Chr’hoong đảo Trường Sa, tỉnh Khánh Hòa g’luh tr’nơơp c’moo 2012, quần đảo n’đăh Đông k’tiêc k’ruung. Quần đảo trường Sa ch’ngai đhị thành phố Cam Ranh, tỉnh Khánh Hòa 248 hải lý ( năc dâng 460km), ch’ngai đhị tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu năc 305 hải lý ( dap tơợ đảo trường Sa Lớn).

Chr’hoong đảo Trường Sa vêy 3 đơn vị hành chính năc thị trấn Trường Sa, chr’val đảo Song Tử Tây lâng chr’val đảo Sinh Tồn. Tươc zâp đoo đảo, pr’dưr pr’dzoọng tr’nơơp năc đợ chiến sĩ hải quân p’niên p’not, xooc dzoong pa tih k’đhơợng súng đương goon lêy đhị cr’lặ quyền bhrợ c’la âng k’tiêc k’ruung. K’tiêc k’bunh coh apêê đảo ploh bâc năc chuôh, san hô âi bơơn dưr vaih ting c’moo c’xêê. Coh pr’đơợ đhí p’răng, plêêng k’tiêc zr’năh k’đhap, quân lâng đha nuôr coh chr’hoong đảo Trường Sa âi choom choh muy bơr râu p’lêê p’coo choom cha, bhơi r’veh đơơng m’ma tơợ k’tiêc bhlâng, cơnh đu đủ, prí, chrun, mướp, a lui, k’đâc, a rum, mồng tơi, ha bhêy, bhơi muông,...

Thị trấn Trường Sa – da dul âng quần đảo Trường Sa – gâm ngut cơnh lâng bâc râu tơơm n’loong: bàng, cram, ch’tang, h’ngoo..., n’đhang bâc bhlâng năc tơơm bàng vuông lâng tơơm phong ba. Tơơm bàng vuông năc muy coh bâc c’leh la lay âng Trường Sa. Poo bàng vuông năc muy u chơh moot bêl ha dum, pr’hoọm bhooc bhrôông, cơnh bêệ đèn lồng k’tứi. Ha la bàng vuông bơơn bộ đội lâng đha nuôr đảo đươi đoọng tôm bánh chưng moot bêl Tết. Tơơm bàng vuông k’tứi công năc đoo pr’hêl chr’năp âng đha nuôr k’tiêc bhlâng tươc ooy đảo kiêng vêy đoọng zư đơc chr’năp bêl tươc Trường Sa.

Thị trấn Trường Sa dzợ vêy c’bhuh cram t’viêng t’vir liêm- pr’dưr pr’dzoọng năc muy coh k’tiêc bhlâng a năm vêy. Năc đoo m’bur cram muy pr’conh bêl tươc lum ca coon năc sĩ quan pa bhrợ coh đảo đơơng tươc choh, đoọng ca coon n’jưih lâng đồng đội bơơn lêy pr’dưr pr’dzoọng âi looih coh vel đong, đoọng lêy coh k’tiêc bhlâng đhị đảo ch’ngai.

Quần đảo Trường Sa doó dzợ năc đợ apêê đảo k’tứi muy a đay coh m’pâng đac biển, đhị năc muy vêy đhí p’răng, boo pit. Trường Sa t’ngay đâu cơnh muy thành phố k’tứi coh Biển Đông, cơnh lâng apêê zr’lụ đha nuôr ăt ma mông, bâc vel bơơn a chông a xiu truih đảo. Thị trấn vêy đhăm bhưah 0,15 km vuông, n’juôi 630m, đhị bhưah bhlâng năc 300m, căh u lêt cơnh k’tiêc bhlâng: vêy c’lâng nhựa, vêy trường học, bệnh xá liêm cra lâng vêy chùa Việt... Ha dum chô, thị trấn Trường Sa cơnh muy thành phố cơnh lâng đèn điện bhưưng ang. Điện năng coh đảo pay tơợ c’bhuh pin măt t’ngay lâng tua bin đhí.

