Coh đhr’nong đong ăt đhị n’dup da ding Bà Rá, phường Sơn Giang, thị xã Phước Long, tỉnh Bình Phước, p’căn Huỳnh Thị Minh Tuyết ( đh’nơc buôn moon năc Bảy Tuyết) đương hơnh a zi lâng cr’chăng đha nui. 78 c’moo âi n’đhang a đoo công dzợ pa bhriêl tu cơnh đêêc đợ t’ruih bh’rợ zêl pruh a rập Mỹ đhị Phước Long r’dợ bơơn a va truih cơnh phim tư liệu bơơn pa căh cớ.

Ta ling lêy bôl da ding Bà Rá, a va Bảy Tuyết moon, coh đêêc năc ting đhị bhrợ cách mạng âng C’bhuh biệt động Bà Rá prang 10 c’moo, tơợ c’moo 1965 tươc bêl bơơn pa chô Phước Long moot t’ngay 6/1/1975. C”bhuh biệt động Bà Rá âng Tỉnh ủy Phước Long bhrợ t’vaih, tr’nơơp năc âng t’cooh Phạm Văn Quý, Thường vụ Cao ủy K25 bhrợ đội trưởng; 3 c’moo t’tun, a va Bảy Tuyết đâc k’đhơợng bhrợ. T’ngay n’năc, bh’rợ âng c’bhuh năc xơợng bhrợ 3 mũi giáp công coh vel đong, coh đêêc vêy bh’rợ p’too moon bhrợ pa dưr cơ sở cách mạng, p’too moon đoọng pêê năl ha binh lính sĩ quan a rập, bhrợ apêê bh’rợ quân sự “ diệt ác phá kìm”.

Tu đơn vị k’đhơợng bhrợ bh’rợ pa bhlâng chr’năp coh cr’loọng a rập ăt bhrợ tu cơnh đêêc Tỉnh ủy Phước Long âi quyết định pa dzooc chế độ phụ cấp ha c’bhuh biệt động tươc 2 chu t’piing lâng apêê đơn vị n’lơơng lâng bơơn ra văng đoọng p’nănh cha răh, pr’đươi pr’dua z’zăng k’rơ cơnh, Cối 60, B40, AK47, p’lêê mìn, cha răh, z’nươu... C’bhuh công bơơn pa dưr bâc nắc đợ cán bộ bha lâng vêy trình độ, z’hai g’lăng:“Đơn vị vêy bêl bâc bêl hăt, ha dang coh piing k’đươi đoọng năc bơơn vêy lâh m’zêt cha năc, ha dang n’đăh ping pa chô ooy đơn vị dzợ 6-7 cha năc, n’jưah lươt pa bhrợ, n’jưah zêl pruh a rập, n’jưah zư lêy điện đài cơ yếu. Xang n’năc a cu lêy zr’năh k’đhap tu cơnh đêêc t’đang điện ooy tỉnh zươc đoọng nêêh quân chô, ha dang căh, căh zâp c’bhuh zư lêy, bil apêê cán bộ n’’nâu pa bhlâng cr’pân tu năc cơ yếu lâng điện đài.”

C’bhuh biệt động Bà Rá bh’rợ côh pr’đơợ pa bhlâng zr’năh k’đhap đhị a ral da ding, coh bêl a râp ga noo pay prang bôl da ding lâng toor đêêc năc căn cứ, đồn bốt a râp. Bh’rợ chr’năp âng c’bhuh năc bâc cơnh, đươi dua râu cr’pân lâng k’đhap âng da ding ca coong, pruh n’đăh nguôi, zêl rơợng n’đăh cr’loọng, hr’luc đoọng zêl, bơơn lum a râp năc pruh pănh. C’bhuh biệt động buôn pruh đợ g’luh k’tứi la lêêh, vêl bêl muy t’ngay zêl pruh 2-3 g’luh. Apêê  g’luh zêl ga măc cơnh moot ooy tang bhuông păr Phước Bình, tuh đồn Phước Lộc, vel Sơn Giang, pa hư poong Đăc Lung... năc c’bhuh pa zum lâng quân giải phóng, bộ đội vel đong.

C’xêê 7/1972, c’rơ đhur xang bâc chu bhrêy, a va Bảy Tuyết bơơn pa chô ooy căn cứ lâng bhrợ Phó Chủ tịch Hội pân đil tỉnh Bình Phước ( ahay), k’đươi k’đhơợng bhrợ Đội trưởng Đội biệt động Bà Rá ha t’cooh Nguyễn Văn Thỏa ( Bảy Thỏa), bêl đâu xooc bhrợ đội phó.

