Vêy bơơn tước cớ ooy chr’val Trà Hiệp, chr’hoong TRà Bồng công nắc bêl cóh cr’noon Cưa ơy bhrợ têng xang lâng pa luíh đong văn hoá cr’noon ting cơnh bh’rợ đong đh’rơơng dal cơnh ty đanh âng đhanuôr Cor. Đong văn hoá vêy chr’nắp lấh 2 tỷ đồng n’nâu nắc vêy ta bhrợ lâng n’loong ga mắc liêm nhâm. Cóh z’đâr nắc vêy ta pa chăm ting cơnh cha năm cóh n’đoóh a doóh âng đhanuôr Cor. T’coóh bhươl Hồ Văn Lên, ắt cóh cr’noon Cưa, chr’val Trà Hiệp, chr’hoong Trà Bồng bhui har bêl xay truíh ooy bhươl cr’noon đay ơy bơơn bhrợ đong Văn hoá ting cơnh bh’rợ đong đh’rơơng. Nâu đoo nắc bh’rợ đoọng zư lêy pazêng rau chr’nắp văn hoá ty đanh âng đhanuôr Cor: “Tơợ bêl bhrợ têng đong n’nâu nắc đhanuôr ta luôn tước ooy đâu ắt prá xay đhị đâu”.

Ha dzợ a đhi Hồ Văn Thanh cắh mặ p’lơớp rau bhui har bêl cr’noon âng đay vêy zr’lụ đoọng apêê ta đhâm c’mor pa têết pa dưr đợ rau chr’nắp pr’hay văn hoá âng apêê t’coóh ta ha pa choom đoọng ha lang t’tun. Ađhi Hồ Văn Thanh prá: “Acu nắc bơơn pa choom truyền thống âng manuýh Cor, a ting pa choom cóh c’bhúh t’nơớt, acu bhui har pa bhlâng lâng cóh ha y chroo nắc choom zư lêy đợ rau chr’nắp pr’hay âng k’conh pa bhướp ahay đớc đoọng lâng acu nắc bơơn pa têết pa dưr k’rơ lấh mơ…”

Vêy bơơn đợ bh’rợ pa choom đoọng ha lang ta đhâm c’mor nắc đươi dua bấc ooy apêê g’lăng z’hai manuýh Cor ha lêệng loom lâng rau chr’nắp pr’hay văn hoá ty đanh âng acoon cóh đay. Chr’hoong Trà Bồng ơy bhrợ têng liêm choom xa nay bh’rợ zư lêy lâng pa dưr pazêng rau đơ chr’nắp pr’hay văn hoá ty đanh âng manuýh Cor. Ting n’nắc, apêê vel đong cóh chr’hoong nắc ch’mêết lêy pazêng rau đơ chr’nắp văn hoá vật thê, phi vật thể; bhrợ têng bấc bhiệc bhan ty đanh, chêếc lêy, ha âu đớc bấc rau tr’coọ xa nul âng manuýh acoon cóh; pa choom đoọng cớ ha pêê g’lăng z’hai. Đhanuôr Cor đhị chr’hoong Trà Bồng nắc muy cóh m’bứi manuýh acoon cóh đhị tỉnh Quảng Ngãi dzợ zư đớc đợ rau chr’nắp pr’hay văn hoá ty đanh. Bấc rau bh’rợ j’niêng cr’bưn, bhiệc bhan vêy ta bhrợ têng cớ, zư lêy, pa dưr lâng dưr váih t’ngay bhiệc bhan âng bhươl cr’noon, âng đhanuôr. Cóh đêếc chr’nắp bhlâng nắc bhiệc bhan Điện Trường Bà nắc vêy Bộ Văn hoá – Thể thao lâng Du lịch xay moon nắc c’kir phi vật thể âng k’tiếc k’ruung.

T’mêê đâu, UBND tỉnh Quảng Ngãi ơy xrặ bhrợ bha ar bha tơ pa gơi ooy Bộ Văn hoá – Thể thao lâng Du lịch k’dua zúp zooi zên tơợ ngân sách âng Trung ương lấh 162 tỷ đồng đoọng bhrợ têng Dự án zr’lụ zư lêy pa dưr văn hoá đhanuôr Cor, chr’hoong Trà Bồng. Đợ bh’rợ âng zr’lụ zư lêy n’nâu pazêng vêy: muy đhr’nong đong tưởng niệm Ava Hồ lâng apêê anh hùng liệt sỹ, muy đhr’nong đong đớc p’cắh pazêng rau pr’đươi ty đanh vêy chr’nắp, muy a bóc chóh pô sen, đong đh’rơơng, đong đh’rơơng dal âng manuýh Cor vêy ta bhrợ cớ… Ha dang bh’rợ n’nâu vêy ta bhrợ têng nắc pr’đơợ đoọng chr’hoong Trà Bông bơơn zư lêy đợ rau chr’nắp pr’hay văn hoá âng acoon cóh đay. T’coóh Nguyễn Xuân Bắc, Chủ tịch UBND chr’hoong Trà Bồng xay moon, đh’rứah lâng bh’rợ t’bhlâng pa dưr kinh tế, t’bil ha ul pa xiêr đharứt nắc chr’hoong dzợ k’rang xay bhrợ bh’rợ zư lêy pazêng rau đơ chr’nắp pr’hay văn hoá truyền thống âng manúy Cor. Lêy nâu đoo nắc muy bh’rợ bha lâng âng chr’hoong: “Tơợ xa nay bh’rợ n’nâu azi nắc bhrợ têng đong sinh hoạt cộng đồng. Công cơnh nắc bhrợ t’váih lớp pa choom ooy nghệ thuật chiing goong, pr’hát acoon cóh, đợ rau t’nơớt lâng cóh đêếc nắc dzợ vêy đớc đoọng zên xay bhrợ. Tơợ đêếc zập c’moo azi ta luôn bhrợ têng pazêng rau bhiệc bhan lâng zư lêy đợ rau chr’nắp pr’hay văn hoá âng acoon cóh đay”.