 Coh Trường Sa năc vêy râu âng liêm pr’hay lâng biển t’viêng. Đac biển ch’ngaach liêm tân leh a ô a đh’luc plêêng. Chuôh xa xil bhooc chooh. Bơơn năl liêm pr’hay bhlâng năc bbêl nghiêt ooy đac ch’ngaach, muy đhị râu  liêm pr’hay p’căh đhị moh măt: k’ha riêng p’nong a xiu zâp pr’hoọm, zâp cơnh pậ tứi bh’luôh prang đêêc lâng apêê san hô pr’hoọm liêm bhr’blêêc.

Tước Trường Sa, đhị m’pâng đhí p’răng coh đại dương ch’ngai bha dăh, xa nul chuông dưr chr’va, xa nul a tưch t’căr đhâng dưr đơơr  coh gr’vơh vơi bhrợ loom ma nưih xơợng têêm ngăn lâng ma bhuy chr’năp. Quần đảo Trường Sa vêy 4 bêệ chùa bhrợ cơnh đhr’niêng âng Việt, bhrợ tơợ bâc râu n’loong chr’năp mă ăt zâng đhị râu đac k’ría âng biển. Chùa coh đảo Trường Sa Lớn ta bhrợ đhị m’pâng trung tâm thị trấn. Coh chùa vêy 6 tượng Phật bơơn bhrợ tơợ ngọc bhooc. Nâu đoo năc đhị zâp ngai tươc công moot lum lêy, băt hương lâng bơơn sư thầy k’đhơợng bhrợ đoọng bêệ coọng đơơng chr’năp bình an.

Bâc ngai đha nuôr tơợ k’tiêc bhlâng âi z’lâh k’ha riêng hải lý tươc đảo ăt ma mông, bhrợ cha tơợ đanh. Bâc p’niên aia pr’ang đhị quần đảo n’nâu. Tu cơnh đêêc, vêy bâc cô giáo dzợ p’niên zươc tươc đảo dạy học. Coh Trường Sa, Sinh Tồn, Sơn Ca, chr’val đảo Nam Yết, chr’val đảo Song Tử Tây... zêng veye trường mẫu giáo, trường tiểu học. Xang bêl học lưch cấp 1, apêê a đhi vêy bơơn chô ooy k’tiêc bhlâng học cớ.

Coh quần đảo Trường Sa, zâp hòn đảo zêng vêy đợ xa nay liêm pr’hay đoọng truih. Ha dang cơnh chr’val đảo Nam Yết bơơn  p’ma moon năc “ đảo k’bhông” tu vêy k’noọ 500 t’nơơm dừa đơơng tơợ k’tiêc bhlâng tươc choh, năc coh chr’val Song Tử Tây, zâp  ngai công kiêng bêl bơơn lêy cr’năn c’rooc k’zêt p’nong l’mă liêm cha ha la bàng.

Đảo Song Tử Tây dzợ vêy bhuông cơnh lâng bhưah k’ha riêng bêệ bhuông a xiu công suất ga măc, năc đhị cha groong zư lêy yêm têêm ha đha nuôr t’bơơn a xiu ch’ngai toor bêl đhí boo. Dhị đảo dzợ vêy bh’rợ bhrợ bhr’lậ, đơơng âng dầu diezel, đac ch’ngaach đoọng ha bhuông a xiu cơnh lâng chr’năp cơnh coh đhăm k’tiêc bhlâng.

Bêl tươc đảo Sinh Tồn Đông, ngai công c’jệ lêy đhị c’bhuh a chịm bồ câu k’zêt p’nong dưr păr, bhrợ ha hòn đảo  chr’năp. Cr’năn a chịm bồ n’năc bơơn đơơng âng băn tơợ c’xêê 10/2014. Plêêng k’tiêc coh đảo căh liêm, n’đhang bồ câu công mă ma mông. Bêl tr’nơơp năc vêy 2 p’nong, r’dợ năc dưr châc vaih k’zêt p’nong, cơnh c’leh yêm têêm coh m’pâng biển ch’ngai, cơnh cr’noọ cr’niêng yêm têêm âng ma nưih lính đảo./.

