “Acu bhrợ tin, acu điện cóh Đài phát thanh giải phóng, cắh c điện cóh Hà Nội. T’mêê điện xang bêl ra’diu, tước đhâng nắc ơy xơợng ta pa xưl, acu yêm loom bhlâng. Lêy cơnh ađay bơơn ta ghi nhận. Bêl đêếc nắc cr’liêng xa’nay đương pay lấh mơ nắc âng Đài, sinh hoạt tinh thần cung tu vêy Đài”.

Ha dợ t’coóh Trần Thận, bêl ahay nắc Bí thư Đặc khu uỷ Quảng Đà, c’moo đâu nắc 95 c’moo ơy. T’coóh dzợ hay t’ngay 17/7/1966, ava Hồ đọc t’đang moon “Cắh râu chr’nắp liêm lấh mơ độc lập tự do” cóh Đài p’rá Việt Nam. Xang 2 hân noo zêl penh zr’nắh zr’dô đhị chiến trường khu 5 lâng 2 c’moo Mỹ zêl lêệng cóh miền Bắc, p’zroọ bom zr’lụ giải phóng, t’đang k’đươi âng ava Hồ cơnh mưy râu zêl penh đoọng. t’coóh Trần Thận hay k’noọ cớ, bêl xơợng ava Hồ k’đươi moon, t’coóh nắc ơy xrặ cớ tin xang nặc xay moon đoọng cán bộ chiến sỹ khu uỷ Quảng Đà. Xang nặc Đặc khu uỷ pa glúh Nghị quyết k’đươi moon zâp đhanuôr zr’lụ giải phóng zêng hay k’noọ khẩu hiệu: Cắh vêy râu chr’nắp liêm lấh mơ độc lập tự do. Zâp cán bộ chiến sĩ Quảng Đà zêng vêy c’nắt khẩu hiệu nâu cuục đhị đhi’đhưa: “Acu xrặ cớ tin đoọng xay moon ha zâp cán bộ chiến sĩ, hân đhơ a’rập a’bhưy zêl penh, bhrợ pa hư nắc đhanuôr cung mưy loom đoàn kết gung dưr pa chô độc lập tự do. Xơợng Đài phát thanh giải phóng, ha bêl doọ trơ vâng nắc xơợng. xa’nay t’ruíh âng zi zêl lêệng Mỹ cóh miền Nam, xa’nay tin bơơn thắng lợi”.

Đợ cán bộ chiến sĩ c’moo ahay cóh chiến trường khu 5 zr’nắh zr’dô, xoọc đhêy hưu đhị Đà Nẵng xoọc đâu nắc t’coóh đhưr. Ngai cung zr’nưm cr’noọ cr’niêng bhui har đhị râu padưr pa’xớc cắh ha mơ đhêy âng Đài p’rá Việt Nam đhị zâp phương tiện. Cóh da dưl apêê dzợ pứih râu chắp kiêng xa’nưl p’rá Việt Nam./.

Từ chiến trường Khu V:

Nghe và viết tin cho Đài Phát thanh giải phóng

                   PV Thanh Hà

Trong những năm kháng chiến chống Mỹ, Đài Phát thanh Giải phóng (mật danh là CP90) đã đóng góp quan trọng trên làn sóng Tiếng nói Việt Nam. Các cán bộ, phóng viên kỹ thuật viên ra đi từ “Mái nhà chung” 58, Quán Sứ, Hà Nội vào chiến trường miền Nam viết tin bài gửi về đất Bắc, hoặc xây dựng Đài phát thanh giải phóng địa phương. Từ chiến trường khu 5, những bản tin chiến sự nóng hổi được gửi ra biên tập, phát trên làn sóng Tiếng nói Việt Nam đã có tác động tinh thần lớn lao với chiến trường khói lửa. Tuy tuổi cao sức yếu nhưng những cán bộ trở về từ chiến trường năm xưa vẫn nguyên vẹn  tình yêu đối với  làn sóng Tiếng nói Việt Nam.

