Crêê khúch goo cóh dzung bêl tơợ dzợ k’tứi bh’rợ lướt vốch zr’nắh k’đháp, pr’loọng đong đharứt, học lứch lớp 9, Y Phăng Mlô (26 c’moo), ắt cóh cr’noon Jok, chr’val Ea Hđing, chr’hoong Cư Mgar, tỉnh Đắk Lắk nắc đhêy học, ắt cóh đong zúp zooi na noo pân đil pa câl a tao. Đoo bêl doọ trơ vâng, ađoo buôn lướt ooy zr’lụ bhrợ têng chậu chóh n’loong cha năm đăn đong, đương ch’mêết ghít thợ bhrợ têng chậu.

Muy cr’chăl t’tun, Y Phăng vêy cr’noọ chóh bon – sai, t’nơơm n’loong cha năm đoọng pa câl. Cắh vêy chậu chóh, công cắh vêy bấc zên đoọng bhrợ têng, a đoo nắc pa choom bhrợ đợ chậu chóh n’loong cha năm la lay âng đay, n’jứah k’miáh zên, n’jứah nắc bhrợ têng cơnh cr’noọ âng đay kiêng.

K’nặ 1 c’moo chêếc pa choom bhrợ têng khuôn, bhrợ t’váih cơnh pr’đhang, Y Phăng ơy choom bhrợ t’váih đợ chậu vêy đợ rau cha chríh, cơnh chậu cơnh ly dal ngoóc, chậu cơnh giành âng pân đil, cơnh t’păl… Đợ bh’nơợn bh’rợ âng ađoo bhrợ têng nắc vêy bấc ngai n’năl, tước chêếc ta moóh lêy câl. A noo Y Phăng Mlô xay moon: “Cóh tr’nơớp bh’rợ k’đháp pa bhlâng, pa bhlâng nắc ooy zên bhrợ têng cắh vêy bấc, rau n’năl ooy bh’rợ công cắh bấc. Xang muy cr’chăl nắc vêy tơợ apêê Huyện đoàn đoọng vặ zên lâng tơợ đêếc bh’rợ nắc nhâm mâng lấh mơ. Acu đươi dua zên ooy bh’rợ câl pazêng rau pr’đươi, máy cắt, máy hàn đoọng bhrợ khuôn lâng bhr’lậ cớ đhăm k’tiếc đoọng vêy zr’lụ bhrợ têng”.

C’moo 2016, nắc Đoàn chr’val Ea H’đing pa choom, Y Phăng bhrợ bha ar xay moon cr’noọ bh’rợ tơớp bhrợ cha lâng nắc vêy Huyện Đoàn Cư Mgar zúp zooi 20 ức đồng zên vặ tơợ Quỹ tơớp bhrợ cha. Lâng đợ zên n’nâu, Y Phăng câl pr’đươi lâng t’bhlâng bhrợ têng chậu, bhrợ pa pan tr’nớt lâng xi măng. A đoo nắc dzợ chêếc lêy p’xoọng pazêng rau chậu cha chríh đoọng bhrợ têng crêê cơnh cr’noọ đươi dua âng ta mooi.

A noo Nguyễn Văn Lanh, c’la muy zr’lụ chóh bhrợ pô – n’loong cha năm cóh thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk bấc nhăn câl đợ pr’đươi âng Y Phăng bhrợ têng xay moon, nắc đhiệp ng’xay moon cr’noọ nắc Y Phăng bhrợ têng crêê cơnh đêếc. “Acu lêy a đoo cắh vêy ta pa choom cóh trường lớp hân đoo, nắc a đoo zay chêếc lêy n’năl, zay bhrợ têng, ba bi cơnh bêl vêy boo nắc a đoo dzợ pa bhrợ. Nâu đoo nắc ađoo bhrợ lâng têy, cắh vêy đươi dua máy. Rau liêm choom nắc công cơnh âng bấc apêê n’lơơng bhrợ, hân đhơ cơnh đêếc ng’lêy nắc n’léh đợ rau t’bhlâng cóh pazêng rau pr’đươi ta bhrợ têng xang”.