Trường Sa, thành phố nhỏ trên biển đông

                            Theo Báo Tuổi trẻ

         Trường Sa trong quá khứ là những trang sử vệ quốc đẫm máu đau thương. Trường Sa ngày nay có dân ở, có ê a tiếng trẻ thơ, làm say đắm và thương nhớ lòng người với vẻ đẹp thiên nhiên hoang sơ, rực rỡ. Chuyên mục “ Khám phá vẻ đẹp” tuần này, mời các bạn đến với Trường Sa, thành phố nhỏ trên biển đông để đón nhận món quà bất ngờ từ đại dương

Tôi đến huyện đảo Trường Sa (tỉnh Khánh Hòa) lần đầu năm 2012, quần đảo phía Đông Tổ quốc. Quần đảo Trường Sa cách thành phố Cam Ranh (tỉnh Khánh Hòa) 248 hải lý (khoảng 460km), cách tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu 305 hải lý (tính từ đảo Trường Sa Lớn). Sau hai ngày một đêm, chúng tôi đến Trường Sa, còn gọi là Trường Sa Lớn - đảo đầu tiên trong hành trình.

Huyện đảo Trường Sa có 3 đơn vị hành chính là thị trấn Trường Sa, xã đảo Song Tử Tây và xã đảo Sinh Tồn. Đến bất cứ đảo nào, bạn cũng sẽ nhìn thấy hình ảnh đầu tiên là những chiến sĩ mặc áo yếm hải quân còn trẻ măng, làn da ngăm sạm nắng gió, nghiêm trang bồng súng canh gác ngay tại cột mốc chủ quyền Tổ quốc. Họ là những chiến sĩ đi nghĩa vụ quân sự, đến từ khắp mọi miền đất nước. Thổ nhưỡng trên các đảo nổi chủ yếu là cát, san hô đã được ngọt hóa theo thời gian. Trong điều kiện sóng gió, thiên nhiên khắc nghiệt, quân và dân ở huyện đảo Trường Sa đã trồng được một số cây ăn trái, rau xanh mang giống từ đất liền, như đu đủ, chuối, xoài, mướp, bầu, bí, dền tía, mồng tơi, cải mầm, rau muống, rau sống...

Thị trấn Trường Sa - trái tim của quần đảo Trường Sa - rợp bóng mát với nhiều loài cây xanh: bàng ta, tre, mù u, phi lao..., nhưng nhiều nhất là cây bàng vuông và cây phong ba. Cây bàng vuông là một trong những “thương hiệu” của Trường Sa. Hoa bàng vuông chỉ nở vào ban đêm, màu trắng hồng, như chiếc đèn lồng tí hon. Lá bàng vuông được bộ đội và dân đảo dùng để gói bánh chưng vào dịp Tết. Cây bàng vuông con cũng là món quà đặc biệt mà người đất liền ra đảo muốn có được để lưu lại kỷ niệm đến Trường Sa.

Thị trấn Trường Sa còn có hàng tre xanh rì, tươi tốt - hình ảnh ngỡ chỉ có trong đất liền. Đó là bụi tre một ông bố khi ra thăm con trai là sĩ quan công tác trên đảo mang ra trồng, để con trai và đồng đội được nhìn thấy hình ảnh quen thuộc nơi quê nhà, để thấy đất nơi đảo xa.

Quần đảo Trường Sa không còn là những đảo nhỏ cô đơn giữa mênh mông biển khơi, nơi chỉ có sóng gió, bão giông. Trường Sa ngày nay như một thành phố nhỏ trên Biển Đông, với những khu dân cư, những làng chài ven đảo. Thị trấn có diện tích 0,15 km2, dài 630m, nơi rộng nhất 300m, không khác gì đất liền: có đường nhựa, có trường học, bệnh xá khang trang hiện đại và có cả chùa, có đường băng cho máy bay cất hạ cánh.... Đêm xuống, thị trấn Trường Sa như một thành phố nổi với đèn điện rực sáng, lung linh. Điện năng trên đảo lấy từ hệ thống pin mặt trời và tua bin gió .