Ông Nguyễn Đình An - Nguyên Chủ tịch UBMTTQVN TP Đà Nẵng, nguyên cán bộ phụ trách báo Quảng Đà. 

Đến bây giờ, bà Nguyễn Thị Anh Trang, người đầu tiên đọc bản tin giải phóng Đà Nẵng trên Đài phát thanh Đà Nẵng vẫn nhớ như in những kỷ niệm làm báo phát thanh ở chiến trường Khu 5 ác liệt. Bà Anh Trang kể: Năm 1973, bà được phân công vào chiến trường với nhiệm vụ là phóng viên của Đài Phát thanh giải phóng phản ánh tinh thần chiến đấu, nổi dậy đánh chiếm căn cứ địch, mở rộng vùng giải phóng của bộ đội và nhân dân Quảng Nam. Hình ảnh những cô giao liên nhỏ nhắn, nhưng lanh lẹ dũng cảm ghi dấu ấn đậm nét nhất trong tim người phóng viên chiến trường. Bà Trang nhớ lại: Sau khi viết xong tin bài, người viết bỏ vào phong bì và tùy theo mức độ khẩn cấp mà đề nghị giao liên chuyển đi. Nếu phong bì có ghi “hỏa tốc” thì giao liên phải chạy bộ từ những vùng ven giải phóng để chuyển về Ban Biên tập ở Khu ủy khu 5, sau đó được chuyển ra Hà Nội để phát trên Đài Tiếng nói Việt nam. Theo bà Trang, chính nhờ vậy mà khí thế tấn công, nổi dậy của quân và dân Quảng Nam được chuyển đi kịp thời và phát sóng trên Đài Tiếng nói Việt Nam, làm nức lòng quân dân cả nước: “Những năm tháng đó thì cực kỳ là vất vả. Nhưng là một phóng viên ở trên mặt trận lúc nào cũng nghĩ rằng mình phải hoàn thành nhiệm vụ duy nhất là phải đưa cho được tinh thần của bà con nhân dân ở vùng giải phóng lúc nào cũng hướng về cách mạng. và đó là một niềm vui, một niềm cổ vũ động viên đối với người phóng viên lăn lộn với gian khổ”.

Nhạc sĩ Trần Hồng, Nguyên phóng viên văn nghệ Đài Phát thanh Giải phóng. 

Cùng thời với bà Anh Trang, nhạc sĩ Trần Hồng, nguyên phóng viên văn nghệ, Đài Phát thanh Giải phóng nhớ mãi những tin bài phát thanh phải vượt qua bom đạn mới đến được Ban Tuyên huấn Khu ủy khu 5. Sau khi qua kiểm duyệt, mới được truyền về Hà Nội bằng mật mã morse để phát sóng trên Đài Tiếng nói Việt Nam. Gian khổ, thiếu thốn đã rèn luyện cho những nhà báo phát thanh ở chiến trường khu 5, chịu đựng bền bỉ, tính cẩn thận trong chuyên môn. Suốt những năm ở chiến trường, ông Trần Hồng miệt mài sưu tầm, ghi chép cẩn thận những điều tai nghe mắt thấy. Nhờ vậy, sau 25 năm về hưu, ông đã xuất bản 15 đầu sách về văn nghệ dân gian. Trong đó có tác phẩm đạt Giải thưởng Nhà nước của Hội Nhạc sĩ Việt Nam như “Âm nhạc kịch dân ca”; “Nhạc đàn dân ca”. Đến bây giờ những kỷ niệm khi tác nghiệp trên chiến khu trong lòng nhạc sĩ Trần Hồng vẫn còn nguyên vẹn: “Hồi trên núi xuống đồng bằng, ban đêm đi công tác, nhưng mà ban ngày nấp dưới hầm. Các mẹ chị xuống hầm nuôi mình đó, mình khơi gợi các bà già hát bài chòi cho mình nghe, hát hò khoan, dân ca Quảng Nam, nói vè Quảng, nhất là hát sắc bùa. Sau này, lục ra in thành tập sách hát sắc bùa. Ví dụ như thế, mình đã sưu tầm được đó mình in thành  quyển dân ca Quảng Nam, dân ca Quảng Ngãi, dân ca Bình Định”.

