A noo Kim Huông ặt đhị chr’val Hoà Lợi, chr’hoong Châu Thành đoọng năl: nâu đoo nắc hân noo a bhrêy pô g’lúh pêê bơơn hân noo chr’nắp cung dal. Dáp lêy 2 công a bhrêy pô bhoóc lâng chr’nắp 18 r’bhầu đồng/kg pa câl đhị ha rêê, a noo ơy vêy bơơn lãi k’nặ 30 ức đồng. Vêy bơơn bh’nơơn nâu nắc đươi vêy a noo năl ghít cơnh chóh bhrợ ha dợ vêy bơơn năl tợơ bh’rợ ta luôn đương t’mệêng xợơng apêê t’ruíh pa xưl âng Đài P’rá Việt Nam, pa bhlầng nắc t’ruíh pa xưl p’rá Khmer.“Cóh đâu đhanuôr ta luôn đương t’mệêng xợơng đài. Lalăm a hay, zr’lụ nâu căh vêy điện nắc muy vêy choom xợơng đài radio a năm. Nâu kêi n’đhơ ơy vêy điện ha dợ cung căh choom lơi đài tu ơy u loóih xợơng. Xợơng đoọng năl chr’nắp, bhơi ra véh, p’lêê p’coo vêy chr’nắp dzoóc đhuônh cơnh ooy. Vêy bêl choom năl đoo rau vêy chr’nắp dal, chóh bhrợ vêy liêm choom lâng zr’lụ âng đay ặt căh. Xợơng xa nay đăh đài n’jứah đấh, n’jứah pa bhrợ, n’jứah t’mệêng xợơng”.

       Ha dợ t’coóh Thạch Khôn ặt đhị vel Bãi Xão Giữa, chr’val Kim Sơn, chr’hoong Trà Cú đoọng năl: cung đươi vêy đài xay moon đăh cr’noọ bh’rợ băn a chông cóh bhươn k’bhuốc, t’coóh nắc ơy băn p’lóh pa xoọng a xiu lâng a chông t’công t’viêng cóh dứp a bóc a tao, tu cơnh đếêc cung vêy bơơn pa xoọng bơr pêê zệt ức đồng zập hân noo. Ha dang đương g’nưm tợơ 2hecta a tao cơnh lalăm a hay nắc căh zập cha. T’coóh Thạch Khôn đoọng năl, t’ruíh pa xưl p’rá Khmer âng Đài P’rá Việt Nam căh muy nắc c’lâng xa nay, cha ớh bấc rau nắc dzợ xay moon pazêng apêê ngai z’lấh k’đháp đha rựt, vêy cơnh bhrợ cha choom, bhrợ têng cơnh liêm t’mêê đoọng đhanuôr ting pa choom bhrợ têng đoọng đh’rứah z’lấh đha rựt:“Lâng a cu, Đài căh choom căh vêy tu cơnh apêê pa choom cóh đài ghít bhlầng. Cóh đếêc vêy t’ruíh pa xưl p’rá Khmer âng Đài P’rá Việt Nam nắc rau tr’đăn bhlầng lâng đhanuôr vel bhươl, nắc cơnh muy cha nắc thầy pa choom đăh bhrợ têng cha liêm choom, pa choom tợơ apêê bhrợ cơnh liêm t’mêê bơơn bh’nơơn dal… lâng bêl a đay ting pa choom bhrợ nắc bh’nơơn cung z’zăng”.

       Chr’val Kim Sơn, chr’hoong Trà Cú vêy 94% đhanuôr Khmer ặt ma mông. Bơr c’moo đâu đhanuôr cóh đâu ơy năl xăl cơnh bhrợ têng, chóh bhrợ xăl tợơ tơơm a tao đoọng chóh chr’nóh, bh’năn lơơng vêy bh’nơơn kinh tế dal lấh. Pazêng chr’val vêy 1.200 hecta đhăm a  tao, nâu kêi ơy vêy k’nặ muy pâng xăl chóh chr’nóh băn bh’năn cóh đác, chóh bhơi ra véh lâng ha roo. Lâng k’nặ 30 c’moo chóh a tao, bêl xăl chóh t’nơơm chr’nóh lơơng đhanuôr cóh đây lưm bấc rau k’đháp k’ra. Đhơ cơnh đếêc nắc đươi  vêy t’ruíh pa xưl p’rá Khmer âng Đài P’rá Việt Nam ơy chroi k’rong bấc bhlầng cóh bh’rợ pa choom cơnh bhrợ têng, xa nay thị trường lâng cơnh bhrợ têng liêm t’mêê cóh đhanuôr. T’coóh Kim Mạc Ly, Bí thư chi bộ, đh’rứah bhrợ trưởng ban nhân dân vel Bãi Xào Chót, chr’val Kim Sơn đoọng năl:“P’loon đhị căh ơy lướt bhrợ ha rêê căh cợ chô đăh pa bhrợ đoọng đương t’mệêng xợơng t’ruíh pa xưl p’rá Khmer âng Đài P’rá Việt Nam. T’ruíh nâu ơy âng đơơng, xay truíh đoọng ha zi xợơng bấc rau xa nay ta níh liêm. Pa bhlầng nắc c’nặt t’ruíh ma nuýh bhrợ ha rêê đhuốch lêy năl, đhanuôr đương t’mệêng xợơng ghít bhlầng, buôn năl, buôn ting bhrợ têng pa bhlầng nắc ma nuýh t’mêê xăl băn a xiu, băn a tứch a đha. Moon za zưm, đhanuôr ting xợơng bhrợ đơơng chô bh’nơơn zăng liêm choom”.