K’zêt c’moo âi lâh, n’đhang coh loom luônh âng t’cooh Nguyễn Văn Thỏa công dzợ hay ghit apêê c’moo c’xeê ăt ma mông coh vel đông da ding Bà Rá. Cr’chăl a hay căh choom bêch ngăn, t’cooh Thỏa âi đơơng tơơm h’ra, prí c’ruôl tơợ da ding Bà Rá chô choh coh toor đong đay ăt đhị phường Phú ợi, thành phố Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương. T’cooh Thỏa moon, năc đoo zêng muy cr’chăl đoọng hay. Tơơm prí c’ruôl, p’lêê h’ra năc ch’na bha lâng âng c’bhuh coh bâc t’ngau c’xêê zr’năh xr’dô bêl a râp cha groong c’lâng đơơng âng ch’na. Vêy bâc c’xêê p’răng xơơt, a râp ga ving đhị apêê acoon toọm, c’bhuh năc đhưh đươi dua đợ đac dzrịm hooi tơợ apêê boọng bhloc bhluôi, gợp đhêl bhrợ đac ộm. Bâc g’luh k’hir pâm gruh, đợ băng bh’rêy tu ca xanh, ca hip căp... doó bhrợ ha chiến sĩ biệt động đhur loom. T’cooh Thỏa moon ghit, bâc t’ngay c’xêê n’năc, năc râu zooi đoọng âng đha nuôr, coh đêêc vêy đha nuôr acoon coh đhị đêêc, c’bhuh biệt động Bà Rá vêy p’xoọng c’rơ đoọng ăt ma mông lâng chiến đấu grơơ nhool, bhrợ ha râp k’pân ga hơt:“Bơơn ăt bhrợ coh chiến trường zr’năh xr’dô n’nâu năc đươi vêy râu zooi đoọng, băn par âng dha nuôr. Năc đoo đha nuôr Kinh, đha nuôr acoon coh bêl bơơn năl ghit ooy cách mạng zêng năc đợ ma nưih chăp kiêng k’tiêc k’ruung. Loom chăp kiêng âng apêê đoo lâng k’tiêc k’ruung la lua chr’năp ga măc, ha dang căh vêy apêê đoo năc đhi noo zi coh đơn vị căh mă ăt ma mông đhị râu groong ga ving âng a râp.”

X’ría c’moo 1974, ha luh c’moo 1975, xang bele zooi c’rơ, k’đơơng c’lâng đoọng đơn vị bha lâng, đơn vị pháo binh bơơn tươc zr’lụ a râp, lêêng c’chêêt a râp coh chiến dịch c’lâng 14- Phước Long đoọng pa chô Phước Long tơợ têy a râp, pa chô pa zêng muy tỉnh tr’nơơp âng miền Nam, c’bhuh biệt động Bà Rá công lưch bh’rợ.

Năc muy cha năc dzợ năl ghit ooy lịch sử, pa bhlâng ănc coh g’luh pa chô Phước Long, Đại tá  Trần Quang Triệu, Phó Tư lệnh Quân đoàn 4 l’lăm a hay moon ghit, C’bhuh biệt động Bà Rá vêy bh’rợ pa bhlâng chr’năp zooi Trung đoàn 165, Sư đoàn 7 âng đoo bhrợ Trung đoàn trưởng choom lươt đăn cơ quan bha lâng âng a rập đoọng bhrợ t’vaih chiến thắng Phước Long. Đại tá Trần Quang Triệu moon, bêl đêêc Phước Long cơnh lâng đhăm da ding bôh chônh, k’đhap đoọng c’bhuh hêê ra pă zêl n’đhang choom zêl đơơh, pruh hân tu cơnh đêêc đơn vị lum bâc zr’năh k’đhap. Cr’chăl đêêc, trung đoàn âi bơơn c’bhuh Biệt động Bà Rá k’đơơng c’lâng, zooi ra pă ma nưih ăt goon liêm glăp. Chiến thắng Phước Long năc bh’rợ lươt ch’mêêt lêy mâng đanh, zooi ha trung ương vêy cơnh xay moon pr’đơợ đoọng pa chô miền Nam coh cr’chăl đơơh bhlâng:“Choom moon c’bhuh Biệt động âi zooi Trung đoàn bhrợ t’vaih pr’đơợ ra văng đơơh lâh; bhrợ ha bộ đội vêy mâng loom chiến thắng bêl năl bh’rợ âng a râp. Đh’rưah lâng pa căh râu liêm loom ăt ma mông bhlưa vel đong lâng bộ đội bha lâng, tr’zooi tr’đoọng bhrợ têng liêm xang bh’rợ.”

