L’lăm ahay, Tà Rụt nắc 1 ooy đợ chr’val ch’ngai bha’dắh bhlâng cóh chr’hoong Đakrông, tỉnh Quảng Trị. Cung tu cơnh đâu, pr’ắt tr’mung đhanuôr dzợ lưm bấc zr’nắh k’đhạp. bấc c’moo đăn đâu, lâng zên bhrợ padưr âng nhà nước lâng râu pazưm bhrợ, k’rang lêy âng chính quyền vel đông, Tà Rụt nắc ơy vêy bhr’dzang gung dưr đắh kinh tế, xã hội xay moon đớc nắc 1 ooy đợ thị trấn chr’nắp pr’hay bhlâng cóh zr’lụ Đăkrông nâu. Bá Thuần, CTV đài p’rá VN xay moon đợ tr’xăl đhị zr’lụ k’tiếc Tà Rụt. đhanuôr lâng pr’zợc đương xâng:

Bơơn vêy zooi zúp zên bhrợ padưr đông ắt, đoọng k’noọ 1ha k’tiếc bhrợ têng cha ting chính sách, anoo Hồ Văn Dăng cóh chr’val Tà Rụt, chr’hoong Đakrông bhui har bhlâng lâng t’bhlâng dưr zi’lấh đha’rứt. lâng đợ c’năl bh’rợ ơy pachoom tơợ zâp g’lúh pachoom, c’moo 2000 anoo Dăng nắc bhrợ bhươn đông, bhươn bha’đưn, pr’loọng đông anoo Dăng cung lưm bấc zr’nắh k’đhạp. hân đhơ cơnh đêếc, lâng râu bhrợ t’bhlâng, zay ta’níh bhrợ têng cha, xoọc đâu pr’ắt tr’mung âng pr’loọng đông anoo Dăng nắc ơy z’zăng lấh mơ ahay. Anoo Dăng bhui har đoọng năl:

Bêl ahay pr’loọng đông zi zr’nắh k’đhạp bhlâng, cắh vêy râu cha râu xập, ắt lướt bhrợ cha đhị đâu đhị tốh. xang nặc, bơơn chr’val xay moon, k’đươi lâng bhrợ đoọng 1 đông, acu nắc ơy âng đơơng k’điêl k’coon chô bhrợ têng cha cóh vel bhươl. Bơơn vặ zên, đoọng k’tiếc, cán bộ moon pachoom bhiệc bhrợ cha, acu t’bhlâng pabhrợ ta’têng, b’băn, xoọc đâu pr’ắt tr’mung cung z’zăng ơy.

T’coóh Hồ Trọng Biên, bêl ahay nắc Bí thư đảng uỷ chr’val Tà Rụt đoọng năl, đhanuôr acoon cóh Vân Kiều, Pa Cô cóh chr’val Tà Rụt bhui har bhlâng bêl bhrợ têng cha t’bil ha ul đha’rứt. tơợ râu k’rang lêy âng đảng, nhà nước, bấc chính sách, dự án nắc ơy xay bhrợ cóh zr’lụ đhanuôr acoon cóh, tu cơnh đâu, pr’ắt tr’mung âng chr’val Tà Rụt nắc ơy tr’xăl liêm choom. Điện ơy tr’ang liêm zâp ooy vel bhươl, c’lâng c’tốch bhứah liêm, 3 xa’nay bh’rợ bha’nậ chr’hooi đác đoọng đhuôr chóh ha’roo, đông bhrợ bhiệc UB, trạm y tế, xa’nay bh’rợ đác cha’ngaách, đông bán trú đhanuôr băn, đông pr’noong sinh hoạt cộng đồng zêng bơơn k’rong bhrợ padưr… đhanuôr bơơn vặ zên t’đui đoọng, bơơn zooi zúp tơơm chr’nóh bh’năn băn, k’tiếc bhrợ cha, cha’nêếh cha lâng zên đoọng chóh, zư lêy crâng. Lấh mơ nắc xa’nay bh’rợ pachoom đhanuôr bấc cơnh bhrợ têng cha, tu cơnh đâu nắc bh’nơơn bh’rợ padưr pa’xớc liêm choom, đợ mơ pr’loọng zi’lấh đha’rứt bấc lấh mơ bêl ahay. T’coóh Hồ Trọng Biên, cóh chr’val Tà Rụt đoọng năl:

Bêl ahay cắh ơy vêy moon pachoom đắh chóh bhrợ nắc đợ t’tưn vêy xa’nay bh’rợ 30A âng chính phủ nắc chô tước đhanuôr, xay moon trực tiếp đoọng đhanuôr năl gít zâp cr’noọ bh’rợ, kỹ thuật đắh bhiệc chóh bêết, b’băn, tơợ đêếc zâp râu tơơm chr’nóh, bh’năn băn liêm choom lấh mơ.