       Lâng đhanuôr acoon cóh moon za zưm lâng đhanuôr Khmer moon lalay, bh’rợ ta bil ha ul pa xiêr đha rựt căh muy nắc bh’rợ pa choom khoa học kỹ thuật, âng đơơng pazêng cr’noọ bh’rợ pr’hay, zúp zooi zên vốn…. nắc bh’rợ pa dưr đhanuôr năl pa zay bhrợ têng cha, k’rang pa dưr tr’mông tr’méh pr’loọng đong nắc rau lalua ta níh bhlầng. Tu cơnh đếêc, nắc lêy vêy pr’đươi đoọng âng đơơng tước ha đhanuôr, cóh đếêc t’ruíh pa xưl p’rá Khmer âng Đài P’rá Việt Nam nắc muy cóh pazêng c’lâng chr’nắp lâng bh’nơơn dal bhlầng lâng bh’rợ ta bil ha ul pa xiêr đha rựt, pa dưr kinh tế-xã hội đhị muy vel đong vêy  bấc đhanuôr Khmer cơnh Trà Vinh. T’coóh Thạch Sone, bêl a hay nắc bhrợ Phó Ban Tuyên giáo Tỉnh uỷ Trà Vinh đoọng năl:“Acu vêy t’mệêng xợơng t’ruíh pa xưl p’rá Khmer âng Đài P’rá Việt Nam. Choom moon, xa nay âng đài xay moon zăng zập zêng, t’hước c’lâng đoọng ha đhanuôr tệêm loom bhrợ têng cha, zooi đoọng ha đhanuôr năl pa dưr kinh tế, chroi k’rong ooy bh’rợ ta bil ha ul pa xiêr đha rựt zăng liêm choom. Moon za zưm đài ơy chroi k’rong c’rơ ga mắc bhlầng đăh pa dưr kinh tế xã hội âng tỉnh”.

       N’đhơ xoọc cóh cr’chăl dưr váih k’rơ bhlầng âng truyền thông bấc đăl c’lâng xa nay, pa bhlầng nắc Internet ha dợ làn sóng pa xưl âng đài nắc cung muy c’lâng xa nay căh choom căh vêy lâng đhanuôr đhị Trà Vinh. Pa bhlầng nắc lâng đhanuôr Khmer dzợ lưm  bấc rau k’đháp k’ra, t’ruíh pa xưl dzợ nắc pr’zợc tr’đăn, đơơng tước  pazêng rau c’năl đăh pr’ặt tr’mông lâng chroi k’rong chr’nắp ooy bh’rợ ta bil ha ul pa xiêr đha rựt./.

Chương trình phát thanh tiếng

Khmer góp phần xóa đói giảm nghèo

                                                    Thạch Sa Oanh

       Từ lâu chương trình phát thanh đã trở thành món ăn tinh thần không thể thiếu của bạn nghe đài. Riêng Chương trình phát thanh tiếng Khmer của Đài TNVN  không chỉ là kênh cung cấp thông tin bổ ích mà còn chương trình góp phần nâng cao kinh nghiệm sản xuất và xóa đói giảm nghèo, nhất là đồng bào Khmer tại Trà Vinh.

         Anh Kim Huông ở xã Hòa Lợi, huyện Châu Thành cho biết: đây là vụ cải bông thứ ba trúng mùa được giá. Chỉ tính riêng 2 công cải bông trắng với giá 18 ngàn đồng/kg bán tại rẫy, anh đã có lãi gần 30 triệu đồng. Có được kết quả này là nhờ anh nắm vững kỹ thuật canh tác mà anh có được từ việc thường xuyên theo dõi trong các chương trình phát thanh của Đài TNVN, nhất chương trình tiếng Khmer:“Ở đây bà con rất thường xuyên  nghe đài. Trước đây vùng này không có điện thì chỉ có đài radio mới nghe được. Bây giờ có điện cũng không thể bỏ đài vì đã quen rồi. Nghe để biết giá cả, rau quả mùa nào tăng mùa nào giảm. Có khi mình biết được loại nào đang có giá, phù hợp vùng đất của  mình hay không. Thông tin qua đài phát thanh vừa nhanh, có thể vừa làm việc vừa nghe”.