Râu yêm têêm âi chô cớ, apêê chiến sỹ coh c’bhuh biệt động c’moo a hay đơp bh’rợ t’mêê. Vêy ngai rach chô vel đong Long An, veye ngai pa bhrợ coh tỉnh Bình Thuận, vêy ngai ăt ma mông coh Phước Long n’đhang đợ c’moo c’xêê “ cha crâng, bêch da ding” công dzợ ăt đhô coh loom luônh âng zâp ngai. 45 c’moo âi lâh đanh dap tợơ t’ngay pa chô Phước Long tươc pa chô miền Nam, bh’nơơn lâng đợ râu đơơng đoọng âng đội biệt động Bà Rá c’moo đêêc, ta luôn năc râu hâng hơnh âng đha nuôr Phước Long, đha nuôr Bình Phước./.

Chuyện về Đội biệt động Bà Rá

                         PV Hương Lý

        Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, ở nhiều địa phương hình thành các đội biệt động với nhiệm vụ vừa đánh địch, vừa xây dựng cơ sở cách mạng trong lòng địch. Ở tỉnh Phước Long (nay là tỉnh Bình Phước) cũng có đội biệt động như thế với tên gọi Đội biệt động Bà Rá. Đội biệt động này đã khiến kẻ địch ăn không ngon, ngủ không yên, góp phần không nhỏ vào công cuộc giải phóng Phước Long năm 1975.

Trong căn nhà dưới chân núi Bà Rá ở phường Sơn Giang, thị xã Phước Long, tỉnh Bình Phước, bà Huỳnh Thị Minh Tuyết (tên thường gọi là Bảy Tuyết) đón chúng tôi bằng nụ cười nhân hậu. Ở cái tuổi 78 nhưng bà vẫn còn rất minh mẫn nên những câu chuyện trong kháng chiến chống Mỹ tại Phước Long lần lượt được bà kể như phim tư liệu được tua lại.

        Ngước nhìn ngọn núi Bà Rá hùng vĩ, bà Bảy Tuyết nói, trên đó từng là nơi hoạt động cách mạng của Đội biệt động Bà Rá suốt 10 năm liền, từ năm 1965 đến khi giải phóng Phước Long vào ngày 6/1/1975. Đội biệt động Bà Rá do Tỉnh ủy Phước Long thành lập, ban đầu do ông Phạm Văn Quý, thường vụ Cao ủy K25 làm đội trưởng; 3 năm sau, bà Bảy Tuyết lên tiếp quản. Ngày ấy, nhiệm vụ của đội là thực hiện 3 mũi giáp công ngay trên địa bàn, trong đó có việc vận động xây dựng cơ sở cách mạng, tuyên truyền vận động để giác ngộ cho binh lính sĩ quan địch, tổ chức các hoạt động quân sự "diệt ác phá kìm".

        Do đơn vị đảm đương nhiệm vụ hết sức đặc biệt trong lòng địch nên Tỉnh ủy Phước Long đã quyết định tăng chế độ phụ cấp cho đội biệt động gấp 2 lần so với các đơn vị khác và được trang bị vũ khí, khí tài, thiết bị tương đối mạnh, như: cối 60, B40, AK47, mìn trái, đạn dược… Quân số đội cũng được tăng cường là những cán bộ cốt cán có trình độ, năng lực: “Đơn vị có lúc nhiều lúc ít, nếu trên chi viện thì được mười mấy người, nếu trên rút về đơn vị còn 6-7 người, vừa đi công tác, vừa đánh địch, vừa bảo vệ điện đài cơ yếu. Sau đó tôi thấy khó khăn nên điện về tỉnh xin cho rút bớt quân về, chứ không đủ lực lượng bảo vệ, mất mấy cán bộ này rất nguy hiểm vì là cơ yếu và điện đài”

Đội biệt động Bà Rá hoạt động trong điều kiện rất khó khăn ở lưng chừng núi, trong khi địch chiếm lĩnh vị trí trên đỉnh núi và xung quanh núi đầy căn cứ, đồn bốt địch. Chiến thuật của đội rất đa dạng, lợi dụng sự hiểm trở của núi rừng, đánh bên ngoài, đánh táo bạo thọc sâu, trà trộn để đánh, đụng địch là đánh. Đội biệt động thường đánh những trận nhỏ lẻ, có khi một ngày đụng độ 2-3 trận. Các trận đánh lớn như đột kích vào sân bay Phước Bình, đánh đồn Phước Lộc, ấp chiến lược Sơn Giang, phá cầu Đắc Lung… thì đội phối hợp với quân giải phóng, bộ đội địa phương.