Chr’val Tà Rụt vêy 9 vel, 939 pr’loọng lâng lấh 4.200 manứih, ooy đâu acoon cóh Pa Cô, Vân Kiều bơơn lấh 85% dân số. bêl l’lăm ahay, pr’đơợ bhrợ cha zr’nắh k’đhạp, đhanuôr nắc g’nưm ooy ha’rêê, đợ mơ pr’loọng đông đha’rứt dzợ bấc. xang bêl vêy zâp xa’nay bh’rợ, dự án k’rong bhrợ c’lâng c’tốch ting liêm choom, bh’rợ xay moon p’too cung bơơn p’gít lêy, tu cơnh đâu, đhanuôr cung năl gít râu liêm chr’nắp tơợ bấc chính sách zooi zúp padưr pa’xớc kinh tế, t’bil ha ul pa’xiêr đha’rứt.

Xoọc đâu đhị prang chr’val Tà Rụt vêy 648ha k’tiếc chóh bhrợ. Ooy đâu, lấh mơ chóh ha’roo đác, đhanuôr nắc ơy bơơn bhrợ lấh 300ha a’bhoo, 250ha prí, 85ha a’rong KM94 bhrợ pr’đươi đoọng ha đông máy bhrợ têng tinh bột a’rong. Đh’rứah lâng nâu, nắc lêy đhị pr’đơợ âng zr’lụ, đhanuôr dzợ padưr pa’xớc bhiệc b’băn, r’rơơi… lấh mơ nắc bhrợ têng đhị râu liêm choom truíh c’lâng HCM, đăn đhị cửa khẩu quốc tế La Lay, vêy k’noọ 120 pr’loọng padưr pa’xớc thương mại, pa’câl zâp râu pr’đươi ch’na đh’nắh, đươi dua, pr’đươi xây dựng, điện máy, đông đhêy ắt, khách sạn, đoọng thuê xe ôtô, bấc đhị buôn chi’ớh… tu cơnh đâu nắc mưy cha’nặc đhuôr cóh chr’val Tà Rụt bơơn bhrợ bấc bhlâng cóh zr’lụ. đợ mơ zên bơơn bhrợ tơợ 30-50 ực đồng đhị 1 c’moo nắc dưr dzoọc đấh, bơơn lấh m’pâng ooy pazêng pr’loọng đông, đợ mơ pr’loọng đha’rứt nắc dzợ xiêr 22%. T’coóh Hồ Văn Ngơn, chủ tịch UBND chr’val Tà Rụt, chr’hoong Đakrông đoọng năl:

L’lăm nắc bhrợ padưr cơ sở hạ tầng, xay moon bhiệc bhrợ cha, k’đươi đhanuôr padưr pa’xớc kinh tế, lấh mơ nắc padưr pa’xớc k’rơ đắh chóh prí, k’đươi moon đhanuôr bhrợ padưr vel văn hoá cấp tỉnh, vel bhươl nhâm mâng.

Lâng đợ râu bhrợ t’bhlâng âng chính quyền chr’val, râu pazưm bhrợ đh’rứah âng đhanuôr, Tà Rụt nắc ơy tr’xăl liêm choom. Tơợ bhr’dzang padưr pa’xớc nâu, pr’ắt tr’mung âng đhanuôr cóh zr’lụ Tà Rụt nâu nắc ting padưr pa’xớc lâng k’bhộ ngăn lấh mơ./.

ĐỔI THAY Ở VÙNG TÀ RỤT

Trước đây, Tà Rụt là 1 trong những xã xa xôi, hẻo lánh nhất của huyện Đakrông, tỉnh Quảng Trị. Cũng vì thế, đời sống bà con còn nhiều khó khăn. Những năm gần đây, bằng nguồn vốn xây dựng của Nhà nước cùng với sự quan tâm của chính quyền địa phương, Tà Rụt đã có bước đột phá về kinh tế, xã hội hứa hẹn là một trong những thị trấn sầm uất ở vùng ĐaKrông. Bá Thuần, CTV Đài TNVN ghi nhận những đổi thay ở vùng đất Tà Rụt. Mời bà con và các bạn cùng nghe.

  Được hỗ trợ kinh phí xây dựng nhà ở, cấp gần 1 ha đất sản xuất theo chính sách, anh Hồ Văn Dăng ở xã Tà Rụt, huyện Đakrông rất phấn khởi và quyết tâm vươn lên thoát nghèo. Bằng những kiến thức học được từ các khóa tập huấn, năm 2000, anh Dăng lập vườn nhà, vườn đồi, tích cực trồng lúa nước, ngô, chuối và phát triển chăn nuôi. Bước đầu, gia đình anh Dăng cũng gặp khó khăn. Tuy nhiên, bằng sự cố gắng và sự cần mẫn lao động, nay cuộc sống của gia đình anh Dăng đã khấm khá hơn xưa rất nhiều. Anh Dăng phấn khởi cho biết:

 Trước đây gia đình tôi rất khổ, không có cái ăn cái mặc, sống nay đây mai đó, du canh, du cư, khổ lắm. Sau đó, được xã tuyên truyền, vận động và làm cho 1 cái nhà, tôi đã đưa vợ con về định canh, định cư gần bà con trong thôn. Được vay vốn, được cấp đất, cán bộ hướng dẫn cách làm ăn, tôi tích cực lao động sản xuất, chăn nuôi, nay đời ống khá hơn rồi, no đủ.

