Nghị quyết âng Quốc hội đoọng  bhrợ têng bh’rợ âng k’tiếc k’ruung đăh pa dưr pr’ặt tr’mông đhanuôr acoon coh lâng da ding ca coong cr’chăl c’moo 2021-2030 năl ghit: k’rong zập pr’đợơ pa dưr pr’ặt tr’mông âng đhanuôr zr’lụ acoon coh lâng da ding ca coong, coh đếêc c’rơ tợơ Nhà nước nắc rau bha lầng lâng chr’năp lâh mơ đoọng k’rong pr’đợơ c’rơ tợơ lơơng. Nâu đoo nắc muy rau t’mêê, chr’năp bhlầng tu chính sách nắc vêy zên pr’ặ tệêm ngăn. Đăh lơơng, apêê vel đong zr’lụ đhanuôr acoon coh lâng da ding ca coong zêng nắc vel đong k’đhap k’ra căh cơ pa bhlầng k’đhap zr’năh. Tu cơnh đếêc, pr’đợơ c’rơ pa xoọng tợơ Trung ương nắc muy pr’đợơ tr’nợơp quyết định đoọng bơơn liêm bh’nơơn cơnh ta moon pa gluh.

Đhơ cơnh đếêc, coh đhr’năng zên pr’ặ âng nhà nước dzợ lưm bấc k’đhap k’ra tu pr’luh cr’ay Covid-19, lêy vêy pa xoọng c’rơ đoọng bh’rợ nâu bơơn ta bhrợ têng liêm choom, bh’nơơn dal. Đhị pr’họp tr’nợơp Quốc hội khoá 15 t’mêê đâu, đại biểu Bố Thị Xuân Linh, k’bhuh Bình Thuận k’đươi moon: “Đọong bh’rợ tệêm ngăn đhị bhrợ têng lâng bơơn bh’nơơn dal, Chính phủ ơy vêy c’lâng bh’rợ ta  nih liêm nắc tệêm ngăn zên bhrợ đâh loon lâng đh’rưah ting c’lâng zước bấc đăh zên bhrợ. Coh đếêc zên nhà nước nắc chr’năp bhlầng lâng quyết định. T’bhlầng t’pâh apêê zên tợơ lơơng. T’pâh rau ting pâh, chroi k’rong âng đhanuôr đoọng bhrợ têng chr’năp bh’rợ ting j’niêng nhà nước lâng đhanuôr đh’rưah bhrợ têng. ĐH’rưah coh đhr’năng xay bhrợ nắc dzợ k’rang tước pa choom ghit bhiệc pa zưm apêê zên prặ đoọng bhrợ têng apêê bh’rợ âng k’tiếc k’ruung pa dưr prặt tr’mông đhanuôr acoon coh bơơn bh’nơơn dal lâh mơ.”

Bh’rợ t’bhlầng zên tợơ bha lang k’tiếc đoọng ha bh’rợ k’tiếc k’ruung pa dưr pr’ặt tr’mông đhanuôr zr’lụ acoon coh lâng da ding ca coong cr’chăl c’moo 2021-2030 cung bơơn k’rang bhlầng. Ngân hàng bha lang k’tiếc đhị Việt Nam ơy xay moon đăh bhiệc Ban Thư ký Quỹ Hợp tác Giáo dục Toàn cầu (GPE) đớc đoọng ha Chính phủ Việt Nam đợ zên viện trợ doó pa rách cớ 25 ức USD âng uỷ thác đoọng ha Ngân hàng bha lang k’tiếc nắc Đại lý âng đợ zên viện trợ nâu đoọng ha Việt Nam. Ủy  ban Dân tộc bhrợ têng kế hoạch pa zưm lâng Bộ Kế hoạch Đầu tư, Bộ Tài chính đoọng xay moon ha Chính phủ đươi dua 25 ức USD viện trợ doó pa rách âng GPE, đọong pa xoọng rau t’đui đoọng đợ zên vặ k’đươi moon nắc 150 ức USD tợơ Ngân hàng bha lang k’tiếc pa xoọng đoọng ha bh’rợ âng k’tiếc k’ruung đăh pa dưr pr’ặt tr’mông đhanuôr acoon coh lâng da ding ca coong cr’chăl c’moo 2021-2030.