Không có nhà hàng sang trọng, không có khách sạn chọc trời, không quán bar sôi động, không có rác lềnh bềnh, ở Trường Sa chỉ có sự bình dị, mộc mạc, và biển xanh. Nước biển trong veo in bóng mây trời. Cát mịn, trắng phau. Trải nghiệm tuyệt vời nhất là khi ngụp xuống làn nước trong veo, một thiên đường hiện ra trước mắt: hàng trăm con cá đủ màu sắc sặc sỡ, đủ hình dạng kích cỡ dạn dĩ bơi lượn xung quanh và những loài san hô sắc màu kỳ ảo, lung linh. 

Đến Trường Sa, ngoài việc lặn bắt cá, ngắm san hô, tôi thích nhất buổi trưa trên đảo. Giữa nghìn trùng sóng gió nơi đại dương xa xôi, tiếng chuông chùa ngân lên, tiếng gà gáy trưa vang lên trong thinh không khiến lòng người bình yên và thấy thiêng liêng, gần gũi. Quần đảo Trường Sa có 4 ngôi chùa kiến trúc thuần Việt, làm từ nhiều loại gỗ quý chịu được độ mặn của nước biển. Chùa trên đảo Trường Sa Lớn uy nghi tọa lạc ngay giữa trung tâm thị trấn. Trong chùa có 6 tượng Phật được làm từ ngọc màu trắng. Đây là nơi mà bất cứ ai đến cũng vào thăm, thắp nén hương và được sư thầy trụ trì tặng chiếc vòng đeo tay mang ý nghĩa bình an.

Nhiều người dân từ đất liền đã vượt hàng trăm hải lý ra đảo sinh sống, an cư, lập nghiệp từ rất lâu. Nhiều đứa trẻ đã chào đời tại quần đảo xa xôi này. Những đứa bé Trường Sa tạo nên hình ảnh thú vị, khi chúng mặc bộ đồ như quân phục hải quân, lon ton hớn hở theo cha mẹ đi đón khách ra thăm đảo. Có những giáo viên rất trẻ xung phong ra đảo dạy học. Ở Trường Sa, Sinh Tồn, Sơn Ca, xã đảo Nam Yết, xã đảo Song Tử Tây... đều có trường mẫu giáo, trường tiểu học. Sau khi học hết cấp 1, các bé sẽ được chuyển vào đất liền học tiếp.

Ở quần đảo Trường Sa, mỗi hòn đảo đều có những chuyện thú vị để kể. Nếu như xã đảo Nam Yết được mệnh danh là “đảo dừa” vì có gần 500 cây dừa mang từ đất liền ra trồng, thì ở xã đảo Song Tử Tây, ai cũng thích thú khi nhìn thấy đàn bò mấy chục con béo múp ăn lá bàng.  

Đảo Song Tử Tây còn có âu tàu với sức chứa hàng trăm tàu cá công suất lớn, là nơi che chắn bảo vệ an toàn cho ngư dân đánh bắt xa bờ khi bão gió. Đảo có dịch vụ sửa chữa, cung cấp dầu diezel, nước ngọt cho tàu cá với giá như trong đất liền.

Khi đến đảo Sinh Tồn Đông, ai cũng ngạc nhiên trước hình ảnh đàn bồ câu hàng chục con bay lên sà xuống, khiến cho khung cảnh nơi hòn đảo tiền tiêu đầy sóng gió này thanh bình hẳn. Đàn chim bồ ấy được chỉ huy trưởng Nguyễn Văn Bình mang ra nuôi từ tháng 10-2014. Thời tiết, khí hậu ngoài đảo khắc nghiệt, nhưng bồ câu vẫn thích nghi được. Lúc đầu chỉ có 2 con, dần dần chúng sinh sôi thành một đàn hơn chục con, như biểu tượng hòa bình giữa khơi xa, như khát vọng hòa bình của người lính đảo./.