Xoọc đâu, zập t’ngay Y Phăng pa câl k’dâng 4- 5 chậu chóh n’loong cha năm lâng chr’nắp tơợ 50 r’bhâu đồng tước 600 r’bhâu đồng muy bêệ chậu, bhrợ t’váih thu nhập nhâm mâng zập c’moo k’dâng 50 ức đồng. Cóh cr’chăl vêy apêê câl đươi bấc bhlâng, ta mooi k’dua bhrợ têng cắh cậ đợ pr’đươi ga mắc, a đoo nắc k’dua p’xoọng manuýh ting bhrợ têng.

A noo Y Long Kbuôr, cán bộ đoàn chr’hoong Cư Mgar xay moon, bh’rợ bhrợ cha âng Y Phăng vêy đợ rau t’béch g’lăng, c’la Y Phăng nắc ta đhâm manuýh acoon cóh vêy cr’noọ t’bhlâng xay bhrợ k’rơ pa bhlâng. “Y Phăng nắc muy cha nắc ta đhâm khúch goo vêy c’rơ t’bhlâng cóh pr’ắt tr’mông lâng bhrợ têng bấc bh’nơơn bh’rợ. Bh’rợ n’nâu cắh vêy ta pa choom cóh trường lớp, nắc ađoo chêếc lêy pa choom bhrợ, pa choom tơợ sách báo cắh cậ cóh mạng, xang n’nắc nắc thiết cớ pr’đhang đoọng crêê cơnh lâng cr’noọ xoọc đâu âng thị trường lâng tước nâu cơy bh’rợ n’nâu nắc dưr váih k’rơ. Lâng ta đhâm Y Phăng nắc muy cha nắc ta đhâm khúch goo, nắc c’la đoo ơy vêy cr’noọ t’bhlâng cóh pr’ắt tr’mông nắc pazêng apêê ta đhâm c’mor n’lơơng cóh vel đong nắc công lêy ooy đêếc đoọng vêy c’rơ pa bhrợ ta têng cóh ha y chroo”.

Tước nâu cơy, Y Phăng ơy chroót lứch zên vặ tơợ zên tơớp bhrợ cha âng Huyện đoàn. A đoo xoọc vêy cr’noọ bhrợ t’bhứah bh’rợ pa bhrợ, chêếc p’xoọng manuýh pa bhrợ, chrooi đoọng bhrợ t’váih bh’rợ tr’nêng ha bấc manuýh. A đoo công pa choom đoọng ha zập ngai ha dang kiêng bhrợ têng chậu chóh n’loong cha năm. Y Phăng xay moon, tơớp bhrợ cha nắc dưr váih tơợ rau ng’kiêng, lâng manuýh n’lơơng ơy k’đháp, manuýh khúch goo cơnh a đoo công k’đháp lấh mơ. Hân đhơ cơnh đêếc ha dang ng’kiêng lâng t’bhlâng bhrợ têng, pazêng rau zr’nắh k’đháp nắc mặ ng’zơ lấh đoọng bơơn đợ rau liêm choom./.

Câu chuyện khởi nghiệp của chàng trai Ê Đê khuyết tật

                     PV H Xíu

        Không được đào tạo qua trường lớp, nhưng với sự tìm tòi, học hỏi và nghị lực vươn lên, chàng trai Y Phăng Mlô, dân tộc Ê Đê, ở huyện Cư Mgar, tỉnh Đắk Lắk đã tự mày mò khởi nghiệp với nghề làm chậu cảnh và bàn ghế bằng xi măng, bước đầu đem lại thu nhập ổn định cho bản thân.  

Bị khuyết tật bẩm sinh ở chân khiến việc đi lại khó khăn, gia đình nghèo, học hết lớp 9, Y Phăng Mlô (26 tuổi), ở buôn Jok, xã Ea Hđing, huyện Cư Mgar, tỉnh Đắk Lắk phải nghỉ học, ở nhà phụ chị gái bán nước mía. Những lúc rảnh, anh thường ra cơ sở sản xuất chậu cảnh gần nhà, chăm chú quan sát cách thợ đổ khuôn, đúc chậu.

Một thời gian sau, Y Phăng nghĩ ra ý tưởng trồng bon-sai, cây cảnh để bán. Không có sẵn chậu trồng, cũng không có nhiều vốn đầu tư, anh mày mò tự tạo ra những chiếc chậu cảnh cho riêng mình, vừa tiết kiệm chi phí, vừa thả sức sáng tạo những kiểu dáng độc đáo theo ý thích.