        Đh’rưah lâng đếêc, Thủ tướng Chính phủ t’mêê đoọng bhrợ Đề án pa đanh cr’chăl bhrợ têng Quyết định số 2214 đăh bh’rợ bhrợ têng Đề án “t’bhlầng pa zưm bh’rợ bha lang k’tiếc zooi pa dưr pr’ặt tr’mông đhanuôr zr’lụ đhanuôr acoon coh” tước c’moo 2025, lâng bh’rợ k’rong pazêng doọng t’pâh t’pâh apêê k’rong bhrợ têng, khoa học kỹ thuật, kinh nghiệm âng apêê k’tiếc k’ruung, apêê tổ chức bha lang k’tiếc, k’bhuh, cha nắc ma nuyh đhị k’tiếc k’ruung lơơng, zooi k’rong bhrợ pa dưr tr’mông tr’meh đhanuôr acoon coh lâng da ding ca coong. Apêê bh’rợ t’đui đoọng âng Đề án pa tệêt lâng xa nay bh’rợ âng k’tiếc k’ruung đăh pa dưr pr’ặt tr’mông đhanuôr zr’lụ acoon coh lâng da ding ca coong cr’chăl c’moo 2021-2030.

        Ghit nắc, bhlêh lơi đhr’năng căh zập k’tiếc ặt, k’tiếc bhrợ têng cha, đác đươi dua âng đhanuôr acoon coh; pa dưr bhrợ têng ha rêê đhuôch, pa dưr pr’đợơ chr’năp liêm âng apêê zr’lụ đoọng bhrợ têng hàng hoá ting cơnh t’nooi chr’năp. K’rong cơ sở hạ tầng bhrợ têng cha, k’rang pr’ặt tr’mông âng đhanuôr acoon coh lâng apêê đơn vị sự nghịêp công đăh bh’rợ acoon coh; k’rong pa dưr pa too pa choom zr’lụ đhanuôr acoon coh lâng da ding ca coog, pa dưr dal bh’nơơn bhriêl choom âng đhanuôr acoon ch; k’rong pa chăp lêy, bhrợ têng khoa học lâng pa đớp công nghệ coh apêê cr’nọo bh’rợ pa tệêt pa zưm bhrợ têng ting cơnh t’nooi chr’năp. Zư lêy, pa dưr chr’năp văn hoá ty đanh âng zập k’bhuh acoon coh pa tệêt lâng pa dưr du lịch; Cha groong đhr’năng p’niên oom ooch; bhrợ têng rau liêm ma mơ bhlưa pân đil, pân jưih, bhrợ têng zập bh’rợ pr’hân cơnh lâng pân đil lâng p’niên k’tứi…

Đề án pa zay tước c’moo 2025, t’pâh apêê pr’dợơ bha lang k’tiếc, pa bhlầng nắc đợ zên zooi đoọng doó pa rách cớ, đợ zên zooi pa dưr bha lầng lâng zên vặ t’đui đoọng. T’pâh, k’đươi k’rong bhrợ têng âng bha lang k’tiếc zooi pa dưr pr’ặt tr’mông âng đhanuôr acoon coh lâng dading ca coong, coh pr’đợơ zư lêy j’niêng chr’năp âng zập k’bhuh acoon coh, zư lêy môi trường. T’pâh zooi kỹ thuật tợơ apêê tổ chức, cha nắc ma nuyh bha lang k’tiếc zooi pa dưr dal c’rơ đoọng ha đhanuôr zr’lụ acoon coh lâng da ding ca coong; công chức, viên chức bhrợ têng bh’rợ acoon coh tợơ trung ương tước vel bhươl.

Đhanuôr lâng pr’zợc chăp da dêr! Muy c’moo hay, đhơ zâng lâng pr’luh Covid-19 lâng nắc c’moo bhlưa bơr nhiệm kỳ Chính phủ, bấc quyết sách ơy bơơn pa căh, xay bhrợ đâh loon, coh đếêc vêy Nghị quyết âng Chính phủ đoọng bhrợ têng Nghị quyết số 120/2020/QH14 âng Quốc hội. Chính phủ k’đươi moon Bộ Kế hoạch Đầu tư, Bộ Tài chính đớc rau t’đui đoọng dal bhlầng đoọng ha bh’rợ âng k’tiếc k’ruung pa dưr pr’ặt tr’mông âng đanuôr cr’chăl c’moo 2021-2030; vêy c’lâng bh’rợ pa liêm ma mơ lâng zập lâh 50 r’bhầu tỷ đồng zên k’rong bhrợ lâng âh 54 r’bhầu tỷ đồng zên pay đoọng ta luôn ha pêê dự án, dự án k’tứi âng cr’nọo bh’rợ.