Ông Trần Thận, Nguyên Bí thư Đặc Khu ủy Quảng Đà luôn gắn bó với Tiếng nói Việt Nam. 

Nhà Nghiên cứu Nguyễn Đình An, nguyên Chủ tịch UBMTTQVN thành phố Đà Nẵng, nguyên cán bộ phụ trách Báo Quảng Đà cho biết, những năm 1966 đến 1970, trên chiến trường Khu 5 đầy gian khó, Đài Phát thanh giải phóng như tiếp thêm nguồn động lực cho đồng bào, chiến sĩ. Những ngày đói cơm lạt muối, khi làm rẫy, ông đều mang theo chiếc radio để nghe Tiếng nói Việt Nam. Chiến tranh ác liệt như vậy nhưng ông còn nghe cả nhạc giao hưởng, nghe kỹ từng làn điệu dân ca. Qua Đài Phát thanh giải phóng, ông vơi bớt nỗi nhớ quê nhà. Khi cơ quan Báo Quảng Đà đóng trong nhà dân, người dân ở chiến khu cũng cùng nghe Đài cùng cán bộ. Theo ông Nguyễn Đình An, Đài Phát thanh Giải phóng lúc đó như một chính trị viên, lúc lại như một đoàn văn công. Ông rất tự hào khi các bản tin mình viết được phát trên Đài phát thanh Giải phóng. “Mình làm cái tin, mình điện cho Đài Phát thanh Giải phóng, hay là điện cho Hà Nội. Vừa mới điện xong buổi sáng, buổi trưa là đã nghe phát rồi nên mình phấn khởi lắm. Thấy như mình được ghi nhận được cổ vũ. Lúc bấy giờ thì thông tin mà tiếp nhận được chủ yếu là do Đài, sinh hoạt tinh thần cũng là nhờ Đài”.

Còn ông Trần Thận, nguyên Bí thư Đặc khu ủy Quảng Đà, năm nay  đã bước qua tuổi 95. Ông vẫn còn nhớ ngày 17/7/1966, Bác Hồ đọc lời kêu gọi "Không có gì quý hơn độc lập tự do" trên Đài phát thanh Tiếng nói Việt Nam. Sau 2 mùa khô ác liệt trên chiến trường Khu 5 và 2 năm Mỹ đánh phá miền Bắc, rải bom vùng giải phóng, lời kêu gọi của Bác như một mệnh lệnh đấu tranh cho chân lý. Ông Trần Thận nhớ lại, khi nghe Bác Hồ ra lời kêu gọi, ông đã viết lại tin chậm rồi phổ biến cho cán bộ chiến sĩ Khu ủy Quảng Đà. Sau đó Đặc khu ủy ra Nghị quyết phát động tất cả những nhà dân vùng giải phóng đều in câu khẩu hiệu “Không có gì quý hơn độc lập tự do”. Mỗi cán bộ chiến sĩ Quảng Đà đều có câu khẩu hiệu này đeo trên ngực. "Tôi viết lại tin chậm để phổ biến cho tất cả cán bộ chiến sĩ, bất chấp địch càn quét đánh phá gì người dân cũng đoàn kết một lòng tiến lên đòi độc lập tự do. Nghe Đài Phát thanh giải phóng luôn, lúc nào rảnh thì nghe thôi. Có chuyện hàng ngày của mình đánh Mỹ, đánh Mỹ ở miền Nam tin tức thắng lợi".

Những cán bộ chiến sĩ năm xưa trên chiến trường khu 5 ác liệt, hiện nghỉ hưu tại Đà Nẵng nay đã tuổi cao sức yếu. Ai cũng có chung niềm vui trước sự phát triển không ngừng của Đài Tiếng nói Việt Nam  trên mọi phương diện. Trong tim họ vẫn nóng hổi tình yêu Tiếng nói Việt Nam./.