Mất gần 1 năm tự tìm hiểu và mày mò cách làm khuôn, tạo dáng, Y Phăng đã cho ra đời những chậu cảnh có hình thù lạ mắt như chậu hình ly cổ cao, chậu hình chiếc giày, cối giã, … Những sản phẩm anh làm ra được nhiều người biết đến và tìm đến mua. Anh Y Phăng Mlô chia sẻ: “Lúc đầu thì công việc rất là khó khăn, nhất là về nguồn vốn không được nhiều, sự hiểu biết cũng ít. Sau một thời gian thì được bên Huyện đoàn cho vay vốn và từ đó công việc được ổn định hơn. Mình sử dụng nguồn vốn vào việc mua vật liệu, máy cắt, máy hàn để làm khuôn và sửa soạn lại mặt bằng để làm”.

Năm 2016, được Đoàn xã Ea H’đing hướng dẫn, Y Phăng làm đơn trình bày ý tưởng khởi nghiệp và được Huyện Đoàn Cư Mgar hỗ trợ 20 triệu đồng vốn vay từ Quỹ Khởi nghiệp. Với số vốn này, Y Phăng mua dụng cụ, vật liệu và chuyên tâm với công việc đúc chậu, làm bàn ghế bằng xi măng. Anh còn tìm tòi thêm các mẫu chậu cảnh lạ mắt, độc đáo để làm đáp ứng thị hiếu của khách hàng.

Anh Nguyễn Văn Lanh, chủ một cơ sở trồng hoa-cây cảnh ở thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk đã nhiều lần đặt mua sản phẩm do Y Phăng làm ra cho biết, chỉ cần nói qua ý tưởng là Y Phăng thực hiện đúng. “Tôi thấy anh ấy không có học qua trường lớp nhưng mà anh ấy rất là tìm tòi, siêng năng, bởi vì ví dụ như khi trời mưa gió như vậy nhưng anh vẫn làm. Rồi Cái này làm bằng thủ công, làm bằng tay chứ không phải làm bằng máy. Chất lượng thì cũng như của nhiều người khác thôi nhưng mình thấy rằng nó có được cái sự tâm huyết trong mỗi sản phẩm”.

Hiện nay, bình quân mỗi ngày Y Phăng bán ra khoảng 4-5 chậu cảnh với giá từ 50 nghìn đến 600 nghìn đồng mỗi chậu, đem lại thu nhập ổn định mỗi năm khoảng 50 triệu đồng. Trong những đợt cao điểm, khách đặt hàng số lượng lớn hay những sản phẩm có kích thước lớn, anh phải thuê thêm người phụ giúp.

Anh Y Long Kbuôr, cán bộ đoàn huyện Cư Mgar đánh giá, mô hình khởi nghiệp của Y Phăng có sự sáng tạo; bản thân Y Phăng là người thanh niên dân tộc thiểu số giàu nghị lực. “Y Phăng là một thanh niên khuyết tật có nghị lực vươn lên trong cuộc sống và tạo ra nhiều sản phẩm. Mô hình này không qua trường lớp đào tạo mà anh ấy tự mày mò, học hỏi qua sách báo hoặc trên mạng sau đó tự thiết kế mẫu mã cho phù hợp với nhu cầu hiện tại của thị trường và đến nay thì mô hình đã phát triển mạnh hơn. Đối với thanh niên Y Phăng là một thanh niên khuyết tật mà tự bản thân mình đã có nghị lực vươn lên trong cuộc sống thì tất cả những thanh niên khác ở địa phương người ta cũng phải học hỏi để lấy đó làm động lực phát triển sau này”.

Đến nay, Y Phăng đã trả hết số tiền vay từ nguồn vốn khởi nghiệp của Huyện Đoàn. Anh đang dự định sẽ mở rộng sản xuất, tìm thêm lao động, góp phần tạo việc làm cho nhiều người khác. Anh cũng sẵn sàng hướng dẫn cho bất cứ ai thực sự yêu thích và muốn học làm chậu cảnh. Y Phăng tâm sự, khởi nghiệp phải xuất phát tự sự đam mê, với người bình thường đã khó, người khuyết tật như anh lại càng khó khăn hơn. Nhưng chỉ cần sự đam mê và quyết tâm, mọi khó khăn đều có thể vượt qua để đem lại thành công./.