C’moo 2022, Chính phủ ơy pa căh c’lâng bh’rợ bhrợ têng t’bấc zên vặ, pa bhlầng nắc ODA, zên vặ t’đui đoọng xay bhrợ cr’noọ bh’rợ; t’bhlầng krong zên tợơ apêê vel đong, apêê zên k’rong crêê xa nay âng doanh nghiệp, t’pâh rau zooi đoọng âng apêê tổ chức, cha nắc ma nuyh coh k’tiếc k’ruung hêê lâng k’tiếc k’ruung lơơng đoọng pa xoọng bhrợ têng, pa dưr apêê cr’nọo bh’rợ. Nâu đoo nắc pr’đợơ chr’năp liêm bhlầng, lalua ta nih bhlầng đoọng xay bhrợ liêm choom xa nay bh’rợ âng k’tiếc k’ruung pa dưr pr’ặt tr’mông âng đhanuôr zr’lụ acoon coh lâng da ding ca coong./.

VIỆC THU HÚT ĐẦU TƯ VÙNG ĐỒNG BÀO DÂN TỘC THIỂU SỐ

( Văn Hải)

Đích hướng đến của Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai (DTTS&MN) đoạn 2021-2030 là người dân thực sự được thụ hưởng lợi ích từ Chương trình, đồng thời phát huy tiềm năng, lợi thế của vùng; thúc đẩy tinh thần tự lực vươn lên của đồng bào để vùng đồng bào DTTS&MN phát triển nhanh, bền vững. Để đạt được mục tiêu này, vấn đề huy động nguồn lực, thu hút đầu tư thực hiện Chương trình được Quốc hội, Chính phủ đặc biệt quan tâm.

Nghị quyết của Quốc hội phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021-2030 xác định rất rõ là: huy động mọi nguồn lực đầu tư phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, trong đó nguồn lực nhà nước giữ vai trò quan trọng quyết định để huy động các nguồn lực khác. Đây là một điểm rất mới, rất quan trọng vì chính sách phải có nguồn ngân sách đảm bảo. Mặt khác, các địa phương vùng DTTS&MN đều là địa phương khó khăn hoặc đặc biệt khó khăn. Do vậy, nguồn lực bổ sung từ Trung ương là một điều kiện tiên quyết để đạt được mục tiêu.

Tuy nhiên, trong bối cảnh nguồn vốn chủ lực của nhà nước còn gặp khó khăn do dịch bệnh COVID, cần huy động thêm nguồn lực xã hội hóa để Chương trình mục tiêu Quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS&MN giai đoạn 2021-2030 được thực thi hiệu quả. Tại Kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa 15 mới đây, đại biểu Bố Thị Xuân Linh, đoàn Bình Thuận đề xuất:“Để đảm bảo tính khả thi và hiệu quả của chương trình, Chính phủ có giải pháp thật là cụ thể đảm bảo nguồn vốn kịp thời và đồng bộ theo hướng đa dạng hóa nguồn vốn. Trong đó nguồn vốn nhà nước là quan trọng và có ý nghĩa quyết định. Đẩy mạnh thu hút các nguồn lực ngoài ngân sách. Khuyến khích sự tham gia đóng góp của người dân để thực hiện mục tiêu của chương trình theo nguyên tắc nhà nước và nhân dân cùng làm. Đồng thời trong quá trình triển khai thực hiện còn phải quan tâm hướng dẫn cụ thể việc lồng ghép các nguồn vốn để thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số đạt kết quả.”