Đh’rứah lâng pazêng đhi noo acoon cóh n’lơơng, đhanuôr Cor cóh chr’hoong TRà Bông nắc ơy t’bhlâng k’rơ lấh mơ cóh bh’rợ zư lêy pr’ắt tr’mông văn hoá ty đanh âng acoon cóh đay./.

Trà Bồng giữ gìn các giá trị truyền thống của dân tộc

      Anh Vinh

Trà Bồng là một trong những huyện miền núi của tỉnh Quảng Ngãi còn lưu giữ được nhiều giá trị truyền thống về bản sắc văn hóa dân tộc. Đến nay,  hầu hết các bản làng ở huyện Trà Bồng đều có đội cồng chiêng, những lễ thức gắn liền với đời sống văn hóa của người  Cor vẫn còn lưu giữ. Đặc biệt là các nghệ nhân đã trao truyền lại cho thế hệ trẻ để giữ gìn các giá trị văn hóa này.

       Có dịp trở lại xã Trà Hiệp, huyện Trà Bồng cũng là lúc ở thôn Cưa hoàn thành đưa vào sử dụng Nhà văn hóa thôn  theo mô hình nhà sàn dài truyền thống của đồng bào Cor. Nhà văn hóa hơn 2 tỷ đồng này được làm bằng gỗ rất khang trang. Bên ngoài được trang trí những hoa văn thường có trên trang phục của đồng bào Cor. Già làng Hồ Văn Lên, ở thôn Cưa, xã Trà Hiệp, huyện Trà Bồng tự hào khi nói về thôn mình đã xây dựng được Nhà văn hóa theo mô hình nhà sàn. Đây là cách để lưu giữ các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào Cor. “Từ khi xây dựng nhà cộng đồng thì ba con thường xuyên tới sinh hoạt đây”.

Còn em Hồ Văn Thanh không dấu được  niềm vui khi thôn của mình có nơi để thanh niên được kế thừa sự trao truyền văn hóa truyền thống của người già với lớp trẻ. Em Hồ Văn Thanh bộc bạch: “Em có cơ hội tiếp cận truyền thống của người Cor, em tham gia với đội múa và em rất vinh hạnh tham gia và sau này có thể học hỏi giữ truyền thống của ông cha ta hồi xưa để lại và tiếp nối...”

Có được những buổi tập dượt cho lớp trẻ chính là nhờ những nghệ nhân người Cor nặng lòng với văn hóa truyền thống của dân tộc mình. Huyện Trà Bồng triển khai thực hiện có hiệu quả “Đề án bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của người Cor”. Theo đó, các địa phương trong huyện điều tra các giá trị văn hóa vật thể, phi vật thể; tổ chức lễ hội truyền thống, sưu tầm các nhạc cụ dân tộc; tập huấn cho nghệ nhân. Đồng bào Cor tại huyện Trà Bồng là một trong số ít dân tộc thiểu số ở tỉnh Quảng Ngãi còn giữ được bản sắc văn hóa truyền thống đặc sắc. Nhiều nghi lễ, lễ hội được phục dựng, bảo tồn, phát huy và trở thành ngày hội của cộng đồng. Trong đó đáng chú ý là Lễ hội Điện Trường Bà được Bộ VH-TT&DL công nhận là Di sản phi vật thể quốc gia.  Mới đây, UBND tỉnh Quảng Ngãi đã có tờ trình gửi Bộ Văn hóa- Thể thao và Du lịch đề nghị hỗ trợ kinh phí từ nguồn ngân sách Trung ương hơn 162 tỉ đồng để triển khai xây dựng Dự án Khu bảo tồn văn hóa dân tộc Cor, huyện Trà Bồng. Hạng mục công trình trong khu bảo tồn bao gồm: một nhà tưởng niệm Bác Hồ và các anh hùng liệt sĩ, một nhà trưng bày, một hồ sen, nhà sàn, nhà dài truyền thống người Cor được phục dựng…Nếu dự án này triển khai là điều kiện để huyện Trà Bồng giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc mình. Ông Nguyễn Xuân Bắc, Chủ tịch UBND huyện Trà Bồng cho biết, bên cạnh phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo, huyện luôn quan tâm đến việc bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống của người Cor, coi đây là một nhiệm vụ trọng tâm của huyện. “Thông qua đề án này chúng tôi xây dựng hệ thống nhà sinh hoạt cộng đồng. Cũng như là mở các lớp truyền dạy về nghệ thuật cồng chiêng, dân ca dân vũ và trong đó bố trí kinh phí. Qua đó hàng năm chúng tôi tổ chức thường xuyên các lễ hội và gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc của mình”.

       Cùng với các dân tộc anh em khác, đồng bào Cor ở Trà Bồng đã có nhiều nỗ lực trong việc giữ gìn đời sống văn hóa truyền thống của dân tộc./.