Tháng 7/1972, sức khỏe yếu sau nhiều lần bị thương, bà Bảy Tuyết được rút về căn cứ và làm Phó Chủ tịch Hội phụ nữ tỉnh Bình Phước (xưa), giao lại nhiệm vụ Đội trưởng Đội biệt động Bà Rá cho ông Nguyễn Văn Thỏa (Bảy Thỏa), lúc này đang là đội phó.

         Hàng chục năm trôi qua nhưng trong tâm trí của ông Nguyễn Văn Thỏa vẫn nguyên vẹn ký ức về những năm tháng bám trụ trên địa bàn núi Bà Rá. Quá khứ không ngủ yên, ông Thỏa đã đem cây sung, cây chuối rừng từ núi Bà Rá về trồng trong vườn nhà ở phường Phú Lợi, thành phố Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương. Ông Thỏa nói, nó là cả một trời kỷ niệm. Cây chuối, trái sung là thức ăn chính của đội trong những ngày tháng thiếu thốn khi địch cắt đường tiếp tế. Có những tháng mùa nắng, địch phục kích tại các con suối, đội phải tận dụng nước rỉ ra từ các mạch nguồn, khe đá làm nước uống. Những cơn sốt rét rừng, những vết thương do rắn rết...không làm các chiến sĩ đội biệt động nao núng. Ông Thỏa khẳng định, những ngày tháng ấy, chính sự giúp đỡ, chở che của quần chúng nhân dân, trong đó có đồng bào người dân tộc thiểu số tại chỗ, mà Đội biệt động Bà Rá thêm sức mạnh để bám trụ và chiến đấu kiên cường, khiến cho kẻ thù phải khiếp sợ: “Bám trụ được trên chiến trường ác liệt này thì nhờ tình thương, chở che, đùm bọc của đồng bào. Đó là đồng bào Kinh hay đồng bào dân tộc khi được giác ngộ cách mạng đều là những người dân yêu nước. Tình yêu, tấm lòng của họ đối với Tổ quốc thật sự tuyệt vời, nếu không có họ thì anh em ở đơn vị không thể bám trụ trong vòng vây của quân thù"

Cuối năm 1974- đầu năm 1975, sau khi giúp sức, dẫn đường để các đơn vị chủ lực, đơn vị pháo binh tiếp cận mục tiêu của địch, tiêu diệt địch trong chiến dịch đường 14- Phước Long để giành chiến thắng Phước Long, giải phóng hoàn toàn một tỉnh lỵ đầu tiên của miền Nam, Đội biệt động Bà Rá cũng kết thúc nhiệm vụ. 

         Là một nhân chứng sống của lịch sử, đặc biệt là trong công cuộc giải phóng Phước Long, Đại tá Trần Quang Triệu, nguyên Phó Tư lệnh Quân đoàn 4 nhấn mạnh, Đội biệt động Bà Rá có vai trò hết sức quan trọng giúp Trung đoàn 165, Sư đoàn 7 do ông làm Trung đoàn trưởng tiến sát vào cơ quan đầu não của địch để làm nên chiến thắng Phước Long. Đại tá Trần Quang Triệu nói, lúc đó Phước Long với địa hình núi non hiểm trở, rất khó triển khai lực lượng nhưng phải đánh nhanh, đánh gấp nên đơn vị gặp nhiều khó khăn. Thời điểm đó, trung đoàn đã được Đội biệt động Bà Rá dẫn đường, giúp tổ chức đội hình phù hợp. Chiến thắng Phước Long là đòn trinh sát chiến lược, giúp cho trung ương có nhận định thời cơ để giải phóng hoàn toàn miền Nam trong thời gian sớm nhất: “Có thể nói Đội biệt động đã giúp Trung đoàn tạo nên thời cơ chuẩn bị nhanh hơn; làm cho bộ đội có niềm tin chiến thắng khi biết hoạt động của địch. Đồng thời thể hiện cái tình giữa địa phương và bộ đội chủ lực có sự gắn kết, giúp đỡ nhau hoàn thành nhiệm vụ”)

  Hòa bình lập lại, các chiến sỹ trong Đội biệt động năm xưa nhận nhiệm vụ mới. Có người trở về quê Long An, người công tác ở tỉnh Bình Thuận, người ở lại Phước Long nhưng những năm tháng "ăn rừng, ngủ núi" vẫn in sâu trong tâm trí của mỗi người. 45 năm đã trôi qua kể từ ngày giải phóng Phước Long tiến đến giải phóng hoàn toàn miền Nam, chiến công và những cống hiến, hy sinh của Đội biệt động Bà Rá năm xưa, luôn là niềm tự hào của người dân Phước Long, người dân Bình Phước./.