       Còn ông Thạch Khôn ở ấp Bãi Xão Giữa, xã Kim Sơn, huyện Trà Cú cho biết: cũng nhờ đài giới thiệu về mô hình nuôi tôm càng trong vườn dừa, ông đã mạnh dạn thả thêm cá và tôm càng xanh dưới ao mía, nên thu nhập cũng được vài chục triệu đồng/vụ. Nếu cứ trông chờ vào 2ha mía như trước đây thì sẽ không đủ ăn. Ông Thạch Khôn cho biết, Chương trình phát thanh tiếng Khmer của Đài TNVN không chỉ là kênh thông tin, giải trí phong phú mà còn giới thiệu những tấm gương vượt khó, có cách làm hay, sáng tạo để nông dân học tập làm theo cùng thoát nghèo: “Đài đối với tôi không thể thiếu vì cách hướng dẫn rất chi tiết. Trong đó chương trình tiếng Khmer của đài TNVN rất gần gũi với bà con nông thôn, như người thầy chỉ dẫn về cách làm hay, học hỏi những gương có cách làm sáng tạo, hiệu quả... và khi mình làm theo đạt được kết rất khả quan”.

       Xã Kim Sơn, huyện Trà Cú có 94% đồng bào Khmer sinh sống. Hai năm nay bà con nơi đây đã biết chuyển đổi cơ cấu kinh tế cây trồng từ cây mía sang cây trồng, vật nuôi khác có hiệu quả kinh tế cao hơn. Toàn xã có 1.200ha diện tích mía, nay đã có gần một nửa chuyển sang nuôi thủy sản, trồng màu và lúa. Với gần 30 năm canh tác mía, khi chuyển sang trồng cây khác bà con nơi đây gặp không ít khó khăn. Tuy nhiên nhờ Chương trình phát thanh tiếng Khmer của Đài TNVN đã góp phần đáng kể trong việc hướng dẫn kỹ thuật canh tác, thông tin thị trường và cách làm sáng tạo trong bà con. Ông Kim Mạc Ly, Bí thư chi bộ, kiêm trưởng ban nhân dân ấp Bãi Xào Chót, xã Kim Sơn cho biết: “Tranh thủ lúc chưa đi rẫy hoặc đi làm về để nghe chương trình tiếng Khmer của Đài TNVN. Chương trình cung cấp cho người dân chúng tôi nhiều thông tin rất bổ ích. Đặc biệt là Tiết mục nhà nông cần biết bà con luôn theo dõi sát, vì dễ hiểu, dễ làm theo nhất là những người mới chuyển sang nuôi cá, nuôi gia cầm. Nói chung bà con nghe và làm theo khá hiệu quả”.

       Đối với dân tộc thiểu số nói chung và đồng bào Khmer nói riêng, công tác xóa đói giảm nghèo không chỉ là việc chuyển giao khoa học kỹ thuật, cung cấp những mô hình hay, hỗ trợ vốn ...mà việc khơi dậy bà con biết chí thú làm ăn, quan tâm phát triển kinh tế gia đình là rất cần thiết. Do vậy, rất cần phương tiện để truyền tải đến bà con, trong đó Chương trình phát thanh tiếng Khmer của Đài TNVN là một trong những kênh quan trọng và hiệu quả nhất đối với công tác xóa đói giảm nghèo, phát triển kinh tế - xã hội ở một địa phương có đông đồng bào Khmer như Trà Vinh. Ông Thạch Sone, nguyên Phó ban tuyên giáo Tỉnh ủy Trà Vinh cho biết: “Tôi theo dõi chương trình Khmer của Đài TNVN. Có thể nói thông tin của đài đưa rất đầy đủ, định hướng cho đồng bào dân tộc an tâm phát triển sản xuất, giúp cho bà con có ý thức phát triển kinh tế, góp phần vào công tác xóa đói giảm nghèo khá tốt. Nói chung đài đã góp phần rất lớn trong việc phát triển kinh tế xã hội của tỉnh”.

       Mặc dù đang trong thời kỳ bùng nổ của truyền thông đa phương tiện, nhất là Internet nhưng làn sóng phát thanh vẫn là một kênh thông tin không thể thiếu đối người dân ở Trà Vinh. Đặc biệt đối với đồng bào Khmer còn nhiều khó khăn, phát thanh vẫn là người bạn gần gũi, mang đến những kiến thức, kỹ năng sống và góp phần quan trọng vào công cuộc xóa đói giảm nghèo./.