Ông Hồ Trọng Biên, nguyên Bí thư Đảng ủy xã Tà Rụt cho hay, bà con dân tộc Vân Kiều, Pa Cô ở xã Tà Rụt rất vui mừng làm kinh tế xóa nghèo đói. Từ sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, nhiều chính sách, dự án đã được triển khai ở vùng đồng bào thiểu số, nhờ đó, bộ mặt của xã Tà Rụt đã thay đổi tích cực. Điện đã tỏa sáng khắp bản làng, đường giao thông rộng mở, 3 công trình thủy lợi đảm bảo nước tưới cho dân trồng lúa nước, trụ sở ủy ban, trườn học, trạm y tế, công trình nước sạch, nhà bán trú dân nuôi, nhà sinh hoạt cộng đồng đều được đầu tư xây dựng…. Người dân được vay vốn ưu đãi, được hỗ trợ giống cây trồng vật nuôi, đất sản xuất, gạo ăn và tiền để trồng, chăm sóc, bảo vệ rừng. Nhất là từ các chương trình tập huấn, bà con đã học được nhiều kỹ thuật trong cách làm kinh tế, chính vì thế hiệu quả của các mô hình phát triển hiệu quả, tỷ lệ thoát nghèo và vươn lên khấm khá hơn so với trước đây. Ông Hồ Trọng Biên ở xã Tà Rụt cho hay:

 Trước đây chưa có hướng dẫn kỹ thuật nhưng mà sau khi có chương trình 30 a của Chính phủ đã về tận dân, đã triển khai hướng dẫn trực tiếp cho bà con hiểu được tất cả các kỹ năng, kỹ thuật về vấn đề trồng trọt, chăn nuôi, từ đó tất cả các cây trồng, vật nuôi có năng suất.  

Xã Tà Rụt có 9 thôn, 939 hộ với hơn 4200 khẩu, trong đó, dân tộc Pa Kô, Vân Kiều chiếm trên 85% dân số. Trước đây, điều kiện làm ăn khó khăn, người dân chủ yếu dựa vào nương rẫy, tỷ lệ hộ nghèo ở mức cao. Sau khi có các chương trình, dự án đầu tư, hệ thống cơ sở hạ tầng ngày càng hoàn thiện, công tác tuyên truyền được chú trọng, nhờ đó, bà con cũng nhận thức lợi ích từ nhiều chính sách hỗ trợ phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghe.

Hiện tại toàn xã Tà Rụt có 648 ha diện tích đất sản xuất nông nghiệp. Trong đó, ngoài trồng lúa nước, bà con đã khai thác trồng hơn 300 ha ngô, 250 ha chuối, 85 ha sắn KM 94 làm nguyên liệu cho Nhà máy chế biến tinh bột sắn. Cùng với đó, tận dụng điều kiện của vùng, bà con còn phát triển chăn nuôi, gia cầm…. Đặc biệt, khai thác lợi thế tuyến đường Hồ Chí Minh chạy qua, gần cửa khẩu quốc tế La Lay, có gần 120 hộ mạnh dạn phát triển thương mại, buôn bán đủ các mặt hàng lương thực, thực phẩm, hàng tiêu dùng, vật liệu xây dựng, điện máy, nhà nghỉ, khách sạn, cho thuê xe ô tô, giải trí…. Nhờ đó, thu nhập trên đầu người ở xã Tà Rụt thuộc loại cao trong vùng. Số hộ thu nhập từ 30 - 50 triệu đồng/năm đã tăng lên nhanh, chiếm trên 50% tổng số hộ, tỷ lệ hộ nghèo giảm còn 22%. Ông Hồ Văn Ngơn, Chủ tịch UBND xã Tà Rụt, huyệt Đakrông cho hay:

 Trước hết là xây dựng cơ sở hạ tầng, tuyên truyền cách làm ăn, vận động nhân dân phát triển kinh tế, nhất là phát triển mạnh về trồng chuối, sắn, tuyên truyền, vận động nhân dân xây dựng làng văn hóa cấp tỉnh, thôn bản vững mạnh.

Bằng nỗ lực của chính quyền xã, sự đồng tâm hiệp lực của người dân, Tà Rụt nay đã “ thay da đổi thịt”. Từ bước phát triển này, đời sống bà con vùng thiểu số Tà Rụt sẽ ngày càng được nâng cao và ấm no hơn trước./.