Việc tăng cường huy động nguồn lực quốc tế cho Chương trình Mục tiêu quốc gia phát triển KT-XH vùng đồng bào DTTS&MN i giai đoạn 2021-2030 cũng được đặc biệt quan tâm. Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam đã thông báo chính thức về việc Ban Thư ký Quỹ Hợp tác Giáo dục Toàn cầu (GPE) dành cho Chính phủ Việt Nam khoản viện trợ không hoàn lại 25 triệu USD và ủy thác cho Ngân hàng Thế giới sẽ là Đại lý của khoản viện trợ này cho Việt Nam. Ủy ban Dân tộc xây dựng kế hoạch phối hợp với Bộ Kế hoạch Đầu tư, Bộ Tài chính để tham mưu cho Chính phủ sử dụng 25 triệu USD viện trợ không hoàn lại của GPE, để bổ sung thành tố ưu đãi cho khoản vay đề xuất là 150 triệu USD từ Ngân hàng Thế giới bổ sung cho triển khai thực hiện Chương trình MTQG phát triển KT-XH vùng đồng bào DTTS&MN giai đoạn 2021-2030.Bên cạnh đó, Thủ tướng Chính phủ vừa phê duyệt Đề án kéo dài thời gian thực hiện Quyết định số 2214 về việc phê duyệt Đề án "Tăng cường hợp tác quốc tế hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số" đến năm 2025,  với mục tiêu tổng quát nhằm tiếp tục tăng cường hợp tác thu hút các nguồn lực vốn đầu tư, khoa học kỹ thuật, kinh nghiệm của các nước, các tổ chức quốc tế, tập thể, cá nhân ở nước ngoài, hỗ trợ đầu tư phát triển kinh tế - xã hội cho vùng đồng bào DTTS&MN. Các lĩnh vực ưu tiên của Đề án gắn với nội dung Chương trình Mục tiêu quốc gia phát triển KT-XH vùng đồng bào DTTS&MN giai đoạn 2021 - 2030.

Cụ thể, giải quyết tình trạng thiếu đất ở, nhà ở, đất sản xuất, nước sinh hoạt của hộ dân tộc thiểu số; phát triển sản xuất nông, lâm nghiệp, phát huy tiềm năng, thế mạnh của các vùng miền để sản xuất hàng hóa theo chuỗi giá trị. Đầu tư cơ sở hạ tầng thiết yếu, phục vụ sản xuất, đời sống trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số và các đơn vị sự nghiệp công của lĩnh vực dân tộc; đầu tư phát triển giáo dục đào tạo vùng DTTS&MN nâng cao chất lượng nguồn nhân lực là người DTTS; đầu tư nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ trong các mô hình liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị. Bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của các DTTS gắn với phát triển du lịch; chăm sóc sức khỏe nhân dân, nâng cao thể trạng, tầm vóc người dân tộc thiểu số; phòng chống suy dinh dưỡng trẻ em; thực hiện bình đẳng giới và giải quyết những vấn đề cấp thiết đối với phụ nữ và trẻ em…

Đề án phấn đấu đến năm 2025, thu hút tối đa các tiềm năng nguồn lực quốc tế, đặc biệt là nguồn viện trợ không hoàn lại, nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức và vốn vay ưu đãi. Vận động, thu hút đầu tư quốc tế hỗ trợ phát triển KT-XH vùng đồng bào DTTS&MN dựa trên nhu cầu và thực tiễn, tiềm năng và lợi thế của từng địa phương, từng dân tộc, trên nguyên tắc bảo tồn và phát triển các giá trị, bản sắc văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc, bảo vệ môi trường.Vận động hỗ trợ kỹ thuật từ các tổ chức, cá nhân quốc tế hỗ trợ nâng cao năng lực cho người dân vùng dân DTTS&MN; công chức, viên chức thực hiện công tác dân tộc các cấp từ trung ương tới địa phương.

Một năm qua, dù chịu tác động của dịch COVID-19 và là năm chuyển giao giữa hai nhiệm kỳ Chính phủ, nhiều quyết sách đã được ban hành, triển khai kịp thời, trong đó có nghị quyết của Chính phủ nhằmthực hiện Nghị quyết số 120/2020/QH14 của Quốc hội. Chính phủ chỉ đạo Bộ Kế hoạch Đầu tư, Bộ Tài chính dành ưu tiên cao nhất cho Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển KT-XH vùng đồng bào DTTS&MN giai đoạn 2021-2030; có phương án cân đối đủ hơn 50 nghìn tỷ đồng vốn đầu tư và hơn 54 nghìn tỷ đồng vốn chi thường xuyên cho các dự án, tiểu dự án của Chương trình.

Năm 2022, Chính phủ đưa ra giải pháp thực hiện đa dạng hóa nguồn vốn huy động, nhất là ODA, vốn vay ưu đãi để triển khai thực hiện chương trình; tăng cường huy động vốn từ ngân sách địa phương, các nguồn huy động đóng góp hợp pháp của doanh nghiệp, vận động tài trợ của các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước để bổ sung nguồn lực cho triển khai thực hiện chương trình. Đây sẽ là nguồn lực quan trọng, cần thiết để triển khai hiệu quả Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển KT-XH vùng đồng bào DTTS&MN./.